Chuyện thằng nào đó bảo 'Nam lười Bắc chăm' - Nghe Bắc Kỳ kể chuyện bỏ Bắc vô Nam lập nghiệp.
Hôm nay hãy nhìn câu nói trên qua câu chuyện của em rể tôi, sở hữu xưởng gỗ kha khá khoảng 20 nhân công ngoài Bắc, bán luôn rồi vô Nam làm lại từ đầu.
Nó từng nói câu này: 'Trong Nam dễ thuê thằng làm hơn thằng lười'.
Cậu em rể này là cùng xóm tôi, kém tôi 1 tuổi, lúc tôi cấp 2 thì nhà nó mở xưởng gỗ.
Từ lúc tôi còn đang ham hố chuyện gái gú tuổi trẻ cấp 3 thì thằng cu đã ở nhà phụ giúp ông bà bô gõ bàn đóng ghế sau giờ đi học về rồi. Nó có tay nghề lại có máu kinh doanh nên sau này ông bà bô cho nối nghiệp luôn dù nó là con út trong nhà.
Năm 2018 thì nó cưới em gái tôi. Nó là kiểu người đơn giản, chỉ thích làm mộc, thích bán buôn. Nó nối nghiệp gia đình vì cơ bản trong mấy anh em thì nó là người duy nhất có cả 2 sở thích trên. Nhưng nó rất ghét phải đối phó với con người. Có điều tánh hiền, làm việc kỹ nên mọi thứ cứ đi lên đều đều.
----------------
Cái bất ngờ hơn là sau đợt cúm tàu, năm 2021, gia đình cậu em bán sạch xưởng đồ ở quê, vào Nam làm xưởng mới.
Ở quê thằng em nó khá có tiếng. Không phải xưởng lớn nhất vùng nhưng đơn hàng thì chưa bao giờ thiếu, gia công mộc cho mấy hãng bán đồ nội thất có tiếng nữa cơ.
'Vì ở ngoài em đ*o có thuê được thợ cho ra hồn, với cái tính em không thích đấu đá tranh khách thì chỉ làm nhỏ được thôi không làm to được' - Nó nói thế trong 1 lần qua nhà tôi ăn cơm.
Nó nói ở ngoài Bắc không phải không có người giỏi, nghệ nhân còn không thiếu.
Nhưng mà thuê 10, được 3 ông làm ăn đàng hoàng tử tế. 4 thằng còn lại thì vừa lười vừa lấp liếm, thấy chủ thì làm không thấy chủ thì ngồi tán dóc, làm kịp giao cho khách thì đéo bị nói đâu nhưng toàn chây ra trễ hẹn với khách. 3 thằng còn lại thì ăn cắp vặt, lâu lâu đua mẹ nó mất cái gì trong xưởng đi bán, không thì cũng gây sự đánh nhau.
Thằng em tôi gọi là đối đãi nhân công khá đàng hoàng. Trả lương cũng cỡ đi làm nhà máy, bao cơm, bao ở, có cả gian phòng ở riêng so với xưởng để đỡ bụi. Có khoảng 5 người là làm ở xưởng gỗ từ cái ngày mới mở đến sau này.
Nhưng đám còn lại thì nhậu xỉn rồi sáng dậy làm không được, đánh nhau quậy phá, ăn cắp vặt, đang làm cái nghỉ ngang mất dạng, xin ứng lương rồi cook,... tháng nào ít nhất cũng 2-3 vụ, không chuyện này thì chuyện khác.
Chuyện thì lắm nhưng có vài vụ điển hình.
Ví dụ như có lần giữa đêm mấy thằng thợ làm với nhau lâu cái quen nhậu trong xưởng, kéo đâu thêm cả chục thằng xuống nẹt bô banh xóm. Bữa đó ồn ào nhà tôi cũng kéo ra xem mà. Em tôi bảo không cho nhậu thì cả đám nhao nhao lên cãi đòi hỏi, thằng em gọi công an xuống mới êm. Sáng hôm sau cho mấy thằng trong đám nhậu đó nghỉ hết.
Mà không phải 1 lần mà vài lần vậy từ lúc mở xưởng đã có rồi.
Rồi lâu lâu xui thuê trúng thằng đang túng nó mang mẹ nó đồ trong xưởng đi bán. Cái máy cả chục triệu nó đem cầm được 1-2 củ đi đánh lô đánh đề gì đấy, thằng em phải ra tiệm chuộc lại rồi cho thằng kia về đồn ói tiền ngược lại.
Mấy cái ăn cắp vặt vặt kiểu như thấy đồ ở xưởng ngon quá đem vài thứ về nhà xài thì chả thiếu. Thi thoảng kiểm kê lại thấy thiếu vài món.
Còn có mấy lần thuê được mấy thằng thái độ: "Tôi làm theo ý của tôi đấy, ông nhắm thuê được thì thuê". Cái này là kiểu tôi thấy vãi loz nhất. Thằng chủ cũng muốn làm theo ý của mình chứ nhưng khách muốn kiểu khác thì chủ cũng phải chiều khách. Ông đi làm thuê cho tôi thì thực ra ông vẫn là làm theo ý khách là chính chứ có phải ý chủ đâu. Nghĩ nó chán.
----------------
Trong Nam này, không phải cũng toàn hiền tài nhưng thuê thì ít nhất là 50-50.
Kiểu như thuê 10 đứa thì chắc kèo là có 5 đứa làm, 3 đứa còn lại thì không hạp thì nó nghỉ sớm, ít nhất nó cũng báo 1 tiếng rồi mới nghỉ. Lâu lâu xui xui thì dính 2 đứa bậy bạ như trường hợp ở trên tôi nêu thôi, nhưng vậy thì vẫn ít hơn hẳn so với lúc làm xưởng ở ngoài Bắc.
Thằng em rể tôi nó bảo từ ngày nó làm cái xưởng ở trong Nam cái nhẹ cái đầu hẳn. Cái việc thuê được người đàng hoàng nó rất quan trọng. Nó vô chỉ cần thuê được 2 người biết quản đám thợ, nó giao đầu việc, chỉ trỏ sản xuất rồi đi kiếm mối kiếm khách, xong.
Mấy vụ đánh nhau, cãi cọ, nhậu xỉn, ăn cắp vặt.. gì cũng có nhưng mỗi năm có 1-2 lần, chả bằng 1 góc so với cái lúc còn ở ngoài Bắc.
Nó vô đây được 5 năm thì có 2/3 số công nhân là theo làm xưởng nó từ ngày mới mở trong SG này đến giờ. Em tôi còn đi đám cưới, dự thôi nôi... của mấy thanh niên đó. Số nhân công thì đã bằng với cái xưởng làm gần 15 năm ngoài ấy.
----------------
Nó còn có 1 cái phân tích này tôi thấy khá hay.
Cái sự đấu trí giữa nhân viên và sếp ở ngoài Bắc là 1 cái vòng lặp không thoát ra được: Sếp mất dạy lợi dụng nhân viên -> nhân viên phải chơi trí trá để đấu trí sếp -> nhân viên nghỉ qua công ty khác làm nhưng vẫn giữ tư duy làm việc trí trá ở cty cũ -> sếp mới phải ghê gớm để đối phó với nhân viên mới, mà nếu sếp mất dạy sẵn rồi thì coi như thảm họa luôn...
Cuối cùng cả đám cùng kéo giò nhau đi xuống vì đi làm thì cứ đấu đá nhau.
Bro nào từng đi làm ở cả Hà Nội lẫn Sài Gòn hay làm việc với nhiều người từ cả 2 nơi này thì cái tư duy 'đấu tranh' này khá rõ. Tôi từng có vài tháng làm vị trí xây dựng đội ngũ cho chi nhánh ngoài miền Bắc ở công ty cũ rồi nên tôi khá hiểu cái vòng lặp văn hóa công sở này ở miền Bắc.
Trong cái đất Sài Gòn này cũng chả phải hiền hòa gì, người này người kia cũng có đầy nhưng cái văn hóa 'đi làm là làm, lấy tiền rồi cook cho đỡ mệt đầu' là cái tư tưởng phổ biến trong này.
Về cơ bản chủ doanh nghiệp thì cũng chả phải thẩm phán đạo đức. Chỉ mong nhân viên đừng mang rắc rối tới công ty, còn sau giờ đi làm thì có phá làng phá xóm gì là chuyện của cá nhân.
Sống thì hạp đâu sống đó nhưng muốn đi làm hay kinh doanh đơn giản kiểu tiền trao cháo múc sòng phẳng không phải lo đối phó với nhau thì miền Nam rõ ràng là nơi thích hợp với cái tư tưởng này hơn.
Thế hệ trẻ hơn sau này đi làm đã đỡ hơn trước nhiều nhưng ở trên vẫn là mấy người trung niên sống theo kiểu văn hóa 'đấu tranh' thì còn lâu cái này mới cửa sáng.