u/FinnGilroy

Dag allemaal,

Nee. Dit gaat niet over het toevoegen van Elfjes van kleur of het verwijderen van Monsieur Cannibal. Het gaat om het structurele vijandige beleid wat de Efteling voert tegen mensen met een aantoonbare onzichtbare beperking (ASS, NAH etc.).

Disclaimer: Ondanks dat er voldoende onafhankelijk is gepubliceerd over het beleid van de Efteling zijn de ervaringen en uitspraken in deze post grotendeels anekdotisch. Jouw ervaring kan afhankelijk van behoeftes, moment van bezoek en frequentie afwijken.

In mei 2023 is er een artikel van Omroep Brabant gepubliceerd over bezoekers die misbruik maken van de faciliteiten kaart die de Efteling aanbiedt voor bezoekers met een fysieke of (onzichtbare) mentale beperking.

Het is natuurlijk verschrikkelijk dat er mensen zijn die hier misbruik van maken, echter hebben we als maatschappij al lang geleerd dat wanneer ergens geen control op is, er mensen zullen zijn die dit doen. Of het nu gaat om het idee dat je sneller in een attractie kunt of je iets gratis kunt krijgen, wanneer er geen (menselijke) controle plaatsvindt zijn er simpelweg mensen die alle maatschappelijk normen en waarden negeren en gaan voor hun eigen belang.

De Efteling heeft er bewust voor gekozen om geen menselijke interventie toe te passen bij het verkrijgen van een faciliteitenkaart. Iedereen met de Efteling app kan er een aanmaken en deze vervolgens in het park gebruiken. Dit heeft geleid tot misbruik, en dat doet het nog steeds.

Je kunt hier dan als park op verschillende manieren op reageren, je zou bijvoorbeeld kunnen stellen dat enige vorm van controle door middel van AVG-vriendelijke middelen (Autipas, European Disability Card, bewijs van ontvangen van WIA/IVA of de invalidenkaart) een oplossing kan bieden, alsmede het ophalen van een faciliteitenkaart bij de servicebalie om de drempel voor misbruik aanzienlijk te verhogen.

Dit is hoe veel parken het doen, Walibi, Toverland maar bijvoorbeeld ook Disney accepteren eerdergenoemde middelen als bewijs voordat ze een toegankelijkheidsvoorziening toekennen.

De Efteling heeft er daarentegen voor gekozen om een zo vijandig mogelijk beleid te hanteren of in sommige gevallen zelfs geen toegankelijkheidsvoorzieningen aan te bieden zodat mensen die niet afhankelijk zijn van deze voorzieningen de conclusie trekken dat de reguliere wachtrij een prettigere en vaak snellere optie is.

Dit uit zich op een aantal verschillende manieren:
- Bij de meeste grote attracties worden mensen die zichzelf een faciliteiten kaart toekennen verzameld bij de uitgang of een specifiek punt. Bij Baron is dit bijvoorbeeld achter het station, bij de Vliegende Hollander bij de personeelsingang en bij Carnaval Festival aan de andere kant van het station. In de basis is dit een prima oplossing, echter, door het beperkt toelaten (1 groep per x ritten in plaats van op basis van wanneer iemand is gearriveerd) is de wachttijd voor MIVA’s vaak langer dan voor mensen die gebruikmaken van de reguliere wachtrij. Ook is er vaak veel onduidelijkheid over hoe lang men moet wachten. Dit is iets waar veel mensen die van deze voorziening gebruikmaken juist behoefte aan hebben.
- Bij Droomvlucht moeten mensen dit niet in de wachtrij kunnen staan genoegen nemen met een filmpje op een VR-bril van €300 ondanks dat bezoekers mogelijk prima in staat zijn om de fysieke attractie te beleven en op het instapperron de overstap naar een karretje te maken.
- Bij Danse Macabre heeft men besloten dat het rolstoel toegankelijk maken van de wachtrij ook voldoende toegankelijkheid biedt voor mensen die om niet-fysieke reden gebruik moeten maken van een prikkelarme wachtvoorziening. Er is dus geen prikkelarme wachtvoorziening die een eerlijke oplossing biedt voor bezoekers met een faciliteitenkaart.

Als motivatie beroept de Efteling zich op het volgende:
“Vanwege de aard van de attractie, de benodigde capaciteit en de veiligheidsinrichting is het op dit moment niet mogelijk om een aparte prikkelarme wachtrij of alternatieve instroomroute te realiseren.”

Efteling lijkt ook na gesprekken met Discriminatie.nl niet bereid te zijn on zich verder te motiveren.

Waarom is dit erg?
De Efteling handelt mogelijk in strijd met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (https://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_gelijke_behandeling_op_grond_van_handicap_of_chronische_ziekte ). Deze wet schrijft onder andere voor dat bedrijven redelijke aanpassingen moeten maken om mensen met een handicap of chronische ziekte in staat te stellen om gebruik te maken van voorzieningen. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van een rolstoelramp of een wachtrij zonder fysieke obstakels zoals bij Danse Macabre, het creëeren van toegankelijke toiletten of het aanleggen van een lift. Deze wet is er echter ook om mensen met een onzichtbare beperking te beschermen. Denk hierbij dan in het geval van de Efteling aan het aanbieden van een prikkelarme wachtvoorziening.

Door bij Danse Macabre te weigeren een prikkelarme wachtervaring aan te bieden zet de Efteling een gevaarlijk precedent. Efteling heeft eenzijdig besloten dat het aanbieden hiervan niet nodig is. Als andere parken dit overnemen, gaat de toegankelijkheid in Nederland flink achteruit.

Ja, er is een virtual queue; deze wordt echter aangeboden als extra service voor alle bezoekers, en de wachttijden hiervan lopen regelmatig op tot meer dan 2 keer de reguliere wachttijd. Voor bezoekers die dit als enige optie hebben is dit dus geen eerlijk alternatief.

Wat is de standaard?
Ondanks dat de uitvoering verschilt per locatie, is er een algemene consensus binnen de pretpark/themapark brance dat het aanbieden van een prikkelarme wachtvoorziening een essentieel onderdeel is voor het bieden van een prettige ervaring voor mensen die last hebben van veel prikkels — een wachtrij is immers een zeer prikkelende, dynamische omgeving — maar ook voor mensen die door hun beperking het concept van een wachtrij niet begrijpen zorgt een prikkelarme wachtomgeving voor minder stress en meer duidelijkheid.

Bij Toverland krijgen bezoekers op basis van hun beperking een blauw of oranje bandje, een blauw bandje betekent dat mensen zelfstandig in staat zijn om attracties te beleven waar een oranje bandje aangeeft dat bezoekers begeleiding nodig hebben (bijvoorbeeld bij een transfer van rolstoel naar karretje of bij het uitleggen van wat er verwacht wordt). Je meldt je dan bij de uitgang van een attractie of bij een mindervaliden ingang en wacht vaak ongeveer even lang als de reguliere bezoeker.

Bij Walibi krijg je toegang tot de goedkoopste tier van de FastPass. Je kiest dus welke attractie je wilt bezoeken en wacht vervolgens buiten de rij. Op het moment dat de wachttijd voorbij is krijg je via de FastPass ingang toegang tot de attractie. Je wacht dus net zo lang als iemand die in de reguliere wachtrij staat, maar dan buiten de rij.

Mogelijk handelt de Efteling hiermee ook in strijd met het gewoonterecht. (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gewoonterecht)

Wat is het doel?
Bezoekers die gebruik maken van een prikkelarme wachtvoorziening verwachten niet dat ze sneller in de attractie mogen. Ze vinden het niet erg om te wachten, alleen lukt het niet om dat te doen in de reguliere rij. Mensen een rustigere plek geven om te wachten. Of dit nu bij de uitgang, via een aparte ingang of via een virtuele wachtrij is. Dezelfde wachttijd, maar dan toegankelijk voor mensen die dat nodig hebben. Ook is het belangrijk dat de Efteling gaat controleren of de mensen die gebruik maken van een faciliteitenkaart dat wel nodig hebben. Dit zorgt ervoor dat er minder misbruik van gemaakt kan worden, met als gevolg dat er minder druk komt te staan op de toegankelijkeheidsvoorzieningen maar ook dat het eerlijk is voor bezoekers die wel in de reguliere wachtrij staan.
Tevens is het belangrijk dat er een duidelijk systeem is, zodat mensen weten waar ze aan toe zijn op het moment dat ze bij een attractie aankomen.

Wat is de stand van zaken?
Na contact met de Efteling en een aantal samenwerkingspartners van Discriminatie.nl is duidelijk geworden dat er meerdere klachten binnen zijn gekomen over het beleid dat de Efteling voert. De Efteling heeft aangegeven niet bereid te zijn om het beleid aan te passen. Er wordt op dit moment gewerkt aan een gezamenlijke aanpak vanuit Discriminatie.nl. Er is een gesprek geplant met de Efteling en een medewerker van het bureau. Mocht de Efteling niet bereid zijn om mee te denken kan er een aanvraag worden ingediend bij het College voor de Rechten van de Mens. Dit kan leiden tot een uitspraak waarin duidelijk wordt of de Efteling bezoekers discrimineert (zie als voorbeeld de uitspraak tegen Plopsa B.V. https://oordelen.mensenrechten.nl/oordeel/2025-129)

Wat kun jij doen?
Als jij zelf ook gebruik maakt van de toengankelijkheidsvoorziening en je vindt dat je hierin oneerlijk wordt of bent behandeld kun je een melding maken bij https://discriminatie.nl/discriminatie-melden/. Je krijgt dan persoonlijk contact met een medewerker die weet wat de mogelijkheden zijn en die jou verhaal aanhoor en — als je dat wilt — kenbaar kan maken bij de Efteling. Zelfs als je niet met de Efteling in gesprek wilt helpt het doen van een melding zicht te krijgen op hoeveel mensen hierdoor worden getroffen.

Slot:
Ik heb deze post gemaakt omdat ik hoop dat er meer aandacht komt voor deze situatie, en heb dat gedaan op persoonlijke titel, en naar aanleiding van contact met de Efteling, meerdere bezoeken en het inwinnen van advies bij verschillende instanties. Ik hoop dat het is gelukt om een genuanceerd beeld te geven van de situatie, en dat het duidelijk is dat ik graag zou zien dat de Efteling een eerlijke oplossing biedt. Niet alleen voor bezoekers die gebruik moeten maken van een toegankelijkheidsvoorziening maar ook voor bezoekers die attracties betreden via de reguliere rij. Die worden namelijk ook getroffen door mensen die misbruik maken van het systeem. Mocht je nog vragen hebben aan mij persoonlijk mag je mij altijd een DM sturen. Ik zal zo goed mogelijk proberen te reageren op eventuele comments.

Als je het tot hier hebt gehaald, dank voor het lezen! Het is een flinke lap tekst geworden.

Het is lastig om een tl;dr te maken voor deze post, aangezien er erg veel informatie nodig is om een redelijk beeld te krijgen; echter, ik zal mijn best doen:

Tl;dr:
Efteling heeft n.a.v misbruik van de faciliteitenkaart/toegankelijkheidsvoorzieningen besloten om deze voorzieningen onnodig onvriendelijk te maken of zelfs helemaal weg te nemen. Men controleert nog steeds niet wie er gebruik van maakt van deze voorzieningen wat zorgt voor oneerlijke situaties, zowel voor mensen die gebruik maken van deze voorzieningen als voor reguliere bezoekers die hierdoor onnodig langer moeten wachten. Ik verwacht niet dat mensen die gebruikmaken van toegankelijksheidsvoorzieningen korter moeten wachten dan reguliere bezoekers, maar hoop wel dat het op termijn mogelijk is dat de wachttijden ongeveer gelijk zijn en dat deze wachttijd in een prikkelarme omgeving plaats kan vinden wanneer dat niet vraagt om onnodig ingewikkelde aanpassingen.

EDIT 1:
Het is mij duidelijk geworden dat bij Droomvlucht een alternatieve ingang tot de reguliere ervaring beschikbaar is. Ik was hiervan niet op de hoogte. Bovenstaande uitspraken over specifiek Droomvlucht mogen dus worden genegeerd.