
Lợi suất Trái phiếu Chính phủ 10 năm của Nhật Bản tăng vọt vượt 2,80% lần đầu tiên trong lịch sử.
Lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm (JGB 10Y) dựng đứng lên tới 2.81% như trong hình không còn là chuyện riêng của Nhật nữa, mà là một cú sốc mang tính hệ thống đối với tài chính toàn cầu.
Cần nhớ rằng Nhật Bản đã duy trì lãi suất siêu thấp, thậm chí âm, cùng chính sách kiểm soát đường cong lợi suất (YCC) suốt nhiều năm để neo lợi suất quanh mức 0%. Cả thế giới đã quen với việc Nhật là nguồn cung tiền rẻ khổng lồ cho mọi loại tài sản tài chính. Khi JGB tăng mạnh như hiện tại, điều đó đồng nghĩa một mắt xích cực kỳ quan trọng của hệ thống tiền tệ toàn cầu đang bắt đầu dịch chuyển.
Carry Trade có nguy cơ đảo chiều hàng loạt
Suốt hơn một thập kỷ qua, giới đầu tư quốc tế sống nhờ trò Yen Carry Trade:
Vay đồng Yên với lãi suất gần như bằng 0 → đổi sang USD hoặc các đồng tiền khác → đổ vào tài sản có lợi suất cao hơn như cổ phiếu Mỹ, trái phiếu Mỹ, crypto hay các thị trường mới nổi.
Khi lợi suất trái phiếu Nhật tăng mạnh, mọi thứ thay đổi.
Đồng Yên sẽ có xu hướng tăng giá nhanh vì dòng tiền quay trở lại Nhật để hưởng lợi suất nội địa hấp dẫn hơn. Điều này buộc các quỹ đầu tư phải bán tài sản quốc tế để mua lại Yên trả nợ vay.
Hệ quả là:
Cổ phiếu bị bán
Trái phiếu bị bán
Crypto bị rút tiền
Các thị trường mới nổi chịu áp lực cực lớn
Nói đơn giản:
Nguồn tiền từng nuôi cả thế giới đang bắt đầu co lại.
Thanh khoản toàn cầu bị hút ngược về Nhật. Nhật Bản không chỉ là một nền kinh tế lớn, mà còn là một trong những chủ nợ lớn nhất thế giới.
Các quỹ hưu trí, ngân hàng và công ty bảo hiểm Nhật từng đổ lượng tiền khổng lồ vào trái phiếu Mỹ và châu Âu vì trong nước gần như không có lợi suất.
Nhưng giờ đây, khi JGB hấp dẫn hơn, họ không còn lý do phải ôm quá nhiều tài sản nước ngoài nữa. Điều này dẫn tới:
Lực mua trái phiếu Mỹ suy giảm
Lợi suất US Treasury tăng
Chi phí vốn toàn cầu tăng theo
Thanh khoản tài chính bị siết lại
Mà thị trường tài chính hiện đại nghiện thanh khoản như người nghiện oxy. Thanh khoản giảm là gần như mọi tài sản rủi ro đều bị định giá lại.
Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng như thế nào?
Ảnh hưởng sẽ đi theo cả hai hướng. Điểm tích cực:
Khi JPY mạnh lên, USD thường suy yếu tương đối vì đồng Yên chiếm tỷ trọng lớn trong rổ DXY. Điều này giúp áp lực tỷ giá USD/VND giảm bớt phần nào. Nói cách khác: VND có thể dễ thở hơn về mặt tỷ giá.
Nhưng mặt tiêu cực mới đáng chú ý:
Nếu Carry Trade đảo chiều mạnh, dòng vốn quốc tế sẽ ưu tiên phòng thủ thay vì săn lợi suất ở các thị trường mới nổi. Điều đó có thể khiến: Khối ngoại tiếp tục bán ròng, Dòng tiền đầu cơ suy yếu, Áp lực lên chứng khoán Việt Nam tăng lên. Đặc biệt với những thị trường phụ thuộc mạnh vào dòng tiền ngoại và tâm lý đầu cơ rủi ro là rất lớn.
Nhật Bản cũng đang bước vào vùng cực kỳ nguy hiểm
Ít người để ý rằng Nhật hiện có tỷ lệ nợ công/GDP thuộc hàng cao nhất thế giới, trên 250%. Suốt nhiều năm, họ chịu được vì lãi suất gần bằng 0. Nhưng khi lợi suất trái phiếu tăng mạnh, chi phí trả lãi nợ của Chính phủ Nhật sẽ tăng theo cấp số nhân.
Nếu tình trạng này kéo dài ngân sách Nhật sẽ chịu áp lực rất lớn. BoJ bị mắc kẹt giữa chống lạm phát và bảo vệ hệ thống tài chính. Khi đó nguy cơ bất ổn trái phiếu có thể lan rộng ra toàn cầu.
Tóm lại JGB 10Y tăng dựng đứng không chỉ là một biến động kỹ thuật. Đó có thể là tín hiệu cho thấy kỷ nguyên tiền rẻ từ Nhật Bản đang đi đến hồi kết.
Và khi cái vòi tiền lớn nhất thế giới bắt đầu khóa lại, gần như mọi tài sản rủi ro toàn cầu đều sẽ bị ảnh hưởng.
Thị trường tài chính toàn cầu đã quen sống trong môi trường lãi suất thấp quá lâu. Nên nếu Nhật thật sự đảo chiều chính sách tiền tệ, cú sốc lần này có thể không hề nhỏ.