



Nhiều người ủng hộ quan điểm “mạnh được yếu thua” (social Darwinism, tôn sùng kẻ mạnh, xem thường người yếu) thường viện dẫn triết gia Friedrich Nietzsche để tạo vẻ ngoài trí thức cho quan điểm của mình. Tuy nhiên, đây thường là một cách diễn giải chọn lọc và sai lệch.
1- Nietzsche ca ngợi sức mạnh, nhưng không phải sức mạnh theo kiểu áp bức
Nietzsche đề cao khái niệm “ý chí quyền lực” (Will to Power), nhưng ông không chỉ nói về việc kẻ mạnh thống trị kẻ yếu. Đối với Nietzsche, sức mạnh cao nhất là:
- Khả năng tự vượt qua chính mình.
- Dám đối diện đau khổ.
- Sáng tạo ra giá trị mới.
- Không sống theo tâm lý đám đông.
Người mạnh theo Nietzsche là người chiến thắng bản thân, không phải chỉ là người chà đạp người khác.
2- Nietzsche rất khinh thường những kẻ chỉ ham quyền lực thô bạo
Nietzsche thường chỉ trích:
- Những kẻ tầm thường nhưng thích thống trị.
- Người dùng đạo đức hay ý thức hệ để che giấu mặc cảm.
- Người cần kẻ khác thấp hơn để cảm thấy mình lớn hơn.
Theo ông, nếu bạn cần hạ nhục người khác để cảm thấy mạnh mẽ, thì đó là dấu hiệu của sự yếu đuối nội tâm.
3- Tại sao tư tưởng của Nietzsche dễ bị lạm dụng?
Văn phong của Nietzsche:
- Viết bằng ẩn dụ.
- Giàu cảm xúc.
- Cố ý gây sốc.
- Không trình bày hệ thống chặt chẽ như nhiều triết gia khác.
Do đó, người đọc có thể trích một vài câu như:
- “Kẻ yếu phải bị loại bỏ.”
- “Con người là thứ cần được vượt qua.”
và bỏ qua toàn bộ bối cảnh triết học.
4- Chủ nghĩa phát xít từng bóp méo Nietzsche
Sau khi Nietzsche qua đời, chị gái ông, Elisabeth Förster-Nietzsche, người có cảm tình với chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đã biên tập và sắp xếp lại các bản thảo của ông theo hướng phục vụ ý thức hệ.
Vì vậy, về sau nhiều người tưởng rằng Nietzsche ủng hộ:
- Chủ nghĩa phát xít.
- Phân biệt chủng tộc.
- Sùng bái quyền lực chính trị.
- Trong thực tế, Nietzsche từng công kích mạnh chủ nghĩa dân tộc và bài Do Thái.
5- Vì sao người theo “mạnh được yếu thua” thích dùng Nietzsche?
a- Tạo vẻ uyên bác
Trích Nietzsche khiến quan điểm của họ có vẻ sâu sắc hơn.
b- Hợp thức hóa bản năng thống trị
Họ muốn tin rằng sự tàn nhẫn là dấu hiệu của ưu việt.
c- Chọn lọc câu chữ phù hợp với định kiến
Họ chỉ lấy những câu ủng hộ quan điểm sẵn có.
d- Tâm lý chống lại đạo đức bình đẳng
Nietzsche phê phán “đạo đức bầy đàn”, nên một số người dùng điều này để bác bỏ lòng trắc ẩn.
6- Nietzsche thực sự phản đối điều gì?
Ông phản đối:
- Sự tự mãn.
- Tâm lý nạn nhân.
- Việc sống theo chuẩn mực mà không tự suy nghĩ.
- Ông không cổ vũ việc hành hạ người yếu.
7- Nghịch lý quan trọng
Người thật sự mạnh theo Nietzsche:
- Không cần chứng minh mình vượt trội.
- Không cần làm nhục người khác.
- Có khả năng tự kỷ luật và sáng tạo.
- Người luôn khoe khoang sức mạnh thường đang che giấu sự bất an.
Kết luận:
Những người ủng hộ “mạnh được yếu thua” thường dùng Nietzsche như một lớp áo triết học để biện minh cho khát vọng thống trị.
Nhưng nếu đọc kỹ, Nietzsche có lẽ sẽ coi nhiều người trong số họ là biểu hiện của sự yếu đuối tinh thần: họ cần quyền lực đối với người khác vì chưa làm chủ được chính mình.
Tôi thật lòng không hiểu tại sao nhiều người dân ở Hà Nội Bây giờ lại phản ứng dữ dội như vậy? Căng băng rôn, lên mạng, phản đối đảng và nhà nước vì dự án Sông Hồng?
Các bạn phải thấy tự hào lên đi chớ!
Giữa hàng triệu con người, các bạn đã được lựa chọn để hy sinh vì sự phát triển của đất nước. Đó là một vinh dự rất lớn mà không phải ai cũng có được đâu! Hiểu không?
Mất căn nhà ông bà để lại hả?
Không sao hết trơn á.
Mất mảnh đất sống mấy chục năm hả?
Chuyện nhỏ.
Đền bù chỉ bằng một phần nhỏ giá thị trường?
Ai cũng như ai mà nạnh tị nhau chi.
Bởi vì tình yêu tổ quốc là không thể đo bằng tiền bạc được, nó phèn ra hiểu không?
Một số người ích kỷ thì cứ than rằng số tiền đó không đủ mua lại nhà trong nội thành? Tôi nghĩ các anh em đã sai rồi. Không mua được nội thành thì ra ngoại thành ở, ngoại thành không mua nổi thì thuê trọ, thuê trọ không nổi thì thuê phòng nhỏ hơn, cùng lắm thì vươn tóp hôm lẹt ngang tầm số 1 công dân toàn cầu như công dân Mỹ Đế là cùng thôi mà.
Miễn trước cửa còn treo được một lá cờ tổ quốc là đủ ấm lòng rồi. Tôi thật!
Người yêu nước chân chính không cần nhà cao cửa rộng. Người yêu nước chân chính, cái quý nhất là ở tinh thần cống hiến.
Tôi còn thấy có người nói là bị đẩy khỏi nơi mình sinh ra để xây nhà cho cán bộ và công an?
Í trời đất ơi, phải vui mới đúng chớ!
Các anh công an sống gần dân là để giúp dân, giúp nước. Các cán bộ có nhà đẹp là để yên tâm phục vụ lợi ích hợp pháp của nhân dân.
Các bạn hy sinh một chút để những người bảo vệ chế độ có nơi ở tốt hơn, đó là trách nhiệm cao cả và chính đáng của công dâ ln XHCN.
Đừng nghĩ thiển cận quá mà cản bước thăng tiến của đất nước ta.
Có người còn trách đền bù rẻ quá sao? Tôi nghĩ bà con nên học cách biết ơn đi. Nhà nước đã hỗ trợ tiền là may rồi đó, chứ nếu đặt lợi ích quốc gia lên trên hết, thì đôi khi người dân cũng cần hiểu rằng tài sản cá nhân không quan trọng bằng đại cuộc.
Một đất nước muốn hóa rồng thì phải có người chịu hy sinh chớ? Các bạn nên nhìn tích cực lên.
Ngày mai đi ngang khu đô thị mới, thấy những tòa nhà sáng rực mọc lên trên nền nhà cũ của mình, hãy mỉm cười tự hào. Hãy nói với con cháu rằng:
“Ngày xưa ông bà từng sống ở đây. Sau đó ông bà được chọn để hy sinh cho sự phát triển.”
Đó mới là yêu nước.
Đó mới là vinh quang.
Đó mới là tinh thần công dân kiểu mẫu.
Còn ai không chịu nổi nữa thì tôi xin nhắc lại lời khuyên đầy yêu nước đảng ta đã truyền dạy:
“Nếu không thích thì c.út qua Cali mà sống.”
Thiếu tá Hồ Phong - Trân Trọng.
Dạo này ở Việt Nam hình như có một làn sóng rất buồn cười: cứ thấy vài ông Tây qua Việt Nam sống là nhiều người bắt đầu tự sướng kiểu “thấy chưa, đất nước mình tuyệt vời đến mức Tây còn muốn qua ở”.
Ủa nhưng mà khoan. Tây nào?
Tây có công ty triệu đô? Tây có sự nghiệp ổn định? Tây có tài sản, gia đình khá giả, network xịn, tương lai sáng? Hay là Tây không afford nổi tiền thuê nhà, tiền bảo hiểm, tiền ăn uống, tiền lifestyle ở nước nó, xong phát hiện Việt Nam rẻ hơn nên qua đây sống cho đỡ áp lực?
Nói thật hơi phũ: không phải cứ “người nước ngoài chọn Việt Nam” là bằng chứng Việt Nam đã thành thiên đường. Nhiều khi nó chỉ chứng minh rằng Việt Nam là nơi dễ thở hơn cho một số người đang tụt hạng kinh tế ở nước họ.
Ở phương Tây, nếu bạn không có nghề tốt, không có kỹ năng, không chịu cạnh tranh, không chịu nâng cấp bản thân, thì cuộc sống rất đắt đỏ và rất căng. Qua Việt Nam, tự nhiên cùng số tiền đó lại thuê được nhà, ăn uống được, đi cà phê được, người ta gọi là “anh Tây”, cảm giác địa vị xã hội tăng lên 300%. Thế là bắt đầu lên mạng ca ngợi: “Việt Nam tuyệt vời, con người thân thiện, đồ ăn ngon, cuộc sống đơn giản.”
Nhưng thử hỏi ngược lại: có bao nhiêu tỷ phú Mỹ gửi con qua Việt Nam học để có tương lai tốt hơn? Có bao nhiêu quan chức, CEO, nhà sáng lập công ty lớn ở phương Tây nói: “Tôi phải đưa con tôi sang Trung Quốc hoặc Việt Nam để cháu có cơ hội đổi đời”?
Hầu như không có. Mình thấy chiều ngược lại nhiều hơn: người Việt, người Trung Quốc, người Ấn Độ, người khắp nơi tìm cách cho con đi Mỹ, Canada, Úc, Anh, châu Âu học. Tại sao? Vì khi nói về giáo dục, cơ hội, luật pháp, thị trường vốn, quyền sở hữu tài sản, hệ sinh thái công nghệ, khả năng mở công ty, gọi vốn, phá sản rồi làm lại - phương Tây, đặc biệt là Mỹ, vẫn là một hệ thống cực kỳ mạnh.
Cái buồn cười là nhiều người chỉ nhìn mấy ông Tây sống chill ở Đà Nẵng, Nha Trang, Sài Gòn rồi kết luận: “Tây còn thích Việt Nam hơn nước nó.” Không. Nhiều khi Tây đó không đại diện cho tầng lớp thành công của nước nó. Nó đại diện cho nhóm người bị hệ thống cạnh tranh ở nước nó ép quá, không leo lên nổi, nên chọn một nơi rẻ hơn để sống dễ hơn.
Cũng giống như một số Việt kiều lên mạng than “ở Mỹ buồn lắm, ở Tây chán lắm, chẳng có gì vui.” Nhìn kỹ thì nhiều người trong số đó không hòa nhập được, không nói tiếng tốt, không có nghề tốt, đi làm việc tay chân cực, hoặc sống phụ thuộc người khác. Rồi từ trải nghiệm cá nhân thất bại đó, họ biến nó thành triết lý xã hội: “Tây không có gì hay đâu.”
Không. Tây có rất nhiều thứ hay. Vấn đề là bạn có đủ kỹ năng để tận dụng nó không.
Nhất là nước Mỹ. Có thể chửi Mỹ đủ thứ: y tế đắt, chính trị điên, xã hội cạnh tranh, súng đạn, nợ sinh viên, đủ thứ vấn đề. Nhưng nếu nói về cơ hội cho người có tham vọng, có kỹ năng, có gan làm, có khả năng tự học, thì rất khó tìm nước nào hơn Mỹ.
Ở Mỹ, bạn có thể mở công ty online. Có thể thất bại, phá sản, rồi làm lại. Có thể không có quan hệ gia đình nhưng vẫn tiếp cận thị trường khổng lồ. Có thể từ immigrant, sinh viên, kỹ sư, freelancer, founder, rồi xây dựng sự nghiệp thật sự. Hệ thống đó không hoàn hảo, nhưng nó có một thứ rất hiếm: nó cho phép người giỏi và lì có cơ hội scale.
Cứ tưởng tượng Elon Musk định cư ở Trung Quốc, Iran, hoặc một nước châu Âu nào đó thay vì Mỹ. Tesla có thành Tesla không? SpaceX có được bắn tên lửa tư nhân kiểu đó không? Neuralink, Starlink, xAI có mọc ra cùng một tốc độ không? Rất khó.
Không phải vì Elon Musk chỉ giỏi ở Mỹ, mà vì Mỹ là nơi có đủ combo: thị trường vốn, văn hóa chấp nhận rủi ro, luật doanh nghiệp linh hoạt, nhân tài công nghệ, chính phủ vừa cản vừa mua dịch vụ, và một nền văn hóa vẫn còn tôn vinh người dám làm chuyện điên rồ.
Ở nhiều nước khác, trước khi bạn kịp xây cái gì lớn, bạn đã bị giấy phép, thuế, quan hệ, thủ tục, quan chức, hoặc văn hóa “đừng có làm khác người” bóp lại rồi.
Cho nên mỗi lần thấy ai đó nói “Tây còn qua Việt Nam sống, chứng tỏ Việt Nam hơn Tây”, tôi chỉ muốn hỏi: bạn đang nhìn Tây nào? Và bạn đang so Việt Nam với tầng lớp nào của phương Tây?
So một người Mỹ thất nghiệp, không kỹ năng, sống bằng tiền saving thì Việt Nam có thể trông rất hấp dẫn. Nhưng so cơ hội dài hạn cho người có tham vọng thật sự, muốn xây công ty lớn, muốn cho con học trường tốt, muốn sống trong hệ thống có luật chơi tương đối minh bạch, muốn thất bại rồi làm lại, muốn tài năng thắng quan hệ - thì câu chuyện khác hẳn.
Victim blaming. Nó giống như việc bạn bị híp dâm vì bạn chạy theo xu hướng thời trang hở da thịt.
Hoặc tại bạn mua trúng VF nên mới gặp sự cố nhiều như vậy chứ có ai ép bạn mua đâu.
Những thg này chưa chắc dlv. Mà đầu óc nó như vầy rồi.