u/No_Conversation_7923

Ngày 6/3/1946, CT HCM ký với Sainteny, đại diện của Pháp tại miền Bắc hiệp định Sơ bộ. Hiệp định này cho phép quân đội Pháp thay thế quân TQ giải giáp quân đội Nhật ở miền Bắc. Trước đó, Pháp và Tưởng đã ký hiệp định Trùng Khánh để Tưởng chấp nhận cho Pháp được thế chân tại Bắc Việt. Đổi lại, Pháp trả lại Tưởng nhượng địa của Pháp tại TQ và đường sắt Côn Minh.

Quân Pháp ra Bắc giải giáp quân Nhật nhưng không thể tiếp tục thương thảo được với VNDCCH về vai trò của nước VN. VNDCCH đòi VN phải được độc lập và thống nhất 3 kỳ trong khi HĐ Sơ bộ trước đó đã thống nhất là VN chỉ độc lập trong Liên bang Đông Dương thuộc Liên hiệp Pháp (không phải nước Pháp) và Nam Kỳ có nhập vào 2 kỳ còn lại hay không còn phụ thuộc vào 1 cuộc trưng cầu dân ý.

Mâu thuẫn kể trên khiến cho chiến tranh Việt - Pháp nổ ra vào ngày 19-12-1946. Chính quyền VNDCCH rút lên Việt Bắc tổ chức kháng chiến. Trước đó, vào 1/6/1946, Cộng hòa Nam Kỳ được thành lập, Nam Kỳ ly khai khỏi VNDCCH bằng 1 cuộc bầu cử của Hội đồng tư vấn Nam Kỳ (kiểu như Hội đồng nhân dân hiện nay). Chính quyền này chỉ được người Pháp công nhận. Trên thực tế từ cuối năm 1945, chính quyền VNDCCH đã bị vô hiệu tại Nam Kỳ.

Như vậy, sau khi VNDCCH rút lên chiến khu thì không có 1 chính quyền nào chính thức quản lý Bắc Việt. Người Pháp cần có 1 chính quyền của người Việt để quản lý VN và không muốn biến VN thành thuộc địa như trước 45. Người Pháp muốn biến cuộc chiến Pháp - Việt thành cuộc chiến chống Cộng giữa 2 phe người Việt chứ không phải là cuộc chiến giành thuộc địa của mẫu quốc với dân bản xứ.

Sau khi thoái vị ngày 25/8/1945, vua Bảo Đại thành cố vấn Vĩnh Thụy cho chính quyền mới. Nhưng trong chuyến công cán sang TQ để vận động Tưởng Giới Thạch ủng hộ VNDCCH, Vĩnh Thụy bị bỏ lại TQ (VM thì cho là ông trốn lại). Vĩnh Thụy được 1 số người cưu mang và chuyển tới ở Hongkong.

Thành lập chính phủ

Giải pháp Bảo Đại được cả người Pháp lẫn phe Quốc gia (không CS) người Việt ở Nam Kỳ thấy là tối ưu nhất để thành lập 1 chính quyền của người Việt. Hai bên đều cử đại diện sang Hongkong để thuyết phục Bảo Đại quay lại VN chấp chính. Cựu hoàng không dễ dàng chấp nhận mà ra điều kiện với Pháp về nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của VN. Cuối cùng, người Pháp phải nhượng bộ, chấp nhận từ bỏ thuộc địa Nam Kỳ vô điều kiện 1 cách chính thức (thông qua quốc hội Pháp). Hiệp định Elysee cụ thể hóa điều đó thành văn bản.

Bảo Đại đã làm được điều mà VM mong muốn mà không được người Pháp chấp nhận, đó là VN được toàn vẹn lãnh thổ. Khi ký kết HĐ, Bảo Đại ký với TT Pháp kiêm chủ tịch Liên hiệp Pháp, thể hiện vai trò của Bảo Đại như 1 nguyên thủ quốc gia. Trong khi trước đó, CT HCM chỉ được ký HĐ Sơ bộ với Sainteny là 1 ủy viên cộng hòa Pháp (tương đương Thống sứ Bắc kỳ, dưới quyền cao ủy - toàn quyền Đông Dương). Sau đó, CT HCM ký Tạm ước với Moutet (Bộ trưởng Pháp). Tức là người Pháp không coi CT HCM như 1 nguyên thủ quốc gia ngang hàng.

Quốc gia VN có thủ đô đặt tại Sài Gòn, quốc kỳ là cờ vàng 3 sọc đỏ, quốc ca là bài Thanh niên hành khúc của Lưu Hữu Phước được cải lời. Đây chính là quốc kỳ và quốc ca VNCH sau này.

Đến năm 1950, có 35 nước công nhận QGVN và thiết lập ngoại giao. Trong khi đó, phe XHCN thì công nhận VNDCCH cũng chỉ từ tháng 1/1950, sau khi thành lập Cộng hòa nhân dân Trung Hoa. Năm 1952, QGVN đại diện cho VN tham dự hội nghị San Francisco, thủ tướng Trần Văn Hữu đã tuyên bố chủ quyền HS và TS của QGVN, không có nước nào tham dự hội nghị phản đối. Đài Loan và Trung Cộng (lúc đó đã nắm Hoa lục) đều không được tham dự hội nghị.

Nguồn: Dương Quốc Chính

Nếu người dân khu vực giải tỏa được hưởng vài % giá đất sau khi công trình hoàn thành thì họ sẽ sẵn sàng rời đi (người dân được thụ hưởng sự phát triển). Chứ toàn đám quan chức, tư bản đỏ hưởng lợi thì người ta phản đối là đúng rồi.

Thèm chi trung cộng chỉ cần hù sẽ công bố tài liệu mật, niệm chú "mất chế độ" là đám chóp bu việt cộng sẽ cúp đuôi - ngoan như cún.

44 4D 43 53

Nhựa đường/bitum trong khe co-giãn chảy ra là chuyện bình thường. Về mặt kĩ thuật, bitum nhựa đường trong khe co giãn đó là vật hi sinh. Nó giống như cái cầu chì trong hệ thống điện sẵn sàng hỏng để cả hệ thống sống, không bị chập, cháy nổ.

Xứ Vẹm chống tham nhũng = cách kêu gọi đạo đức, kỷ luật nội bộ, nay còn thêm cái luật này nữa. 🤣

44 4D 43 53

Thằng bacho bị thực dân Anh bắt rồi được Loseby cãi thắng là do người ta có tòa án độc lập còn anh Nam mà bị hốt thì đ*o có vụ cãi thắng dưới thời thực dân "ĐỎ".

Mai mốt có đăng bài trên Fb thì để phần Source là "cái tiêu đề" rồi kêu lên GG tự tìm.

44 4D 43 53

HAI CHIẾN DỊCH KINH ĐIỂN CỦA LIÊN XÔ

Sau Cách mạng Tháng Mười, chính quyền Xô Viết non trẻ đối mặt với làn sóng chống cộng cực kỳ mạnh từ các lực lượng Bạch Vệ lưu vong ở châu Âu và các cơ quan tình báo phương Tây - MI6 của Anh, tình báo Pháp. Người đứng đầu Cheka lúc đó, Felix Dzerzhinsky, không chọn cách đi lùng sục từng mật thám mà đưa ra một quyết định hoàn toàn đảo ngược logic thông thường: tự lập ra một tổ chức chống cộng giả ngay tại Moscow. Tổ chức này - trong tài liệu học thuật thường được gọi là "Operation Trust" - được xây dựng xung quanh hình ảnh các cựu sĩ quan Sa hoàng bất mãn, muốn lật đổ chính quyền Xô Viết, nhưng toàn bộ bộ khung đó là do các điệp viên cốt cán của Cheka dàn dựng và đóng vai.

Tổ chức giả này hoạt động tinh vi đến mức các thủ lĩnh chống cộng thật ở Paris, London và các điệp viên sừng sỏ của phương Tây hoàn toàn bị đánh lừa - họ tin đây là "ngọn cờ đầu" thực sự ở quốc nội. Trong suốt 5 năm, các tổ chức lưu vong và tình báo phương Tây đổ tiền bạc, vũ khí, tài liệu mật và cử điệp viên giỏi nhất xâm nhập vào Nga thông qua các "đường dây an toàn" do Operation Trust dẫn đường. Chiến dịch đã thu hút toàn bộ những kẻ bất mãn trong nước vào bẫy để an ninh Liên Xô lập danh sách theo dõi. Điệp viên người Anh Sidney Reilly - người được mệnh danh là "Át chủ bài của các điệp viên" - cũng bị dụ qua đường dây này, bị bắt giữ và sau đó tử hình tại Moscow, dù các chi tiết cụ thể về diễn biến vụ bắt giữ vẫn còn được các nhà sử học tranh luận.

Chiến dịch thứ hai - thường được gọi là "Sindikat-2" trong một số phân tích, hoặc được xem là phần mở rộng của Operation Trust trong các công trình lịch sử khác - nhắm vào Boris Savinkov, một trong những nhà lãnh đạo chống cộng kiên cường và có uy tín lớn nhất đương thời. Cơ quan an ninh Liên Xô nhận ra rằng nếu dùng bạo lực để bắt bớ hay ám sát Savinkov thì sẽ biến ông thành một biểu tượng tử vì đạo. Thay vào đó, họ dựng lên một tổ chức chính trị phản động giả mang tên "Liên minh Nhân dân Bảo vệ Tổ quốc và Tự do", rồi để các điệp viên đóng giả làm thành viên, liên lạc với Savinkov ở nước ngoài, liên tục gửi báo cáo giả về việc "người dân trong nước đang phẫn nộ, phong trào phản kháng đã sẵn sàng, chỉ chờ ông về lãnh đạo". Savinkov bị dụ bí mật vượt biên về Nga vào năm 1924, và ngay khi vừa đặt chân qua biên giới, ông bị bắt giữ.

Thay vì tử hình ngay trong bí mật, chính quyền Liên Xô tổ chức một phiên tòa công khai công chiếu toàn quốc. Theo các hồ sơ và nghiên cứu lịch sử, Savinkov đứng trước tòa tuyên bố thừa nhận thất bại, cầu xin sự tha thứ, và thừa nhận rằng các tổ chức chống cộng hải ngoại "chỉ là những kẻ ấu trĩ, ảo tưởng và nhận tiền của ngoại bang để phá hoại đất nước" - nhiều nguồn cho rằng lời khai này là kết quả của sự ép buộc tâm lý trong tù, không phải sự thuyết phục tự nguyện. Khi người dân thấy thần tượng của phe đối lập quỵ lụy và nói những lời nhục nhã như vậy, toàn bộ niềm tin của công chúng vào phe đối lập sụp đổ hoàn toàn - không phải vì phe đối lập bị bắn chết, mà vì họ tự hủy hoại uy tín trước mắt mọi người. Đây là điểm tinh tế nhất trong thiết kế của chiến dịch: không cần tiêu diệt đối thủ, chỉ cần biến đối thủ thành công cụ phá hủy chính mình.

Khi Liên Xô sụp đổ năm 1991 và các tài liệu lưu trữ của KGB được hé lộ một phần, các nhà sử học quốc tế - trong đó có Christopher Andrew, người nghiên cứu chuyên sâu về hồ sơ KGB - ghi nhận rằng một số lượng đáng kể các tổ chức chống cộng, các nhà in báo lậu, các nhóm rải tờ rơi chống chế độ ở Liên Xô và Đông Âu thời kỳ Chiến tranh Lạnh thực chất là do chính KGB cấp kinh phí và chỉ đạo ngầm - dù con số chính xác và phạm vi địa lý còn tùy thuộc vào từng giai đoạn và quốc gia cụ thể, và không ít tổ chức đối lập vẫn hoàn toàn độc lập. Tên gọi và hồ sơ của chiến lược này không còn là suy diễn: "Chiến dịch Trận địa giả". Logic đằng sau không phức tạp - nếu không thể ngăn chặn phe đối lập xuất hiện, cách tốt nhất là tự đứng ra thành lập và lãnh đạo phe đối lập đó, qua đó kiểm soát được tiến độ, cường độ, ngôn từ và kết cục của cuộc chiến.
-----------------------------------------------------------------------------
Trong thuật ngữ nghiệp vụ an ninh, chiến lược "Nuôi án", "Cài cắm" và "Trận địa giả" vận hành theo một logic đơn giản: nếu không thể ngăn chặn phe đối lập tồn tại, thì hãy tự mình điều khiển nó. Nếu những người bất đồng chính kiến trong nước tự phát lập ra hàng trăm nhóm nhỏ lẻ, bí mật, chính quyền sẽ cực kỳ vất vả để theo dõi và triệt phá. Nhưng nếu có một vài tổ chức lớn, có tiếng tăm ở hải ngoại đứng ra làm "ngọn cờ đầu", những người có tư tưởng bất mãn trong nước sẽ có xu hướng liên lạc, nộp đơn tham gia hoặc nhận tài trợ từ tổ chức đó - trong thuật ngữ an ninh gọi là Honey-pot. Nếu chính quyền đã cài cắm hoặc mua chuộc được bộ máy cốt cán của tổ chức, họ sẽ có được danh sách chi tiết của từng cá nhân bất đồng chính kiến trong nước vừa mới manh nha xuất hiện, không cần bắt bớ ngay mà cứ "nuôi" để giám sát dòng tiền và mạng lưới quan hệ, chỉ triệt phá khi cần thiết.

Đồng thời, bằng cách để tổ chức đối lập hoạt động theo phong cách cực đoan và lỗi thời, chính quyền có thể dùng hình ảnh đó để đánh đồng toàn bộ những tiếng nói phản biện - bất kỳ ai phản biện về đất đai hay môi trường trong nước đều có thể bị chụp mũ là "tay sai của tổ chức phản động" mà không cần bàn đến tính đúng sai của vấn đề họ nêu ra. Mâu thuẫn giữa nguồn lực và sản phẩm đầu ra của các tổ chức này là dấu hiệu đáng chú ý nhất mà người quan sát bên ngoài có thể nhận diện: một tổ chức có thâm niên nhiều thập kỷ, có tiền bối là các sĩ quan quân đội cũ, có nguồn lực tài chính đáng kể, lại chỉ sản xuất ra các bài viết theo kiểu "trẻ con toxic" - không đề cập tới các vấn đề cấu trúc nhược điểm của chế độ như lỗ hổng luật đất đai và sở hữu toàn dân, sự lạm quyền của CA, mô hình kinh tế nhà nước kém hiệu quả, hay các cơ chế phân quyền, giám sát độc lập. Sự hời hợt đó không thể giải thích bằng thiếu năng lực qua nhiều thập kỷ. Nó phục vụ ba mục đích có thể nhận diện được: làm bẩn hình ảnh của hai chữ "phản biện" trong mắt tầng lớp trung lưu và trí thức trong nước; tiêu hao năng lượng phẫn nộ của đám đông vào những thứ vụn vặt thay vì các vấn đề cốt lõi về thể chế; và tạo ra "nguyên liệu" hoàn hảo để truyền thông trong nước dùng làm bằng chứng mỗi khi cần thông qua một điều luật thắt chặt internet hoặc bắt giữ một nhà hoạt động độc lập.

Theo logic này thì khứa Đào Minh Quân khả năng cao là Honey-pot còn Team Bàn Tròn Chính Trị Việt Nam là tổ chức đối lập thực sự.

44 4D 43 53

Cái này mà viết thiệt lòng kiểu "cốt lõi, Mỹ có những Steve Jobs là do Mỹ không có những Điều 4 Hiến Pháp như VN" thì chuẩn bị phạt 30 củ để nộp phạt.

44 4D 43 53

Còn dân đen nằm ở tầng lớp thấp nhất trong xã hội (giống kiểu Dalit bên Ấn Độ)

Hiện tượng cảnh sát giữ quan hệ "hai mang" với tội phạm không phải đặc sản riêng của Việt Nam - nó từng là công thức vận hành cốt lõi của lực lượng cảnh sát tại các đô thị lớn phương Tây như New York, Chicago, Luân Đôn hay Paris suốt từ thế kỷ 19 đến tận cuối thế kỷ 20. Nhưng ở Việt Nam, mô hình đó được áp dụng đồng thời cho cả hai bình diện: quản trị an ninh trật tự lẫn quản trị an ninh tư tưởng.

Về bình diện an ninh trật tự, bản chất "bắt án nhanh" không nằm ở công nghệ pháp y tối tân - nó nằm ở hệ thống mạng lưới chân rết con người chiếm ưu thế tuyệt đối. Hệ thống cảnh sát khu vực, tổ dân phố, dân phòng, kết hợp với quy định đăng ký tạm trú tạm vắng và hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia như CCCD, tạo ra một tấm lưới mà bất kỳ ai di chuyển hay cư trú đều để lại dấu vết. Trong nghiệp vụ an ninh, các "tai mắt" - chỉ điểm, đặc tình - được cài cắm khắp mọi ngõ ngách, từ bà bán trà đá, ông chạy xe ôm, chủ quán karaoke, đến đại ca của các băng nhóm bảo kê.

Phần lớn các hoạt động phi pháp mang tính "kinh tế vỉa hè" - lô đề, mại dâm, hiệu cầm đồ tiêu thụ đồ gian, bảo kê bến bãi - không thể tồn tại nếu không có sự nhắm mắt làm ngơ của lực lượng chức năng sở tại. Tội phạm nhỏ lẻ đóng "thuế ngầm" hàng tháng để được yên ổn hoạt động; đổi lại, cảnh sát địa phương vừa có nguồn thu ngoài luồng, vừa giữ được địa bàn trong trạng thái "bình yên có kiểm soát". Khi một vụ trộm xe hay đâm chém xảy ra, công an không cần đi nhặt từng dấu vân tay - họ chỉ cần gọi điện cho các "chủ đường dây" trong diện quản lý: "Đứa nào làm trên địa bàn của mày? Giao nó ra đây trước 24 tiếng, không thì tao dẹp hết quán xá của mày." Thế giới ngầm tự truy lùng và dâng hung thủ cho cảnh sát. Sau khi đối tượng bị bắt, cảnh sát mới bắt đầu lấy lời khai chi tiết để xâu chuỗi thành câu chuyện trinh thám cho báo chí: "Bằng các biện pháp nghiệp vụ sắc bén và tinh thần phá án không quản ngày đêm, các chiến sĩ đã lần theo dấu vết mờ nhạt để tóm gọn hung thủ." Người dân đọc báo trầm trồ về sự tài tình, không hề biết hung thủ đã nằm trong tầm ngắm từ phút đầu tiên nhờ mạng lưới cộng sinh.

Văn hóa đấu tố không bắt đầu từ mạng xã hội - mạng xã hội chỉ là địa bàn mới nhất của một phương thức quản trị bằng bạo lực bầy đàn đã được thể chế hóa từ Cải cách ruộng đất. Cơ chế vận hành của nó gồm ba bước có tính hệ thống.

Bước đầu tiên trong cơ chế vận hành của đấu tố mạng là gán nhãn và phi nhân hóa. Thay vì phản biện bằng lý lẽ hoặc sử liệu, đám đông lập tức chụp lên đầu nạn nhân các nhãn mác mang tính thù hận như "Phản động", "Khát nước", "Bú liếm Tây lông", "Ăn cháo đá bát", "Cách mạng màu". Mục đích là biến nạn nhân thành một kẻ thù chung của quốc gia, tước đoạt quyền được đối xử như một con người có lý trí. Bước này không phải ngẫu nhiên - nó là tiền đề bắt buộc để bước tiếp theo có thể diễn ra mà không vấp phải sự phản ứng đạo đức từ đám đông tham gia.

Tiếp theo đó là tấn công tổng lực bầy đàn. Hàng vạn tài khoản - bao gồm cả dư luận viên có tổ chức lẫn đám đông "hồng vệ binh" tự phát - tràn vào trang cá nhân của nạn nhân để chửi rủa, khủng bố tinh thần, lăng mạ gia đình và tổ tiên của họ. Cường độ tấn công này không nhắm vào việc thuyết phục hay bác bỏ luận điểm, mà nhắm vào việc tiêu diệt ý chí và làm nản lòng bất kỳ ai có ý định lên tiếng.

Bước thứ ba là triệt hạ đường sống kinh tế và xã hội. Đám đông thực hiện chiến dịch "bốc phốt", tìm ra nơi làm việc và trường học của nạn nhân để áp lực lên cơ quan, trường học phải đuổi việc, đuổi học họ. Họ áp lực lên các nhãn hàng hủy hợp đồng, ép người thân của nạn nhân phải lên tiếng đấu tố ngược lại con em mình để "lập công chuộc tội". Đây là cơ chế hoàn chỉnh nhất của quá trình triệt tiêu: không chỉ giữ im lặng người bị nhắm đến, mà còn biến những người gần họ nhất thành công cụ của chính cỗ máy đó.

Trường hợp của Chu Ngọc Quang Vinh vào tháng 9/2024 cho thấy cả ba bước này có thể hoàn tất trong chưa đầy mười hai tiếng. Học sinh lớp 12 Trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành, TP Yên Bái - người từng giành nguyệt quế cuộc thi tháng thuộc quý I Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 24 (2023) - đêm 1/9/2024, đêm trước Quốc khánh, đăng một bài viết cá nhân trên Facebook:

"Cuối cấp 2 là lúc tôi tiếp cận với văn hóa phương Tây một cách cao trào nhất. Dần dần, tôi phát hiện những gì mình được học ở trường bấy lâu nay không hoàn toàn là sự thật. Tôi coi Đảng như một thế lực xấu chỉ biết lừa gạt dân và tôi tìm mọi cách để sau này được sống ở nước ngoài. Rồi tôi ôn Olympia để 'sống ở nước ngoài', và dù muốn hay không thì vẫn phải học lịch sử theo góc nhìn của Đảng."

Điều đáng chú ý đầu tiên không phải là nội dung bài viết mà là phạm vi tiếp cận của nó: bài được đặt ở chế độ riêng tư, chỉ 16 người trong danh sách bạn bè được phép xem. Nó vẫn bị chụp màn hình và phát tán. Không có không gian riêng tư nào tồn tại trong thực tế khi cỗ máy đã vận hành.

Bài viết lan truyền ngay trong đêm. Sáng 2/9, làn sóng tương tác đổ vào với tốc độ nhanh, gán nhãn "vô ơn", "phản động". Trong buổi sáng cùng ngày, em đã phải đăng lời xin lỗi, nhận mình "phát ngôn bừa bãi và nông cạn", và khóa trang Facebook. Nhưng xin lỗi không đủ để dừng cỗ máy - cộng đồng mạng tiếp tục yêu cầu em phải "chứng minh sự hối lỗi" bằng các hành động cụ thể hơn, như tham gia hoạt động xã hội và "làm rõ ý nghĩa đích thực của những phát ngôn trước đó". Đây là cơ chế lập công chuộc tội vô hạn: nghi thức quy thuận không có điểm kết thúc được xác định trước, và chính sự mơ hồ đó là công cụ kiểm soát hiệu quả nhất.

Đến 10 giờ sáng, Sở GDĐT tỉnh Yên Bái ra Công văn số 317, yêu cầu nhà trường "theo dõi diễn biến tư tưởng, tâm lý" của em và "phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an". Sở cũng yêu cầu tăng cường "giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức" cho toàn bộ học sinh nhà trường - tức là biến một bài đăng cá nhân của một học sinh thành cớ để siết thêm kiểm soát tư tưởng trên toàn trường. Công an tỉnh Yên Bái triệu tập em và gia đình lên tường trình, nhưng bước đầu xác định đây là "bộc phát cá nhân, không có mục đích chính trị" - rồi vẫn tiếp tục xác minh và để ngỏ khả năng xử lý hình sự tùy theo "kết luận điều tra". Sự mơ hồ có chủ đích này - không kết luận, không đình chỉ, không có thời hạn - tạo ra một trạng thái đe dọa kéo dài hiệu quả hơn bất kỳ bản án cụ thể nào. Kênh truyền hình ANTV của Bộ Công an đưa tin với tiêu đề "Nam sinh Đường lên đỉnh Olympia gây phẫn nộ vì phát ngôn vô ơn với đất nước."

Chuỗi sự kiện này phơi bày rõ cấu trúc phân công vai trò: bầy đàn mạng làm phần gán nhãn và tấn công, sau đó nhà nước bước vào tiếp quản phần xử lý pháp lý - không cần chồng chéo, không cần điều phối công khai, toàn bộ vận hành như một dây chuyền đã được hiệu chỉnh sẵn. Nạn nhân trong trường hợp này là một học sinh sinh năm 2007, với một bài viết cá nhân chỉ 16 người được phép đọc.
Cancel Culture của cánh tả phương Tây: Hai nhánh cùng một gốc rễ

Đấu tố mạng tại Việt Nam và phong trào Cancel Culture tại phương Tây - dù vận hành trong hai hệ thống chính trị đối lập - chia sẻ cùng một kiến trúc tư duy. Cả hai đều phân chia xã hội theo mô hình nhị nguyên tuyệt đối giữa kẻ áp bức và người bị áp bức: tại Việt Nam, trục phân chia là giai cấp và lập trường chính trị; tại phương Tây theo trường phái tân Marxist (Neo-Marxism), trục phân chia dịch chuyển từ kinh tế sang bản sắc - người da trắng, nam giới dị tính đối lập với các nhóm thiểu số. Vỏ bọc ngôn từ khác nhau, nhưng cấu trúc logic vận hành giống hệt nhau: một khi đã xác định được "kẻ áp bức", mọi phương tiện để triệt hạ người đó đều được hợp thức hóa về mặt đạo đức.

Trên bề mặt vận hành, sự trùng khớp là toàn diện. Cả hai dùng gán nhãn để phi nhân hóa nạn nhân - tại Việt Nam là "phản động", "ba que", "đu càng"; tại phương Tây là "phân biệt chủng tộc", "kỳ thị người chuyển giới", "phát xít" - và đều không dừng lại ở tranh luận: tại Việt Nam, đám đông ép trường học đuổi học, ép công ty sa thải, ép người thân quay lưng; tại phương Tây, Cancel Culture ép đại học sa thải giáo sư, ép hãng phim hủy hợp đồng diễn viên, ép nhà xuất bản ngừng in sách. Cả hai đều phá vỡ cấu trúc gia đình theo cùng một cơ chế: Cải cách ruộng đất kích động con cái đấu tố cha mẹ tại sân đình; phong trào Woke cực đoan kích động con cái về nhà đấu tố cha mẹ là "bảo thủ" và "kỳ thị", sẵn sàng cắt đứt quan hệ gia đình vì bất đồng hệ giá trị.

Điểm khác biệt giữa hai hiện tượng nằm ở cấu trúc quyền lực đứng sau. Đấu tố mạng tại Việt Nam vận hành theo mô hình từ trên xuống (top-down) ít nhất ở tầng tổ chức: bầy đàn mạng dọn đường dư luận, cơ quan an ninh bước vào với Điều 331 Bộ luật Hình sự. Đám đông chửi rủa trước, nhà nước khởi tố sau - hai giai đoạn của cùng một quy trình.

Cancel Culture tại phương Tây về mặt luật pháp hình thức không có cơ chế nhà nước tương đương - truy tố hình sự vì phát ngôn trên mạng xã hội không phải là thực hành phổ biến trong các nền dân chủ tự do phương Tây. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào luật pháp hình thức, phân tích sẽ bỏ qua thực tế quyền lực xã hội. Cánh tả nắm quyền kiểm soát thực tế đối với truyền thông chủ lưu, hệ thống đại học, ngành giải trí và một phần đáng kể thị trường lao động - những thiết chế này tạo thành bộ máy trừng phạt phi nhà nước nhưng có hiệu lực tương đương. Một khảo sát năm 2020 của Cato Institute với 2.000 người Mỹ cho thấy 77% người tự nhận là Cộng hòa cho biết họ có quan điểm chính trị mà họ sợ không dám chia sẻ, và 38% người Cộng hòa lo ngại quan điểm chính trị của họ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp nếu bị lộ. Một khảo sát của Foundation for Individual Rights and Expression (FIRE) với gần 1.500 giảng viên đại học cho thấy hơn một nửa sợ mất việc hoặc danh tiếng vì phát ngôn bị dùng chống lại họ - trong đó 72% giảng viên bảo thủ, 56% giảng viên trung dung, và 40% ngay cả giảng viên cánh tả. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Perspectives on Psychological Science khảo sát 470 giáo sư tâm lý học Mỹ cho thấy hầu hết lo ngại bị trừng phạt xã hội nếu công bố quan điểm thực sự của họ về các đề tài nhạy cảm liên quan đến chủng tộc, giới tính, và nhóm xã hội - không phải vì luật cấm, mà vì sợ bị tẩy chay và mất sự nghiệp.

Hệ quả là các đề tài nghiên cứu liên quan đến các hiện tượng tiêu cực trong các nhóm được bảo vệ - tỷ lệ tội phạm, kết quả giáo dục, ảnh hưởng của di dân - trở thành vùng cấm thực tế trong học thuật phương Tây, không phải bởi lệnh hành chính mà bởi áp lực đấu tố xã hội. Thay vì sợ nói xấu cán bộ Đảng, các học giả và nhà báo phương Tây sợ nói ra các số liệu thống kê bất lợi về người nhập cư Hồi giáo, về bạo lực trong cộng đồng thiểu số, hay bất kỳ sự thật nào có thể bị diễn giải là "kỳ thị". Cơ chế trừng phạt khác nhau - một bên là nhà tù, một bên là mất việc và bị tẩy chay - nhưng cơ chế tự kiểm duyệt mà cả hai tạo ra trong xã hội là giống nhau về bản chất.

Câu hỏi còn lại - và là câu hỏi mà tựa đề "hai nhánh cùng một gốc rễ" đặt ra nhưng chưa trả lời - là tại sao hai hệ thống không liên quan đến nhau lại sản sinh ra cùng một kiến trúc. Câu trả lời nằm ở nguồn gốc lý thuyết chung: cả chủ nghĩa Mác-Lênin mà Đảng Cộng sản Việt Nam áp dụng lẫn trường phái tân Marxist (Neo-Marxism) mà phong trào Cancel Culture kế thừa đều xuất phát từ cùng một khung phân tích - xã hội là tổng thể của các quan hệ quyền lực, lịch sử là chuỗi đấu tranh giữa kẻ áp bức và người bị áp bức, và nhiệm vụ của người "tiến bộ" là nhận dạng kẻ áp bức, gán nhãn họ, và triệt hạ họ nhân danh công lý. Sự khác biệt giữa hai nhánh chỉ là đối tượng phân tích: Marxism cổ điển dùng kinh tế học (địa chủ, tư sản), Neo-Marxism dùng bản sắc (chủng tộc, giới tính, xu hướng tình dục). Nhưng logic vận hành - phân nhị nguyên, phi nhân hóa, và hợp thức hóa bạo lực đạo đức - giữ nguyên từ Marx đến Mao đến các trường đại học phương Tây ngày nay. Điều này giải thích tại sao hai hệ thống chính trị đối lập nhau về mọi mặt khác lại sản sinh ra cùng một phương thức triệt hạ: chúng không đối lập nhau ở tầng nền - chúng chia sẻ cùng một ngữ pháp tư duy, chỉ áp dụng nó vào các mục tiêu khác nhau.
Nguồn: Minh Nhut

44 4D 43 53