u/Intelligent_Run_160 — reddlx

Thuở nhỏ, nhà mình có Việt kiều sang chơi; lúc thì nhà hàng xóm, lúc thì họ hàng về. "Mùi Việt kiều" lúc nào cũng sực nức nhà mình và mình không biết tại sao. Lúc đó cũng thắc mắc, nhưng người lớn cũng không ai trả lời rõ ràng. Rồi mình cũng trở thành Việt cộng .. à không Việt kiều. Nhưng khi sang đến bên bển mình cũng giặt đồ y chang như người ở Mỹ, rồi mình đi làm, giao tiếp với mọi người ở Mỹ cũng không ngửi thấy mùi đặc trưng ấy: "mùi Việt kiều". Cho đến khi mình quay lại Việt Nam thì có thằng nhóc trong xóm, tên thằng Cò, nó chạy sang nó nói "Trời ơi! Chú Tí đi Mỹ về sặc "mùi Việt kiều" nghen. Sau đó tôi mang nước giặt, nước xả giấy thơm từ Mỹ về thử nghiệm thì nó cũng chả ra cái "mùi Việt kiều" đó. Quái lạ!

Thời gian sau mình bèn vận dụng kiến thức từ môn học PTTH mà mình rất ghét đó là Hóa Học (học dở nhất lớp ĐTB chỉ 7,2.) vì mình nghĩ chỉ có sự khác biệt của nước giữa Mỹ và Việt Nam là điểm mà Việt kiều lâu năm cũng không để ý. Sau thời gian dò hỏi đọc một ít tư liệu mới biết. Ở Mỹ (nhất là California, Texas) nước thường là nước cứng (hard water) chứa nhiều khoáng như Ca2+, Mg2+..., tài liệu : https://www.valleywater.org/hard-wate....

Những khoáng này lưu giữ lại một phần chất giặt và hương tạo lớp "film" mỏng trên sợi vải.

Việc xảy ra phản ứng trao đổi ion giữa nước cứng và nước giặt trong đó R-COO-Na+ : muối natri hay xà bông

2R-COO-Na+ + Ca2+ → (R-COO)2Ca +2Na+ tương tự như phản ứng với Mg2+

Kết quả là sau khi giặt sấy mùi bám sâu và lâu hơn. Khi sờ vào có lớp nhơn nhớt nhẹ. Lúc khô lớp vải trơn tuột hơn. Và đó là yếu tố chính tạo ra "mùi Việt kiều". Còn ở Việt Nam nhiều nơi dùng nước mềm hơn hoặc đã lọc nên không giữ lại lớp "film" đó sau khi giặt. Kết quả là mùi bay nhanh hơn và mùi không “dày” như bên Mỹ. Điều kiện nước giặt & nước xả đều mua từ Mỹ.

Yếu tố thứ hai trong "nghiên cứu" nhỏ của mình là phần máy sấy. Nghe thì giống chữ "sấy" nhưng thực tế ở Mỹ máy sấy công suất lớn (dryer gas/điện) quan trọng nhiệt cao và ổn định. Máy có luồng không khí mạnh ép mùi vào vải. Ngược lại ở Việt Nam máy sấy thường nhỏ hơn, nhiệt thấp hơn, luồng không khí yếu hơn. Kết quả là khi sấy nó không kích hoạt hết hương liệu nên mùi không ra "mùi Việt kiều" như bên Mỹ. Thậm chí ngay cả máy sấy công nghiệp mạnh ngang ngửa cũng không cho ra mùi lạ đó. Vậy ta còn thiếu yếu tố nào nữa.

Sau khi thử nghiệm nhiều lần không tạo ra được "mùi Việt kiều" tôi đã bỏ qua một yếu tố đó là môi trường không khí, áp suất khí quyển xung quanh là “chất nền mùi” là yếu tố mà tôi hoàn toàn bỏ qua. Cho đến một hôm gió Santa Ana thổi khô khốc qua Los Angeles, tôi chợt bừng tỉnh với dữ kiện. Ở Mỹ do không khí khô và ít mùi nền (ít xe máy, ít ẩm mốc, ít đồ ăn đường phố) mùi quần áo là mùi chính. Ở Việt Nam có độ ẩm cao. Môi trường có nhiều mùi thức ăn, khói xe, cây cối, rừng già, mùi nhiệt đới, độ ẩm và mốc nhẹ. Mùi quần áo bị pha loãng hoặc bị “đè” bởi môi trường.

Những giải thích trên do tôi tự giải thích để thỏa mãn thắc mắc của riêng mình. Chứ me Mỹ và Tây nội địa nó mê "mùi Việt kiều" lắm, chả cần biết nguyên nhân từ đâu ra thì "mùi Việt kiều" cũng đủ làm mê mẩn chúng và ước mơ được thoát cộng sản để được hưởng mùi như vậy. Trong tư duy của Marx giá trị của con người không nằm ở biểu hiện bên ngoài, mà nằm ở vị trí trong quan hệ sản xuất và khả năng tạo ra giá trị thặng dư. Một cái áo thơm "mùi Việt kiều" không tạo ra giá trị, chỉ có lao động và vị trí kinh tế mới tạo ra giá trị. Sống ở Mỹ mà không có giá trị thì có mùi đó cũng chẳng sang.

Một cá nhân không sở hữu tư liệu sản xuất, không có vị trí kinh tế cao và chỉ bán sức lao động thì vẫn thuộc giai cấp lao động. "Mùi Việt kiều" chỉ là biểu hiện, còn giá trị mới chính là bản chất. Bởi thế mới có việc nông dân chân dính phèn dẫn Việt kiều đi nhậu hoài chứ đâu còn tp chống phá Việt Nam sống ở Mỹ đa phần là nghèo, hèn, đói khát. Cái ngữ đó chưa kịp về đến sân bay thì "mùi Việt kiều" nó đã "khắm lằm khẳm lốn" ở trên không phận Thái Bình Dương rồi.

Sự khác biệt nằm ngay trong một tờ giấy mỏng nhưng nặng trịch như cả một thời đại. Ở một bên (miền Bắc), người dân sống trong cảm giác đất nước là của mình, đi lại trong không gian chung của một cuộc kháng chiến, tuy chiến tranh gian khổ, thiếu thốn đủ bề, nhưng ý thức cộng đồng và niềm tin chính trị tạo ra một thứ trật tự dựa nhiều vào sự đồng thuận, vào tổ chức nhân dân, vào tình làng nghĩa xóm và trách nhiệm chung với đất nước.

Còn ở miền Nam dưới ngụy quyền Việt Nam Cộng Hòa, tờ "giấy phép tạm" này lại cho thấy một thực tế thiếu tự do. Người dân muốn đi từ Qui Nhơn ra Nha Trang thăm bà con cũng phải xin phép, phải khai nghề nghiệp, căn cước, nơi cư ngụ, người đi cùng, thời hạn đi, lý do đi, rồi còn bị ràng buộc rằng chỉ được đi trong "vùng có an ninh", đến nơi phải trình, hết hạn phải báo cáo, có dấu hiệu khả nghi thì bị kiểm soát. Một chuyến thăm bà con bình thường cũng bị biến thành một thủ tục hành chính đậm mùi chiến tranh và nghi kỵ.

Nó nói lên rằng xã hội ấy không yên, ngụy quyền không tự tin vào lòng dân, nên phải quản dân bằng giấy, bằng dấu, bằng kiểm tra, bằng sự nghi ngờ thường trực. Họ nói láo rất nhiều về “tự do”, nhưng tự do gì mà một người mẹ dẫn con đi thăm thân nhân cũng phải cầm giấy phép trong tay như một

người đang xin đi qua vùng kiểm soát? Họ nói về

“quốc gia”, nhưng quốc gia gì mà dân trong cùng

một miền, cùng một đất nước, muốn di chuyển

cũng phải chứng minh mình không đáng ngờ?

Chính vì vậy, tờ giấy này không chỉ là một chứng tích hành chính; nó là hình ảnh thu nhỏ của một chế độ bị chiến tranh, lệ thuộc và mất lòng dân bào mòn đến mức phải đặt sự di chuyển của người dân dưới con mắt giám sát.

Ngày miền Nam hoàn toàn được giải phóng, điều lớn lao không chỉ là xe tăng tiến vào Sài Gòn hay lá cờ thay đổi trên nóc dinh, mà còn là sự chấm dứt một cơ chế chia cắt đời sống nhân dân bằng những tờ giấy phép, trạm kiểm soát và nỗi lo bị xem là “khả nghi” là Việt Cộng hay ủng hộ Cộng Sản ngay trên quê hương mình.

Một đất nước thống nhất không thể để người dân đi thăm bà con mà cũng phải cúi đầu xin phép trong chính lãnh thổ của mình. Từ tờ giấy này ta nhìn lại, mới thấy cái gọi là “tự do” của ngụy quyền nhiều khi chỉ nằm trên khẩu hiệu, còn đời sống thật của dân thì bị nhốt trong những dòng khai báo, những con dấu đỏ và những lời dặn dò đầy bất an ở cuối trang - phần bị chú. Sống gì mà ngụy quyền thật láo với dân.

CẢM ƠN CÁC CHIẾN SĨ GIẢI PHÓNG QUÂN ĐÃ CHẤM DỨT GIẤY PHÉP TẠM NGAY NGÀY 30-04-1975 CHO BÀ CON ĐƯỢC NHỜ.