u/Malp_Reddit

Het moge duidelijk zijn dat ik met deze post geen ruzies of irritatie wil uitlokken. Ook weet ik dat dit onder de linkse aanhang hier een beetje een schurend thema zou zijn, daarom wil ook benadrukken dat ik hiermee niet zeg dat Den Uyl een slechte premier was. Alleen dat hij de titel van één van de beste premiers van de 20e eeuw in mijn ogen niet verdient. Daarnaast is dit geen korte tekst, daar al vast een waarschuwing voor.

Ten eerste de economische situatie, onder Den Uyl kende Nederland een zware economische tijd. Grotendeels komend uit de oliecrisis waar Den Uyl natuurlijk geen invloed op had, maar het beleid wat Den Uyl hierop voerde was op zijn zacht gezegd ook niet fantastisch. Dankzij de steeds meer verhoogde overheidsuitgaven, werd de inflatie erg sterk aangewakkerd in een economie die al minder werd. Ook werd ondanks de verhoogde overheidsuitgaven, weinig succes geboekt op het sociale terrein, de werkloosheid bleef immers stijgen. Daarnaast was natuurlijk ook de ernstig verhoogde overheidsuitgaven een nadeel op zich, de overheid bleef in een steeds erger verslechterde economische situatie, steeds meer aan de verzorgingsstaat uitgeven. Dit leidde tot grote begrotingstekorten, verslechterde begrotingstekorten en verlies van concurrentiepositie en een enorme economische puzzel, die kabinetten tot en met Lubbers 3 (WAO) nog heeft doorgedrukt. Want in een hele moeilijke situatie een peperdure verzorgingsstaat opbouwen is niet houdbaar, en hierdoor moesten volgende kabinetten later zwaar hierop bezuinigen om onze sociale zekerheid overeind te houden.

Daarnaast valt de goede erfenis die Den Uyl ons heeft gegeven helaas wel mee. Ondanks het regeerakkoord erg ambitieus en progressief was, vielen de resultaten erg tegen. Het hoofddoel van zijn kabinet, een radicale maatschappijhervorming onder het motto "spreiding van kennis, macht en inkomen", is grotendeels mislukt. De Vermogensaanwasdeling sneuvelde, De Wet Investeringsrekening werd volledig uitgekleed en de grondpolitiek zorgde voor de val van het kabinet. Daarnaast mislukte ook nog de onderwijshervorming en het progressieve paradepaardje van Den Uyl, de abortus legalisatie, werd ook niet ingewilligd. Tuurlijk werd er op sommige beleidsterreinen wel progressie geboekt, maar dat valt in het niet bij de ambitieuze plannen die het kabinet had. Het bleef veel bij idealen, maar weinig op beleid.

Daarnaast hielp de manier waarop Den Uyl politiek bedreef niet mee aan het succes van het kabinet. Den Uyl geloofde dat politieke tegenstelling zichtbaar moesten zijn, maar in mijn inziens verscherpte hij hier alleen maar de politieke verhoudingen. Ook in zijn eigen kabinet. Die al vanaf het begin, toen de confessionele partijen werden gedwongen on samen te werken op basis van een progressief akkoord keerpunt ‘72, was al het begin van een weinig compromis volle samenwerking. Daarnaast werd Den Uyl nooit een echte premier, maar meer partijleider. Hij koos steeds vast de kant van zijn eigen linkse ministers ( Van Kemenade en Duisenberg) en bleef een drammer waardoor de relatie met Van Agt compleet verzuurde. Hierdoor kon het kabinet ook nooit op zijn toppen functioneren. Ook hier voor geld dat niet alle schuld bij Den Uyl gelegd kan worden, ook de confessionele partijen en in het bijzonder Van Agt gaan niet vrij uit. Maar het is duidelijk dat het functioneren van Den Uyl binnen het kabinet, niet meehielp.

Kortom, Den Uyl voerde in crisistijd een economische politiek die heimelijk mislukte. De inflatie alleen maar verder opdreef, werkloosheid hoog liet blijven en de overheidsfinanciën liet ontsporen. Ondanks het beeld van een heel progressief en ambitieus kabinet viel het qua tastbaar beleid allemaal erg tegen. In tegenstelling tot het regeerakkoord werd weinig bereikt in de praktijk. Daarnaast was de houding van Den Uyl in het kabinet funest voor de persoonlijke verhoudingen. Waardoor er uiteindelijk nog minder tot stand kwam en het kabinet als het ware in een negatieve spiraal belande. Deed Den Uyl alles fout, zeker niet, maar de bijna legendarische status die deze man heeft gekregen is naar mijn inziens onterecht.