Almanya’da 50 şişe 12,5 €, Türkiye’de 50 şişe 50 TL: Depozito sisteminde alım gücü farkı
Depozito sistemi aslında çevre için çok mantıklı bir uygulama. Boş plastik şişe, cam şişe ya da alüminyum kutuların çöpe gitmesi yerine iade edilmesi ve tekrar ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
Ama burada bence asıl tartışılması gereken konu şu: Depozito bedeli vatandaş için gerçekten teşvik edici mi?
Almanya’da Pfand sistemiyle birçok şişe ve içecek kutusu için 0,25 € depozito ödeniyor. Yani 50 şişe iade eden biri yaklaşık 12,5 € geri alıyor. Bu parayla marketten çikolata, ekmek, meyve, sebze, makarna, yumurta gibi temel ürünlerden oluşan anlamlı bir alışveriş yapılabiliyor.
Türkiye’de ise DOA sistemi kapsamında şişe başına 1 TL iade bedeli veriliyor. Yani 50 şişe iade edildiğinde toplam 50 TL alınıyor. Güncel market fiyatlarını düşününce 50 TL ile alınabilecek ürün sayısı oldukça sınırlı kalıyor.
Buradaki fark sadece “Euro/TL farkı” değil aslında. Asıl mesele alım gücü. Almanya’da boş şişe gerçekten parasal değeri olan bir şey gibi görülürken, Türkiye’de 1 TL’lik iade bedeli vatandaşın davranışını değiştirecek kadar güçlü bir teşvik oluşturuyor mu emin değilim.
Bence depozito sisteminin başarılı olması için üç şey önemli:
İade bedeli vatandaş için anlamlı olmalı.
İade makineleri ve noktaları kolay ulaşılabilir olmalı.
Sistem günlük hayatın doğal bir parçası haline gelmeli.
Türkiye’de sistemin başlaması çevre açısından olumlu bir adım. Ama 50 şişe karşılığında 50 TL alınması, özellikle bugünkü fiyatlarla çok zayıf bir teşvik gibi duruyor.
Sizce Türkiye’de depozito bedeli 1 TL’den daha yüksek mi olmalı? Yoksa önce sistemin yaygınlaşmasını beklemek daha mı doğru?
kaynak: https://www.karekod.org/blog/almanya-turkiye-depozito-sistemi-karsilastirmasi/