Zijn we echt armer geworden, of gewoon verwend?
Ik heb altijd geloofd dat alles vroeger goedkoper en makkelijker was. Dat hoor je ook overal: lonen stijgen niet mee, niemand kan meer rondkomen, alles wordt slechter.
Maar toen ik naar de CBS-cijfers keek, werd het beeld eigenlijk veel minder simpel.
Want als de koopkracht al jarenlang stijgt, armoede lager is dan vroeger en Nederlanders gemiddeld meer kunnen kopen dan eerdere generaties, waarom voelt het dan alsof iedereen achteruitgaat?
Zijn we echt armer geworden, of zijn we vooral gewend geraakt aan steeds meer luxe?
Volgens het CBS is de koopkracht sinds de jaren 70 flink gestegen. Maar wat ik nog opvallender vond: zelfs de afgelopen jaren, ondanks alle negativiteit over inflatie en ‘alles wordt duurder’, stijgt de koopkracht gemiddeld nog steeds bijna elk jaar weer.
Ook het armoederisico lag vroeger veel hoger dan nu. In de jaren 80 leefde meer dan 20% van de huishoudens onder de lage-inkomensgrens. Tegenwoordig ligt dat veel lager. Het percentage kinderen dat opgroeit in armoede is meer dan gehalveerd vergeleken met vroeger.
Daarnaast heeft Nederland internationaal gezien nog steeds relatief lage inkomensongelijkheid. En wat ook interessant is: het aandeel van de topinkomens is volgens die CBS-data al tientallen jaren vrij stabiel. Dus het is niet alsof alleen de rijken ineens al het extra geld pakken en daardoor het gemiddelde omhoog trekken. De algemene welvaart is gewoon breder gestegen.
Dus puur op basis van cijfers leven we gemiddeld helemaal niet slechter. Sterker nog: de gemiddelde Nederlander heeft vandaag toegang tot een levensstijl die vroeger voor veel mensen pure luxe was.
Denk aan:
smartphones, streamingdiensten, internet overal, meerdere schermen in huis, goedkope kleding, altijd eten beschikbaar, verre vakanties, pakketjes aan de deur, entertainment 24/7 en een hoeveelheid comfort die vroeger absoluut niet normaal was.
Natuurlijk zijn er ook echte problemen. Vooral de huizenmarkt. Huizen zijn veel harder gestegen dan salarissen en kopen is voor starters veel moeilijker geworden.
Maar soms heb ik ook het idee dat we collectief een beetje zijn gaan geloven dat elk financieel ongemak betekent dat ‘het systeem kapot is’.
Vroeger leefden mensen vaak veel simpeler:
kleinere huizen, minder spullen, minder luxe, minder verwachtingen.
Nu lijkt het soms alsof mensen zichzelf vergelijken met een levensstijl die historisch gezien eigenlijk extreem luxe is geworden, en dat alles daaronder voelt als ‘niet rondkomen’.
Nogmaals, ik zeg niet dat alles perfect gaat. Maar ik vind het opvallend hoe negatief het beeld vaak is, terwijl veel cijfers juist laten zien dat Nederlanders gemiddeld rijker, comfortabeler en veiliger leven dan eerdere generaties.
Dus ik vraag me serieus af:
Zijn dingen echt zoveel slechter geworden?
Of zijn we als samenleving ook een beetje verwend geraakt?