u/NotYourWifey_1994

Marnix Peeters, jarenlang interviewer en reportagemaker bij deze krant, kijkt haarscherp naar de dingen als columnist. Deze week kijkt hij naar een ‘Panorama’-uitzending over de Seefhoek uit 1988 en stelt vast dat de journalistiek is verschraald. “Doordat we maatschappelijke problemen nog altijd niet durven te benoemen, worden ze ook nog steeds niet aangepakt.”

Ik stootte laatst op YouTube op de beroemde ‘Panorama’-uitzending over de Seefhoek. Wat een oogopener was me dat! De uitzending stamt uit 1988. Ontdaan werd er vastgesteld dat in sommige klassen in de wijk enkel nog migrantenkinderen zaten. Ze zaten er braaf naar de meester te luisteren. Wat het hardst opvalt, is dat er in die tijd nog echte journalistiek bestond: men liet mensen vrijuit hun gedacht zeggen voor de camera. Die man in het café die op elke vraag met “Zwaanst naa nie!” antwoordde en zei dat volgens hem Marokkaanse vrouwen meteen na de bevalling door hun man opnieuw worden volgepompt, in het moederhuis nog en met het oog op het kindergeld: vandaag zou zoiets het scherm niet meer halen.

Dat is een enorme verschraling. Het levert niets op. Preutsheid is waardeloos. Doen alsof dingen niet bestaan helpt de samenleving geen centimeter vooruit. De reeksen die de voorbije decennia over de collaboratie zijn gemaakt reiken nog niet tot aan de knieën van de formidabele onderzoeken ter zake door Maurice De Wilde. Dat kwam doordat Maurice iederéén aan het woord liet, ook oud-oostfronters met anderhalve arm die met het berkenkruis op de salontafel mochten zeggen dat ze onmiddellijk naar Krasny Bor zouden terugkeren, want dat er niets aan het nationaalsocialisme kan tippen. En dan Léon Degrelle in zijn SS-uniform, blozend pronkend met zijn Ridderkruis: pas door zulke figuren te zien tekeergaan, kun je een klein beetje beginnen te snappen hoe het zo is kunnen ontsporen, bijna een eeuw geleden. We zijn er helaas opnieuw niet ver meer vandaan.

In Maurice zijn ‘De oostfronters’ kwam een huisdokter aan het woord die zo sappig en en passant vertelde over de gruwel die hij als lid van de Einsatzgruppen had aangericht, dat je bijna niet kon geloven dat zulke mensen echt bestaan. Het helpt om te beseffen hoe terloops mensen in beesten kunnen veranderen. Dat is nuttig, want ook daar zijn we helaas niet ver meer vandaan.

Maar dé slotsom van het herbekijken van die ‘Panorama’-reportage is voor mij toch dat wij die hele problematiek toen maar wat op zijn beloop hebben gelaten, dat er een cordonnetje is samengezworen om de maatschappij te behoeden voor die zwaanstnaanieërs, en dat we bijna veertig jaar later nog altijd op een braakland staan uit te kijken. Doordat we de problemen nog altijd niet durven te benoemen, worden ze ook nog steeds niet aangepakt.

Bijna vijftien jaar geleden ging ik voor ‘De Morgen’ eens een week lang op ronde met de stadswachten in Antwerpen. Een Vlaams winkelierskoppel in Deurne-Noord, doodbrave mensen met een zaak in lederwaren, vertelde mij toen met tranen in de ogen dat al maandenlang elke ochtend en elke avond migrantenkinderen hun vensterramen onder rochelden. Twee keer daags moest het vrouwtje met een sopje aan de slag om de etalage proper te maken. De stadswachten stonden erbij en keken ernaar — niet uit desinteresse, integendeel, maar omdat er geen middelen voorhanden waren om in te grijpen. Overheid en politie vonden het de moeite niet om er een zaak van te maken. Vandaag lopen die dingen nog altijd zo. Omdat men nog steeds vindt dat wegkijken beter is. Progressiever. Er kleeft aan vele handen heel veel vuiligheid.

Vandaag zou zo’n verhaal helaas, pervers genoeg, die krant niet meer halen.

“Zet het maar in het vet in uw krant: ik ben een boomknuffelaar. Geen klimaatontkenner.” Van zijn LEEF!-boodschap tijdens de hittegolf neemt Theo Francken (N-VA) geen woord terug. “Mijn kritiek was vooral op jullie gericht, de media. Jullie doen precies alsof iedereen gaat sterven.” Maak u klaar voor een verbaal bokswedstrijdje met de minister van Defensie, aan de vooravond van de cruciale NAVO-top in Ankara volgende week. “Opnieuw besparen op Defensie? Dat is niet onderhandelbaar.”

Het is moeilijk om ernaast te kijken: in het kantoor van Francken hangen ze aan de muur, tegen de vlag van een Oekraïense legereenheid: twee paars-gele bokshandschoenen. “Gekregen van Oleksandr Usyk, de uit Oekraïne afkomstige wereldkampioen bij de zwaargewichten”, zegt Francken wanneer we zijn kantoor binnenkomen. In zijn stem klinkt bewondering. “Ik heb ze van hem gekregen omdat we Oekraïne blijven steunen. Daar ben ik ongelooflijk trots op.”

Op het einde van dit interview zal hij de handschoenen graag aantrekken voor de foto. ‘Ready to fight’, staat erop. Een leuze die Francken als gegoten zit. Een politicus die met zijn uitgesproken mening graag een rake rechtse uitdeelt, maar ook bereid is te incasseren.

Zoals twee weken geleden, toen hij half Vlaanderen over zich kreeg omwille van zijn “LEEF!”-boodschap op sociale media. “Het is twee dagen warm en we gaan weer allemaal doodgaan precies. [...] Geniet van het prachtig weer. En LEEF!”, aldus Francken. “(Straks foto’s van zwembad, frisse Stella en barbecue.)”

- U kreeg veel kritiek. Men vond dat u bij 38 graden makkelijk praten heeft.

“(zucht) In wat voor een communistische jaloeziestaat zijn we beland? Wat een afgunst, geklaag en gezaag zeg. Als ik het woord zwembad niet had gebruikt, was niemand over die post gevallen. Het is pas begonnen nadat Bart Eeckhout in ‘De Morgen’ in zijn editoriaal schreef: ‘Waar moeten kwetsbare kinderen koelte zoeken als de school dicht is? In het zwembad van Theo Francken?’ Daarmee is de persoonlijke vendetta gestart. Dat was vijf dagen na mijn post.”

- Maar mensen in de stad of in een klein appartement kunnen wel moeilijker verkoeling vinden. De klimaatverandering is voor die mensen wel problematisch.

“Ik lach dat ook niet weg. Mijn kritiek is op de media gericht. Op jullie alarmisme. Dat gaat veel te ver. Jullie doen precies alsof iedereen gaat sterven. Kunnen we niet gewoon genieten van het mooie weer? Of is dat verboden? Over alles moeten we ons tegenwoordig schuldig voelen. Zelfs over het feit dat we een geïndustrialiseerde samenleving zijn. Fabrieken zijn vies, want er komt uitstoot uit. Maar nog nooit was onze welvaart zo hoog. En ja, natuurlijk moeten we aan het milieu denken. Maar dat gaat niet door degrowth. De oplossing is niet minder, maar meer groei. Het grootste probleem voor onze begroting is dat we in België vandaag aan bijna nul groei zitten.”

- U zegt: het is precies alsof iedereen gaat sterven. Er is ook meer oversterfte door de hitte.

“Natuurlijk is oversterfte door hitte ernstig, zeker voor kwetsbare mensen (nieuwe cijfers tonen aan dat tussen 18 en 29 juni – tijdens de recente hittegolf – 1.222 mensen meer stierven dan normaal, cijfers die nog niet bekend waren tijdens dit interview, red.). Dat mogen we niet minimaliseren. Maar waarom die zeer alarmistische communicatie? Ook periodes van extreme koude of droogte veroorzaken oversterfte. Bescherm kwetsbare mensen, maar hou het debat nuchter. Wat moeten ze in Spanje of op Kreta zeggen?”

- U postte daarna een foto met twee gekleurde weerkaarten. Klimaatontkenners gebruiken dat fake news om te beweren dat de media de kleuren op weerkaarten hebben aangepast om mensen schrik aan te jagen.

“Ik ben nooit een klimaatontkenner geweest. Zoek mij één uitspraak waarin ik de klimaatverandering ontken? Integendeel. Ik ben een boomknuffelaar. Zet dat maar in het vet in uw krant. En op die kleuren heb ik niet eens gelet. Mij gaat het vooral over de weermannen en weervrouwen van tegenwoordig. Niks mogen we meer. Zelfs geen vlees meer eten.”

- Wacht even, Theo Francken een boomknuffelaar?

“Ik ben de burgemeester die het meest heeft onthard. Hele pleinen. In Lubbeek heb ik de regels voor het kappen van bomen allemaal verstrengd. We hebben veel villa’s, mensen die in het bos willen komen wonen. Wat is het eerste wat ze doen? Alle bomen kappen. Maar niet met mij.”

- De echte aanleiding voor dit interview: u staat voor een belangrijke week. Dinsdag en woensdag vindt de NAVO-top in het Turkse Ankara plaats. Vorig jaar in Den Haag beloofde iedereen de defensie-uitgaven te verhogen tot 5% van het bbp. Maar daar zitten we nog lang niet.

“De vraag in Ankara zal inderdaad zijn waar iedereen zit op de weg naar die 5%. België loopt niet in het vizier. We hebben de defensie-uitgaven het snelst opgetrokken van heel de NAVO. Met 59% in een jaar tijd. Dat is nog nooit gebeurd. Er is veel respect voor de inbeslagname van het schip van de Russische schaduwvloot. En we zijn ook nog altijd bij de grootste steungevers voor Oekraïne (wijst naar de handschoenen).”

- Tot 2029 blijven de Belgische defensie-uitgaven wel op 2%. Er is geen enkele verdere stijging voorzien. Dat zal de NAVO niet graag horen.

“We hebben tot 2035 om die 5% te halen. We zitten nu aan 2% militaire uitgaven plus 1,44% aan uitgaven aan weerbaarheid. Dat is 3,44% op de 5% die de NAVO wil. Of 7 op 10. Als ik het rapport van mijn dochter en zoon zie... hadden ze maar op alles 7 op 10 (lacht). Neenee, ze zijn gelukkig geslaagd. Ik ben een heel gelukkig man. Maar bij de verkiezingen in 2029 zullen alle partijen hun kaarten op tafel moeten leggen: hoe gaan we aan die 5% geraken?”

- CD&V en Vooruit zeggen nu al dat ze willen besparen op Defensie. Van die 2% kan er tijdelijk wel wat af vinden uw regeringspartners.

“(fors) Die 2% is non-negotiable, niet onderhandelbaar. Dat is heel duidelijk. Ook voor Bart De Wever (N-VA). We gaan niet als enige land opnieuw onder die 2% duiken. Trouwens, iedereen haalt die 2%. Ook Pedro Sánchez, de Spaanse premier die voor sommige linkse partijen God is. En nogmaals: van elke 100 euro aan belastinggeld gaat er in België amper 3 euro naar Defensie. Geen 30 of 70 hè, 3!”

- U wordt wel vaak weggezet als minister van oorlog. Iemand die geniet van al die wapenaankopen en graag met soldaatjes speelt. Stoort u dat?

“Heel vals vind ik dat. Mensen zoals PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw die blijven toeteren dat Francken met zijn American Express alles in Amerika koopt. Dat slaat gewoon nergens op. Slechts 7% van alle uitgaven gaat naar de VS. De rest is bijna allemaal Europees. Onze nieuwe Airbus-helikopters, de Zwitserse Pilatus-opleidingstoestellen, Franse pantservoertuigen voor de landmacht...”

- Maar als je ziet hoe NAVO-baas Mark Rutte de hielen blijft likken van Donald Trump in het Witte Huis. Overvalt u dan geen plaatsvervangende schaamte?

“Op twee mensen hun job ben ik absoluut niet jaloers: die van Bart De Wever en Mark Rutte. De NAVO leiden en de Amerikanen aan boord houden, dat is echt niet makkelijk, geloof mij. Europa noch Oekraïne is klaar om het zonder de VS te doen. We zullen hen aan boord moéten houden. En heel diplomatisch omgaan met een Amerikaanse president met een... (denkt na) speciaal karakter. Laten we het zo zeggen. (lacht)”

- U sprak net over de nieuwe aankopen. Maar het probleem is dat de defensie-industrie in Europa nog altijd veel te weinig produceert. We lijken maar niet wakker te worden.

“Dat opschalen van de productie kost inderdaad te veel tijd. Er is veel vraag, weinig aanbod. De markt is verhit, waardoor alles heel duur is. Maar wat moet ik doen? Niks kopen en vijf jaar wachten? In de hoop dat de prijzen dan gezakt zijn? Dan zullen de mensen zeggen: wat voor een onverantwoordelijke politicus is die Francken. Ik heb geen andere keuze.”

- Maar u zit nu wel in de problemen. We zouden samen met Nederland nieuwe fregatten bouwen. Die blijken niet alleen veel duurder, maar ook pas ten vroegste in 2034 klaar.

“(glimlacht zichtbaar verveeld) Dat is een heel moeilijk dossier.”

- U lacht, maar we dreigen straks wel zonder fregatten te zitten.

De woordvoerster van Francken komt tussenbeide: “Dat was groen lachen.”

- Duitsland schrapte vorige week de bouw van zes nieuwe fregatten bij Damen, hetzelfde bedrijf dat onze fregatten zou bouwen.

“Als we zonder operationele fregatten komen te zitten, is dat inderdaad een zeer groot probleem. Alle opties liggen open. Ik heb overlegd met de Nederlandse regering. Er loopt een audit naar de opgelopen kostprijs. Scheepsbouwer Damen zit in slechte papieren. Ik snap dat dat bedrijf voor Nederland een strategische asset is – ik had ook heel graag nog een scheepsbouwer gehad in België. Maar de Belgische belastingbetaler gaat niet opdraaien voor het boven water houden van het bedrijf Damen.”

- Over een audit gesproken: u lag begin dit jaar onder vuur in het dronedossier omdat u te veel betaald zou hebben voor counterdronemiddelen. Hoe zit het met het onderzoek?

“Er loopt nog een gerechtelijk onderzoek naar de aantijgingen van belangenvermenging en vriendjespolitiek. Men heeft een aantal mensen van de aankoopdienst van Defensie ondervraagd. Ik heb zelf aan het Rekenhof een audit gevraagd om te bekijken of er dingen zijn gebeurd die niet goed zijn gelopen op het vlak van aankoopprocedures. Die audit is in het najaar klaar.”

- Toen we u in maart – net voor de dronecrisis – spraken, was de oorlog in Iran pas gestart. U noemde dat toen een gerechtvaardigde oorlog. En u hoopte dat het regime in elkaar zou stuiken. Dat is niet gebeurd. Achteraf bekeken is die hele oorlog toch een mislukking?

“De twee grote strategische objectieven zijn bereikt: de vertraging van het Iraanse kernwapenprogramma en de vernietiging van de lanceerinstallaties voor ballistische raketten. Het derde doel, regimeverandering, was het meest onzekere. Alleen met luchtaanvallen zal dat niet lukken. Voor boots on the ground was er geen wil. Dat is ook waarom er zoveel discussie is tussen Trump en Netanyahu. Voor de Amerikanen moest het snel gaan vanwege de nakende midterm-verkiezingen (in november, red.). Voor Israël was dit een langdurige campagne om het regime weg te krijgen.”

- Die oorlog heeft ons wel veel geld gekost. Dank u, Amerika.

“Met de Straat van Hormuz heeft Iran het Westen, en iedereen eigenlijk, bij de keel gegrepen. Dat is onderschat.”

- Ook door u.

“(denkt na) Voor een stuk wel, ja.”

- In uw partij is ook niet iedereen het eens met uw analyse van de rechtvaardige oorlog. Geert Bourgeois is erg kritisch voor de oorlog in Iran.

“Ik heb inderdaad een andere mening over Iran. Dat klopt. Ik maak ook vaak een andere inschatting dan veel analisten. Zeker over het Midden-Oosten.”

- Het punt is vooral: er komt de afgelopen tijd wel meer interne kritiek naar buiten vanuit uw partij. Ook tijdens de crisis over het busvervoer in de Vlaamse regering. Dat is on-N-VA’s.

“Onze sterkte was altijd onze eendracht, de falanx. Daar moeten we voor blijven gaan. Dat is het enige wat ik daarover wil zeggen. De Vlaamse regering? Ik probeer mij te focussen op Defensie. Dat is al werk genoeg.”

- Politicoloog Bart Maddens, die uw partij goed kent, waarschuwt wel voor nieuwe verkiezingen in november als de begrotingsbesprekingen zouden falen.

“(blaast) In de regering zit niemand op verkiezingen te wachten. In jullie peiling is Vlaams Belang de grootste in Vlaanderen. In Wallonië staat de PS aan de leiding, in Brussel de PTB. Wie wil er dan verkiezingen?”

- Maddens redeneert dat uw partij straks een plan B heeft: de populariteit van premier De Wever verzilveren als de begroting zou mislukken.

“We staan voor een heel zware begrotingsoefening. Maar naar de onderhandelingstafel gaan om verkiezingen uit te lokken? Dat zou bijzonder onverstandig zijn. Erna zouden we opnieuw rond de tafel moeten. Om opnieuw negen of twaalf maanden te onderhandelen over besparingen. Want dat begrotingstekort gaat niet wegsmelten onder de nazomerse zon. Wat gaan nieuwe verkiezingen dan oplossen?”

De 80-jarige busbegeleider L.M. uit Mortsel is door het Antwerpse hof van beroep veroordeeld tot een effectieve celstraf van vijf jaar voor de verkrachting van een kwetsbaar meisje van 14 jaar. “Dit overleeft hij mogelijk niet”, zegt zijn advocaat. Voor de aanranding en verkrachting van haar zusje van 12 jaar is hij vrijgesproken, al moet hij haar een schadevergoeding betalen. “Hij leek een vriendelijke, eenzame opa”, reageert hun moeder bij ‘HLN’.

In september 2024 lopen twee jonge zusjes met een verstandelijke beperking school in het buitengewoon secundair onderwijs in de buurt van Antwerpen. L.M., destijds eind de zeventig, was hun vaste busbegeleider. Hij viel meteen in de smaak bij de mama van de meisjes. “Hij was heel vriendelijk. Hij zei dat de kinderen zo flink waren geweest op school en gaf hen snoepjes”, getuigde hun mama eerder in deze krant. Omdat hij zich over de kinderen ontfermde, liet ze het ‘eenzame opaatje’ toe in haar gezin als oppas.

Pas maanden later kwam ze erachter dat hij zich vergreep aan haar minderjarige dochters. Het oudste meisje, toen 14, dacht zelfs dat ze al vijf maanden een relatie had met de toenmalige zeventiger. Ook haar jongste dochter van amper 12 jaar vertelde dat hij haar had betast op plekken waar ze dat niet wilde. Beide kinderen waren bang van hem en durfden er niet eerder over te praten.

Toen de moeder onraad rook en het chatverkeer tussen L.M. en haar dochters las, confronteerde ze hem meteen. Hij antwoordde lakoniek: “Fred Astaire had toch ook een relatie met een minderjarige.” Ze nam het gesprek op en diende een klacht in bij de politie.

L.M. gaf toe dat hij de borsten en genitaliën van het oudste meisje had aangeraakt. De verkrachtingen en het aanranden van het jongste meisje ontkende hij. Enkel voor het oudste meisje achtte de correctionele rechtbank de feiten bewezen. Hij kreeg zes jaar cel, maar ging in beroep.

- “Verwoestend effect”

Het hof van beroep heeft L.M. nu veroordeeld tot een effectieve celstraf van vijf jaar en noemt het een “passende en rechtvaardige straf”. Dat de man intussen 80 is en sukkelt met zijn gezondheid, weegt niet op tegen “de noodzaak aan bestraffing om uiting te geven aan maatschappelijke afkeuring van zijn gedrag en om de maatschappij te beschermen”, vermeldt het arrest. Het hof tilt zwaar aan het feit dat L.M. “louter handelde om zijn eigen seksuele driften te botvieren, zonder stil te staan bij de verwoestende effecten op een kind in volle ontwikkeling.”

De mama van de meisjes reageert tevreden op het arrest. “De straf is weliswaar verminderd, maar de feiten zijn wel bewezen. Met mijn oudste dochter gaat het trouwens niet goed en het misbruik zal nog een hele tijd doorwegen”, zegt ze.

Voor het seksueel misbruik van het jongste meisje is L.M. ook in beroep vrijgesproken, maar het hof kent haar wel een schadevergoeding toe. Omdat de twee zussen zo’n hechte band hebben, heeft de jongste emotioneel enorm geleden onder het misbruik van haar oudere zus.

- Erkenning

“Dat is een erkenning voor wat mijn jongste dochter heeft meegemaakt”, zegt haar mama. “Het is belangrijk voor haar. Door haar verstandelijke beperking kon ze de feiten juridisch niet zo verwoorden dat er geen twijfel over zijn schuld bestond. Dit voelt eindelijk als gerechtigheid.”

“Voor mijn cliënten is dit een overwinning”, zegt hun advocaat Manon Cop, die zich kan vinden in de straf. In deze zaak hebben zowel de correctionele rechtbank als het hof van beroep zich in hun voordeel uitgesproken. Dat is niet altijd evident. Want zedenzaken waarbij er geen bekentenis is, zijn altijd moeilijk.”

Of de 80-jarige man zich neerlegt bij de straf, is nog de vraag. “We hebben nog niet beslist of we in cassatieberoep gaan”, reageert zijn advocaat Joris Vercraeye. Volgens de raadsman heeft L.M. wel degelijk schuldbesef getoond voor de zaken die hij heeft toegegeven. “Aangezien hij veroordeeld is voor zedenfeiten, moet hij wellicht minstens de helft van zijn straf uitzitten. Hij is intussen 80 jaar oud en zijn gezondheid is bijzonder wankel. Mogelijk overleeft hij een lange gevangenzetting niet. En dat is voor deze man geen fraai toekomstbeeld, ongeacht de feiten waarvoor hij werd veroordeeld”, voegt zijn advocaat nog toe.

Een jongeman die genoemd wordt in het onderzoek naar de mishandeling van bewoners in woonzorgcentrum De Meerspoort in het Oost-Vlaamse Oudenaarde, is tijdens vijf maanden voorhechtenis in de gevangenis van Brugge drie keer betrapt met cannabis. Daarvoor kreeg hij eerder acht maanden cel, maar in het Gentse hof van beroep kreeg hij dinsdag een lichtere straf. Tijdens de vorige zitting kreeg N.D. van de advocaat-generaal alvast een – nu ja – ‘compliment’. “Dit betekent dat u toch wel van wanten weet.”

N.D. kwam in maart in Brugge al voor de rechter, nadat cipiers in de gevangenis van Brugge drie keer cannabis bij hem hadden aangetroffen. Het Openbaar Ministerie sprak van hoeveelheden van 8,7 gram, 5,31 gram en 0,9 gram. In eerste aanleg kreeg hij daarvoor acht maanden cel. Tegen die veroordeling tekende hij beroep aan.

De zaak is des te opmerkelijker, omdat de man ook genoemd wordt in het gerechtelijk onderzoek naar de feiten in woonzorgcentrum De Meerspoort in Oudenaarde. Dat onderzoek begon na een diefstal bij een bewoonster, maar groeide uit tot een veel zwaarder dossier. Op beelden die opdoken in het onderzoek zouden kwetsbare bewoners vernederd en mishandeld zijn. De video’s zouden in een WhatsAppgroep zijn gedeeld. N.D., die als 18-jarige jobstudent in De Meerspoort werkte, zou een van de makers van die beelden zijn.

Volgens bronnen dicht bij het onderzoek ging het om bijzonder vernederende beelden. Op één filmpje zou te zien zijn hoe de hand van een bejaarde man, die op het toilet zat, in zijn eigen uitwerpselen werd geduwd. Op andere beelden zou een zorgbehoevende bewoner om hulp vragen, maar in plaats daarvan een middelvinger krijgen, terwijl het voorwerp waar hij naar vroeg net buiten zijn bereik werd gehouden. Er zou ook sprake zijn van slaan en uitschelden. De beelden zorgden destijds voor grote verontwaardiging, net omdat het telkens om bijzonder kwetsbare en zorgbehoevende bewoners ging.

Eerder deze maand zat de beklaagde in het Gentse hof van beroep: een twintiger in een hoodie, wat slungelig, met een opgeschoren kapsel. Ook zijn vader en zus waren aanwezig. Zijn advocaat Raan Colman vroeg begrip voor de omstandigheden waarin zijn cliënt in de gevangenis was terechtgekomen. “De gevangenis is geen ponykamp”, zei hij. Volgens de verdediging had de jongeman veel stress door de overbevolking, de agressieve omgeving en het gerechtelijk onderzoek. “Hij kon niet slapen en heeft cannabis gebruikt om te kalmeren.”

- Geen Tomorrowland

Volgens de advocaat is een celstraf van acht maanden disproportioneel, omdat het volgens hem om persoonlijk gebruik ging. De man verklaarde dat hij sinds zijn vrijlating in oktober geen cannabis meer heeft gebruikt en intussen voltijds werkt. Na vijf maanden gevangenis kwam hij vrij onder elektronisch toezicht.

De advocaat-generaal trok in het hof van beroep stevig van leer. “U vindt acht maanden veel, maar onder het nieuwe strafwetboek kan dat drie jaar zijn”, klonk het. “De gevangenis is inderdaad geen Tomorrowland, maar u zat daar niet zomaar. Voor de fratsen die u in Oudenaarde hebt uitgehaald, zal u nog een prijs betalen.”

- Weesgegroetjes en onzevaders

Daarna verwees de advocaat-generaal naar de feiten in het woonzorgcentrum. “Binnenkort zit uw vader misschien in een woonzorgcentrum. Hoe zou u willen dat hij daar behandeld wordt?” De magistraat wees er ook op dat de hoeveelheden cannabis niet min waren. “Eén keer 8,7 gram, één keer 5,31 gram en één keer 0,9 gram. Vooral die eerste twee hoeveelheden zijn behoorlijk veel. U moet het maar doen om daar telkens aan te geraken als nieuwe gedetineerde. Dat betekent dat u toch wel van wanten weet.”

Volgens het Openbaar Ministerie had de man al waarschuwingen gekregen, maar bleef hij doorgaan. “U gaat hier niet wegkomen met wat weesgegroetjes en onzevaders”, klonk het. Toch hield de advocaat-generaal de deur open voor een werkstraf, omdat de twintiger werkt en zich herpakt lijkt te hebben.

Het hof van beroep veroordeelde hem tot 60 uur werkstraf. Als hij die niet correct uitvoert, wacht hem 6 maanden gevangenisstraf.

De jongeman moet zich later ook nog verantwoorden in het onderzoek naar de feiten in woonzorgcentrum De Meerspoort.

“Ik zou het zéker opnieuw doen.” Kristof Ooghe (54) uit het West-Vlaamse De Klijte (Heuvelland) zag drie mannen rondsluipen in zijn straat en aarzelde geen seconde. De zelfstandige stukadoor en schilder reed hun vluchtauto klem, maar werd zelf omvergemaaid en raakte gewond. Na een succesvolle politieachtervolging staan de drie inbrekers alsnog voor de Ieperse rechter, die vandaag de daders een straf oplegde.

Kristof Ooghe kon op woensdag 21 januari de wagen van de daders klemrijden na een inbraak in de woning van zijn buren. “Het was rond drie uur in de namiddag – ik weet het nog goed – toen ik plots twee mannen voorbij zag wandelen, met daarachter nog een derde persoon”, vertelt Kristof.

“Ik vond dat vreemd. Daarom sprong ik in mijn bestelwagen om wat dichterbij te gaan en te kijken wat er gaande was. Toen ik voorbij de militaire begraafplaats in de straat reed, zag ik nog slechts een van die mannen. Hij stond met zijn gsm in zijn hand te bellen, of zo leek het toch. Om zijn aandacht te trekken, claxonneerde ik en zwaaide ik naar hem. Die reactie had hij wellicht niet verwacht. Hij hield mij in de gaten om te zien waar ik naartoe reed.”

Toen Kristof even later de twee andere mannen uit de woning van zijn buren zag komen, werd zijn vermoeden bevestigd: de drie waren inbrekers. De dieven hadden twee kleine koffers bij zich en liepen naar hun wagen, die enkele honderden meters verder geparkeerd stond. “Toen ze wilden wegrijden, kon ik de wagen klemrijden.”

- GSM vernield

De vijftiger twijfelde niet, stapte uit en rukte een portier open. “Eén van die gasten spuwde in mijn gezicht, maar ik kon hem toch even in bedwang houden”, vertelt Kristof. Toch slaagde het trio erin te ontsnappen. Daarbij reden ze Kristof omver en vernielden ze zijn gsm. De man zette echter te voet de achtervolging in. “Maar op dat moment zag ik de politie bij mijn loods staan en riep ik naar hen”, aldus Kristof.

- Gestolen juwelen

Na een intense achtervolging kon de wagen met Franse nummerplaat worden tegengehouden. Een van de inzittenden gaf zich ter plaatse over, terwijl de twee anderen via de velden op de vlucht sloegen. Lang duurde hun vluchtpoging niet. In hun vluchtauto vond de politie 585 euro cash en onder meer gestolen juwelen. De drie inbrekers probeerden via binnenwegen zo snel mogelijk Frankrijk te bereiken, waar ze verbleven, maar dat lukte hen niet.

De onderzoeksrechter stuurde de drie mannen, die afkomstig bleken uit Georgië, naar de gevangenis, waar ze zich nog altijd bevinden. Eerder deze maand verschenen ze voor de rechter in Ieper. De man die door Kristof Ooghe bij de begraafplaats werd opgemerkt, beweert dat hij moest plassen. Van wat zijn twee kompanen deden, was hij niet op de hoogte. Ook de andere twee zeggen zich niet veel meer te herinneren, omdat ze naar eigen zeggen onder invloed waren. De derde beklaagde geeft wel toe dat er een diefstal heeft plaatsgevonden. “Maar het gebeurde in een opwelling”, klonk het bij de man. Hij hoopt ook zijn wagen terug te krijgen, waarvan het parket de verbeurdverklaring vraagt.

- Camera’s met nummerplaatherkenning

“Of ik op het moment van de feiten bang was? Neen, zeker niet”, reageert Kristof nog. “Ik heb gedaan wat ik moest doen en zou het zeker opnieuw doen. Die mannen zullen wellicht niet snel terugkeren naar De Klijte. Het is ook niet zo dat ik er lang wakker van heb gelegen. Wel kreeg ik nog een drietal telefoontjes van mensen die mij vroegen of ik een beschrijving van de daders kon geven. Ook zij zijn slachtoffer geworden van inbrekers en zijn bang dat het hen ook ooit zou overkomen.”

“Er zijn hier trouwens vaker problemen met ongewenste bezoekers uit Frankrijk. Iets wat volgens mij zou helpen, zijn camera’s met nummerplaatherkenning op elke rotonde. Daarnaast is het niet ideaal dat de politie zich bijna volledig in Ieper bevindt. Het zou veel beter zijn mocht er permanent wat meer politie aanwezig zijn in kleinere gemeenten.”

- Schilde en Grobbendonk

De rechter veroordeelde de drie daders elk tot een celstraf van 14 maanden waarvan elk het voorarrest als effectief wordt beschouwd. Ook moeten ze elk een boete van 800 euro betalen. Hun wagen krijgen ze niet terug, hun gsm’s wel.

De drie stonden niet alleen terecht voor de feiten in De Klijte, maar ook voor een inbraak op 16 januari in Schilde en een inbraakpoging in een woning in Grobbendonk. Daarvoor werden ze echter vrijgesproken.

Eduard (70) en Sonia (71) uit Wijgmaal werkten jarenlang keihard in hun voedingszaak. Sonia stond mee in de winkel en betaalde sociale bijdragen als meewerkende echtgenote. Door een specifieke regeling krijgt ze vandaag amper 245 euro pensioen per maand. “Toen ik hoorde hoeveel dat was, dacht ik: dat kan toch niet waar zijn?”, zegt Eduard. HLN-werkexpert Stijn Baert gaat op zoek naar antwoorden: “Dit is iets wat veel mensen op actieve leeftijd niet kennen.”

Eduard nam in 1989 de voedingszaak van zijn ouders over. “Mijn vrouw heeft eerst nog tien jaar in de privé gewerkt, maar daarna stond ze elke dag mee in de zaak. Ze hielp in de winkel, deed alles mee. Dat waren lange dagen.”

Tot 2004 bouwde Sonia als meewerkende echtgenote geen eigen pensioenrechten op. “Toen kwam er een regeling waardoor ik sociale bijdragen voor haar kon betalen”, vertelt Eduard. “Dat heb ik gedaan tot we in 2016 gestopt zijn. Ik betaalde soms 700 euro per kwartaal.”

- Na haar 50^(ste)

Maar toen Sonia met pensioen ging, volgde de grote schok. “Ze bleek amper 245 euro pensioen te krijgen, opgebouwd tijdens haar jaren in de privé. Ik heb meteen naar de pensioendienst gebeld. Daar zeiden ze: ‘Meneer, uw vrouw was in 2004 al 50 jaar. Vanaf die leeftijd kon ze via dat systeem geen bijkomende pensioenrechten meer opbouwen.’ Dezelfde uitleg kreeg ik later ook bij het sociaal verzekeringsfonds.”

“Maar waarom hebben ze mij dat dan nooit gezegd? Ik heb meer dan tien jaar bijdragen betaald. Dat gaat toch over meer dan 10.000 euro. En uiteindelijk blijkt dat allemaal voor niets geweest te zijn. Waar dat geld naartoe is? Wie zal het zeggen? Het lijkt gewoon verdwenen. En ook de jaren voordien leverden niets op. Van 1989 tot 2004 was Sonia gewoon meewerkende echtgenote. Dat telde niet mee voor haar pensioen. Terwijl zij even hard gewerkt heeft als ik.”

- Minimum als zelfstandige

Eduard zelf werkte meer dan 42 jaar als zelfstandige. “Eigenlijk nog langer, want ik was al zelfstandig helper bij mijn ouders nog voor ik mijn eigen zaak had. Toen ik stopte met werken ontving ik ongeveer 1.200 euro pensioen. (fijntjes) Het minimum dus als zelfstandige.”

“Samen met het kleine pensioen van Sonia kwamen we eerst uit op ongeveer 1.400 euro per maand. De overheid stelde ons daarom voor om over te schakelen op een gezinspensioen. Vandaag zitten we zo samen aan ongeveer 2.140 euro.”

- Hersenbloeding

Volgens Eduard volstaat dat niet om rond te komen. “Zeker niet sinds Sonia drie jaar geleden een hersenbloeding kreeg. Mijn vrouw is nu zorgbehoevend. Ze heeft problemen met haar evenwicht en haar spraak. Ik ben mantelzorger geworden.”

De extra kosten lopen snel op. “Ze moet naar de kinesist, logopedist en psycholoog. We hebben thuisverpleging, huishoudhulp en poetshulp. Alleen al wat ik zelf moet bijleggen, loopt op tot ongeveer 600 euro per maand.”

Daarbovenop kwamen grote investeringen in hulpmiddelen. “Ik heb een elektrische rolstoel gekocht van 4.000 euro en een traplift van 12.500 euro. Maar omdat wij een eigen huis en een appartement aan zee hebben, kregen we nergens steun voor.”

- Van het spaarboekje

Eduard en Sonia hebben wel gespaard tijdens hun carrière. “We hebben hard gewerkt en niet te zot gedaan. Ons huis is afbetaald en we hebben ook een appartement aan zee. Maar toch moet ik elke maand geld van onze spaarrekening halen om rond te komen. Van ons pensioen kunnen we echt niet alles betalen.”

Hij maakt zich ook zorgen over de toekomst. “Ik blijf met veel liefde voor mijn vrouw zorgen, maar wat als ik zelf ziek word? Dan hebben we een groot probleem. Ik ben mij gaan informeren voor een serviceflat. Maar dat kost 1.800 euro per maand voor twee kamers. Dan blijft er van ons pensioen bijna niets meer over. We zouden er ons vastgoed voor moeten verkopen.”

Ondanks alles probeert Eduard positief te blijven. Hun twee kinderen en vijf kleinkinderen betekenen veel voor hen. Toch blijft de frustratie groot. “Mijn schoonzus en haar man hebben allebei als bediende gewerkt, 38 uur per week. Samen krijgen zij 4.500 euro pensioen. Ik heb soms bijna 100 uur per week gewerkt en kom daar zelfs niet half aan. Het lijkt alsof we gestraft worden.”

- Stijn Baert: “Je spaart niet voor jezelf”

“Om Eduard te antwoorden op zijn vraag waar dat geld naartoe is: wel, het zit diep in de schatkist”, zegt Stijn Baert, professor arbeidseconomie aan de UGent. “Ons wettelijk pensioen werkt immers via een repartitiesysteem. Dat betekent dat de pensioenen van wie vandaag niet meer werkt, worden betaald door wie vandaag wel werkt. De jongeren van vroeger betaalden voor de pensioenen van de ouderen van toen. Met andere woorden: je spaart niet voor jezelf.”

“Dat betekent natuurlijk niet dat er geen verband is tussen wat je bijdraagt en wat je later ontvangt. Hoelang je gewerkt hebt en sociale bijdragen betaalde, bepaalt bijvoorbeeld of je recht hebt op een minimumpensioen. Daarnaast wordt je pensioen berekend als een percentage van je gemiddelde inkomen over je loopbaan. Dat percentage verschilt wel naargelang je statuut: zelfstandige, werknemer of ambtenaar.”

- Pensioen opgetrokken

“Het gezinspensioen waar Eduard naar verwijst, is iets wat veel mensen op actieve leeftijd niet kennen. In principe kan dat zowel voor werknemers als zelfstandigen. Normaal ontvang je na een volledige loopbaan van 45 jaar ongeveer 60 procent van je gemiddelde brutoloon als pensioen. Wanneer je partner geen of slechts een zeer laag pensioen ontvangt, kan dat worden opgetrokken tot 75 procent. Dat is dan het gezamenlijke pensioenbedrag van het koppel. Het zeer lage pensioen van de andere partner komt daar niet meer bovenop.”

“Voor ambtenaren geldt een andere regeling. Zij ontvangen na een volledige loopbaan in principe 75 procent van hun gemiddelde brutoloon, naast het eventuele pensioen van hun partner.”

“Hij begroette haar met een kus en nam haar mee naar de bosjes, waar hij haar over haar hele lijf begon te betasten.” Voor zedenfeiten werd hij eind 2024 al veroordeeld, maar toch mikte de 23-jarige R.N. drie weken geleden in Antwerpen op de vrijspraak voor drie verkrachtingen. Eén 11-jarig meisje lokte hij op Instagram met een valse naam en leeftijd naar een speelplein in Brasschaat. Maar ook na een avondje uit in dancing The Villa Antwerp zou N. toegeslagen hebben. De rechter trok hem vrijdagochtend met een een fikse celstraf terug de realiteit in.

R.N. (23) stuurde vorige maand zijn advocaat naar de zitting, maar daagde zelf niet op. Naar zijn reactie op het stevige pleidooi van het Openbaar Ministerie hebben we dus slechts te raden. Niettemin leken de feiten voor zich te spreken. “Het dossier begon met de aangifte van een 18-jarig meisje dat met de beklaagde mee naar huis was gereden, na een avondje uit in dancing The Villa Antwerp”, zo legde de procureur uit.

- Bijzonder dronken

“Dat was op 8 maart vorig jaar. Ze was uit geweest met haar nicht en een paar vrienden. Op een gegeven moment stapte het gezelschap in de auto van een vriend om ergens anders heen te gaan en de avond verder te zetten.”

Het meisje was evenwel bijzonder dronken en voelde zich niet goed. Haar nicht vroeg aan N., die die avond tot het gezelschap behoorde, of hij haar niet naar huis wilde brengen, aangezien ze bezorgd was en de rest nog wilde doorfeesten. N. zei toe.

“Onderweg kreeg het meisje echter een black-out. Het enige wat ze zich nog kan herinneren is dat de chauffeur met zijn hand tussen haar benen zat terwijl hij aan het rijden was.” Nadat hij verschillende seksuele handelingen had gesteld, smeekte het meisje N. om haar thuis af te zetten. Dat deed hij uiteindelijk.

- DNA in shirt

In de loop van het onderzoek bleek dat N. ook naar voren kwam als hoofdverdachte in twee andere verkrachtingsdossiers. Het meest schrijnende was dat van een 11-jarig meisje dat hij gecontacteerd had via Instagram. Hij gaf zich uit voor een 16-jarige en sprak af met het erg jonge meisje, dat ook deed alsof ze drie jaar ouder was.

“Op zijn initiatief ontmoetten ze elkaar diezelfde dag nog in een speeltuin in Brasschaat”, ging de procureur verder. “Hij begroette haar met een kus en nam haar al gauw mee naar de bosjes, waar hij haar over haar hele lijf begon te betasten.”

De details zijn te expliciet voor publicatie, maar N. zou onder meer aan haar tepels hebben gelikt. Dat is relevant omdat N.’s DNA later in het onderzoek werd aangetroffen aan de binnenkant van het shirt van het meisje, ter hoogte van de tepel. Ze is het enige slachtoffer bij wie er DNA-materiaal werd gevonden dat rechtstreeks aan hem gelinkt kon worden.

“Het laatste slachtoffer kreeg met de beklaagde te maken op 19 september 2020. Ze had de man onder een valse naam eerder leren kennen en ze stuurden al enige tijd berichtjes heen en weer. Die dag stond hij plots ongevraagd voor haar deur. Hij belde haar met een anoniem nummer en wilde haar zien, maar zij weigerde.” N. werd kwaad, slaagde erin het gebouw binnen te geraken via een andere bewoner en begon op haar deur te bonken. Omdat hij niet wilde ophouden, liet ze hem binnen. Ze gingen in de zetel zitten en hij begon haar te kussen. Toen ze hem wegduwde, werd hij agressief en vergreep hij zich aan haar.

- Overgeven

De drie verkrachtingen werden initieel behandeld als drie verschillende dossiers. Uiteindelijk werden ze samengevoegd omdat N. telkens als hoofdverdachte naar voren kwam. Toen de speurders hem met de beschuldigingen confronteerden, ontkende hij in alle talen.

“Het 11-jarige meisje had screenshots gemaakt van zijn Instagramaccount, zodat de politie hem op het spoor kon komen”, aldus het OM. “Hij zou zich het meisje echter niet kunnen herinneren en zou nooit afspreken met een kind van 11, laat staan haar kussen of aanraken. Toen men hem confronteerde met het feit dat zijn DNA aan de binnenkant van haar shirt was teruggevonden, beriep hij zich op zijn zwijgrecht.”

Ook de feiten tegenover de andere meisjes betwistte hij formeel. Wat betreft het meisje in de discotheek verklaarde hij dat ze eerder op de avond, in The Villa zelf, al intiem waren geweest. “Ze zou ook niets meer hebben kunnen weten omdat ze te dronken was. Hij moest blijkbaar ook frequent stoppen omdat ze moest overgeven. Nochtans: iemand die zo dronken is, zou logischerwijs ook te dronken zijn om haar toestemming te geven voor seksuele handelingen.”

- Voor het leven getekend

Tot slot claimde hij dat het meisje dat hij zes jaar geleden verkracht zou hebben in haar eigen appartement al eerder seks met hem zou hebben gehad. “Er zou sprake zijn geweest van een relatie tussen de twee. Nochtans vroeg hij haar in één van hun berichtjes of ze single was. Vreemde vraag als je al samen bent. De seks ontkende hij. De handelingen die het meisje beschreef zouden twee weken eerder hebben plaatsgevonden. Uit de berichten tussen hen bleek echter wel dat hij dwingende berichtjes naar haar stuurde en er veel onbeantwoorde oproepen in haar gsm stonden. We mogen er zeker van zijn dat elk van deze meisjes door deze feiten voor het leven getekend zal zijn.”

De man riskeerde nu 7 jaar cel en 10 jaar terbeschikkingstelling voor de strafuitvoeringsrechtbank. Hij is immers in november 2024 ook al veroordeeld in een dossier over zedenfeiten. Niettemin vond N.’s advocaat, meester Bart De Decker, de strafvordering overdreven. Hij hekelde allereerst de lange duur van het onderzoek en vroeg om – op basis van de overschrijding van de redelijke termijn – de strafvordering over de feiten uit 2020 verticaal te klasseren.

“Ook stuurde dat meisje hem in de weken voordien soms foto’s met pikante content”, zo pleitte hij. “Ze leken dus wel een intieme relatie te hebben gehad. Het blijkt dat ze het niet altijd leuk vond wanneer hij langskwam omdat haar moeder dat niet zag zitten. Bovendien is er geen DNA aangetroffen op haar lichaam dat met zekerheid van hem was.”

- Te dronken of niet?

Over de feiten met het 11-jarige meisje hield hij het kort. “Daar is het DNA-onderzoek nu eenmaal wat het is. Maar mijn cliënt blijft die feiten wel ontkennen. Wat het meisje bij The Villa betreft: de camerabeelden bevestigen dat zij en mijn cliënt al intiem waren voor de autorit. Buiten aan de club staan ze duidelijk te kussen. Misschien speelde zich er dus al meer af in de dancing zelf. En misschien was ze toen nog niet zo dronken als daarna. Dus ik vraag me af of zij er op dat moment inderdaad niet toe in staat was om haar toestemming te geven. We kunnen dat niet zeker weten.”

Dat de verkrachting in de auto zou zijn gebeurd, vond De Decker niet geloofwaardig. “Mijn cliënt zou hebben gereden en tegelijk een verkrachting hebben uitgevoerd op een meisje dat achterin zou hebben gezeten. Dat lijkt me onwaarschijnlijk. Ook de medische vaststellingen konden niet veel uitsluitsel bieden. Er zijn eigenlijk te weinig mensen verhoord in dit dossier. Anders hadden we meer details gehad. Nu dringt de vrijspraak zich op voor alle drie de feiten.”

Het vonnis in de zaak werd één keer uitgesteld, om onduidelijk redenen, maar vrijdagochtend was het dan toch zover. De rechter erkende voor de feiten uit 2020 een beperkte overschrijding van de redelijke termijn, maar toonde zich toch bijzonder streng voor R.N., die zich bovendien in staat van wettelijke herhaling bevindt. Hij kreeg een celstraf van 8 jaar effectief. Ook zal hij zich na zijn vrijlating nog 10 jaar ter beschikking moeten stellen van de strafuitvoeringsrechtbank. In totaal moet hij ruim 7.000 euro aan schadevergoedingen betalen aan zijn slachtoffers.

Guy Verhofstadt, Herman Van Rompuy, Geert Bourgeois, Karel De Gucht, Marianne Thyssen, Louis Michel: stuk voor stuk lopen ze in het vizier van de Belgische pensioendienst. De regering wil niet langer dat oud-politici en topambtenaren die op Europees niveau actief waren hun EU-pensioen kunnen combineren met een Belgisch pensioen. Maar leggen ze zich daar ook bij neer? Wij deden een belronde.

Een pensioen tot - in uitzonderlijke gevallen - soms meer dan 16.000 euro bruto per maand. Dat is wat sommige Belgische oud-politici en topambtenaren overhouden aan hun carrière op Europees niveau. Want wie zowel actief was op Belgisch niveau als in Europa krijgt van beide een pensioen. Maar als het van de regering-De Wever afhangt, komt daar nu een einde aan. De 16.000 euro is bijna het dubbele van het zogenaamde Wijninckx-plafond, het maximale pensioenbedrag in België, dat nu 8.291,60 euro bruto per maand bedraagt.

De regering wil dat het plafond nu ook gaat gelden voor wie voor een internationale instelling werkte. Dat wil ze doen door het Belgische pensioen deels in te houden of zelfs volledig op nul te zetten, zodat het wettelijke maximum niet overschreden wordt.

- Belgisch pensioen geschorst

“De afgelopen maanden stuurde de Federale Pensioendienst een brief naar 629 personen - waaronder 99 gewezen EU-commissarissen en EU-parlementariërs - met de vraag hun pensioen opgebouwd volgens buitenlandse wetgeving aan te geven”, verduidelijkt het kabinet van pensioenminister Jan Jambon (N-VA). “Op die vraag hebben 188 personen geantwoord. Slechts in 11 dossiers hiervan (6%) moest het Belgisch pensioen effectief worden verminderd omdat het Wijninckx-plafond werd overschreden.”

Van de 441 die niet antwoordden op de brief van de Pensioendienst wordt voorlopig het Belgisch pensioen geschorst - en dus volledig ingehouden - als stok achter de deur om alsnog medewerking af te dwingen. “Als straks blijkt dat ze niet boven het wettelijke maximum zitten, krijgen ze dat bedrag teruggestort.”

- Pas sinds 2009

Voor alle duidelijkheid: de meesten van deze mensen zijn geen politici, maar bijvoorbeeld oud-magistraten op Europees niveau. Er is ook een verschil tussen EU-commissarissen en EU-parlementariërs. Wie commissaris was, werkte in dienst van de Europese Unie en kreeg altijd al via die weg een pensioen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen zoals Karel De Gucht (Anders), Marianne Thyssen (CD&V) en Louis Michel (MR), maar ook om de gewezen voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy (CD&V).

Bij de parlementairen ligt dat lichtjes anders: tot 2009 werden de leden van het Europees Parlement betaald via hun eigen nationale parlement. Pas sinds 2009 is er een apart Europees statuut, omdat de verloning vaak ver uit elkaar liep tussen bijvoorbeeld Duitsers en Spanjaarden. Sindsdien krijgen de leden van het Europees Parlement niet alleen een gelijk loon, maar ook van Europa een pensioen.

- Mag dat wel?

De vraag is alleen: mag de Belgische overheid daar juridisch gezien wel op ingrijpen? Het kabinet-Jambon kreeg intussen van de Europese Commissie kritiek voor deze plannen, omdat nationale overheden de Europese inkomsten wettelijk gezien niet mogen belasten. Volgens het kabinet doet men dat ook niet, want alleen het Belgische pensioen wordt afgetopt. Maar de vraag is of Europa dit toch niet als een indirecte belasting ziet.

Dat is precies waar oud-EU-commissarissen Louis Michel (MR) en Philippe Busquin (PS) op hopen. Zij vechten de beslissing om hun Belgisch pensioen af te toppen aan bij het Grondwettelijk Hof, dat wellicht een prejudiciële vraag (een vraag die gesteld wordt voordat men een definitieve uitspraak kan doen) zal stellen aan het Europees Hof van Justitie om de zaak uit te klaren. “Dat geld is geen privilege, ik heb bijdragen betaald om er recht op te hebben”, zegt Michel in de Franstalige krant ‘L’Echo’. “Dat de regels van het spel tijdens de wedstrijd worden aangepast, gaat niet.”

Wij contacteerden een hele rist oud-EU-politici. Eerst en vooral Louis Michel zelf. Aan de telefoon laat een hoorbaar geïrriteerde Michel ons weten dat hij hier niets meer over wil zeggen, behalve dat de aftopping van zijn Belgisch pensioen “ingaat tegen de Europese wetgeving”.

Dat is ook wat Karel De Gucht (Anders) - van 2009 tot 2014 EU-commissaris - zegt. “Ik denk dat dit volledig onwettig is. De Europese Unie is geen internationale instelling, maar een volledig apart rechtssysteem. Er is rechtspraak van het Europees Hof van Justitie die zegt dat men geen onrechtstreekse belastingen mag leggen op Europese inkomsten. Maar zelf ga ik hier geen actie tegen ondernemen.”

- “De regels zijn de regels”

Oud-premier Guy Verhofstadt (Anders) - van 2009 tot en met 2024 Europees Parlementslid - wil liever geen commentaar geven. “De regels zijn de regels”, zegt hij aan de telefoon. Ook bij zijn collega’s krijgen we weinig los. Marianne Thyssen (CD&V) - van 1991 tot en met 2014 Europees Parlementslid en daarna vijf jaar EU-commissaris - zegt niet te willen reageren. Bij Geert Bourgeois (N-VA, Europees Parlementslid 2019-2024), Gerolf Annemans (Vlaams Belang, Europees Parlementslid sinds 2014) en Ivo Belet (CD&V, Europees Parlementslid van 2004 tot en met 2019) krijgen we zelfs helemaal geen reactie.

Wie wel iets wil zeggen, is Bart Staes (Groen, Europees Parlementslid 1999-2019). “Ik heb die brief ook gekregen en eerlijk gezegd vind ik het een billijke vraag. Als een democratische meerderheid dit heeft beslist, dan leg ik mij daar bij neer. Ik heb daar geen problemen mee.” Eenzelfde geluid bij Frieda Brepoels (N-VA, Europees Parlementslid 2004-2013). “Het is nu zo. Dus waarom zou ik mij daartegen verzetten?”

“Ik ben niet goed in administratie.” Zo begon een 34-jarige man zijn verhaal in het vredegerecht in het Antwerpse Deurne nadat hij niet langer de maandelijkse aflossingen voor zijn autolening bij een bank kon neertellen. Door een echtscheiding werd een verkeerde betaalopdracht stopgezet, waardoor hij plots een afbetalingsplan van 1.500 euro per maand kreeg voorgeschoteld. “Tenzij je daar staat en advocaat bent, zijn er niet veel mensen die dat bedrag kunnen betalen”, aldus de dertiger, die uiteindelijk wel een oplossing kreeg dankzij de vrederechter.

De advocate van de bank kwam met een stapel dossiers naar het vredegerecht. Klaar, zo leek het, om het ene verstekvonnis na het andere te laten uitspreken tegen mensen die niet kwamen opdagen. Tot een 34-jarige man met een discreet kuchje liet weten dat hij er wél was. Hij wilde zichzelf verdedigen.

De zaak draaide rond een autolening die niet correct werd afbetaald. De man ontkende niet dat hij geld verschuldigd was. Hij had de lening afgesloten en hij wist dat er betaald moest worden. Alleen was het volgens hem fout gelopen in de chaos na zijn echtscheiding.

Bij dezelfde bank liepen twee kredieten: een persoonlijke lening voor kosten aan de woning die hij samen met zijn toenmalige echtgenote had gekocht en een autolening. Tijdens de scheiding werd volgens hem de verkeerde bestendige opdracht stopgezet. Niet de woonlening, maar de betalingen voor de auto vielen stil.

“Ik ben niet goed in administratie”, gaf de man toe. Tegen de tijd dat hij doorhad wat er gebeurd was, stond hij al drie of vier maanden achter. Daardoor werd het volledige krediet opeisbaar.

- 1.500 euro per maand

De man nam contact op met de bank en probeerde de situatie recht te trekken. Zijn oorspronkelijke maandelijkse afbetaling bedroeg 278,68 euro. Hij vroeg om die betaling opnieuw te activeren en het achterstallige saldo bij te leggen.

Maar de bank ging daar volgens hem niet op in. Eerst werd een afbetalingsplan van 1.500 euro per maand voorgesteld. “Tenzij je aan de andere kant staat en advocaat bent, zijn er niet veel mensen die 1.500 euro per maand kunnen betalen”, zei de man daarover in de zittingszaal.

Na mailverkeer werd het voorstel volgens hem verlaagd naar 750 euro per maand. Dat probeerde hij een tijd vol te houden. Er kwamen ook effectief betalingen. Maar volgens de man groef hij daarmee alleen een grotere put. Nadien verloor hij zijn job. Intussen heeft hij opnieuw werk, maar zulke bedragen bleven voor hem onhaalbaar.

Daarom liet hij het tot bij de vrederechter komen. Niet om de schuld te ontkennen, maar om een afbetalingsplan te krijgen dat hij wél kon dragen.

- "Wat is haalbaar?"

De vrederechter vroeg de man wat voor hem realistisch was. De man verwees naar de oorspronkelijke afbetaling van zijn autolening: 278 euro per maand. Iets in die grootteorde, misschien 300 euro, zou volgens hem haalbaar zijn.

De vrederechter vond dat te weinig. Met de intresten en kosten zou de man dan nog jaren bezig zijn. Uiteindelijk werd een afbetalingsplan van 350 euro per maand vastgelegd.

Tegelijk was de vrederechter streng voor de bank. Die vorderde niet alleen het openstaande saldo, maar ook nalatigheidsintresten, schadevergoeding en kosten. De rechter merkte op dat de vergoeding bij zo’n consumentenkrediet wettelijk begrensd is. Voor de lening mocht die in dit dossier niet meer bedragen dan 10 procent van de hoofdsom. De gevraagde vergoeding werd daarom herleid tot 444,61 euro.

Ook extra kosten van 55,42 euro werden geschrapt. Ze waren volgens het vonnis niet bewezen en konden ter zitting inhoudelijk niet worden toegelicht.

- Meer dan 8.600 euro

De rekening blijft voor de 34-jarige man fors. Voor de autolening moet hij nog 5.229,19 euro betalen, vermeerderd met verdere intresten. De oorspronkelijke lening bedroeg 11.000 euro. Voor een debetstand op een zichtrekening komt daar nog 2.273,80 euro bij, ook met intresten. Daarnaast moet hij 1.153,28 euro gerechtskosten betalen.

Samen gaat het, zonder de verdere intresten, om 8.656,27 euro. De man mag dat bedrag afbetalen aan 350 euro per maand. Als hij één maand niet op tijd betaalt, wordt het volledige openstaande saldo meteen opeisbaar.

Toch stapte hij na afloop niet zichtbaar verslagen buiten. Hij had het proces dan wel verloren, maar kreeg wel waar hij eigenlijk voor gekomen was: een regeling die voor hem enigszins leefbaar is.

- Waarom opdagen bij de vrederechter wel degelijk verschil kan maken

Wie niet naar de zitting komt, riskeert een verstekvonnis. Dat betekent dat de rechter uitspraak doet zonder dat de betrokkene zijn verhaal heeft kunnen doen. In dossiers over schulden is dat vaak beslissend: er wordt dan niet uitgelegd waarom betalingen stopten, er wordt geen afbetalingsplan gevraagd en er wordt niet gediscussieerd over intresten, schadevergoedingen of kosten.

Sinds de hervorming van de burgerlijke procedure is de rol van de rechter bij verstek bovendien beperkter geworden: de rechter kan minder makkelijk zelf ingrijpen, tenzij een vordering ingaat tegen regels die hij verplicht moet toepassen. Dat maakt de aanwezigheid van de schuldenaar soms belangrijker dan hij zelf beseft.

In deze zaak ontkende de 34-jarige man zijn schuld niet, maar doordat hij wel kwam opdagen, kon hij uitleggen hoe de achterstand was ontstaan, waarom de voorgestelde afbetalingen voor hem onhaalbaar waren en welk bedrag hij wél kon dragen. Het gevolg: geen kwijtgescholden schuld, maar wel een leefbaar afbetalingsplan.

De subsidiepot die bestuurster Latifa C.A. (55), ook moeder van 12 kinderen, binnenhaalde, bedraagt in totaal maar liefst 1,8 miljoen euro. HLN achterhaalde dat zij naast vzw MOPA nog subsidies kreeg voor een tweede vzw, “Samen In”. De fraude kwam vorige zomer aan het licht in een anonieme brief aan het Antwerpse stadsbestuur. De federale politie vond bij huiszoekingen dinsdag liefst 97.050 euro cash geld en nam twee Mercedessen in beslag. De Antwerpse Imane (33) doet haar verhaal over het bittere bedrog: “We zochten steun volgens de islamitische traditie, maar mijn stervende oma was voor haar gewoon een nummer om geld binnen te halen.”

Wanneer de oma van de Antwerpse Imane (33) in 2016 te horen krijgt dat ze ongeneeslijk ziek is, stort de wereld van haar familie in. In het ziekenhuis krijgen ze de tip: neem contact op met MOPA (Moslims en Palliatieve Ondersteuning Antwerpen). De vzw belooft moslimgezinnen te gidsen en te ondersteunen tijdens de donkerste, laatste levensfase van een dierbare.

Imane verwacht een baken van troost, maar de realiteit is ijskoud. “Latifa C.A. kwam binnen met brochures en begon meteen over het opstarten van een dossier”, blikt Imane vandaag terug. “Ik studeerde destijds maatschappelijk werk en vroeg haar heel concreet: ‘Wat ga jij nu precies voor ons doen dat het ziekenhuis of wijzelf niet kunnen?’ Een duidelijk antwoord kwam er niet. Op dat moment begonnen bij mij al de eerste alarmbellen te rinkelen.”

- Geen greintje islamitische barmhartigheid

Voor Imane en haar familie draaide de hulpvraag nochtans om veel meer dan louter praktische zaken. “Voor ons ging dit om zoveel meer dan alleen maar papierwerk”, vertelt Imane gefrustreerd. “We zochten destijds heel bewust een vertrouwenspersoon die ons kon bijstaan om het afscheid van onze oma vorm te geven volgens de islamitische tradities en waarden. Juist op dat spirituele en cultuursensitieve vlak hoopten we op een warme, herkenbare gids, omdat je die finesses in het reguliere zorgsysteem soms mist.”

Maar van die beloofde islamitische omarming was in de praktijk werkelijk niets te merken. “Er was geen greintje te bespeuren van de religieuze plicht en barmhartigheid waar die vzw mee uitpakte. In plaats van spirituele rust en een luisterend oor, kregen we een kille, zakelijke benadering die mijlenver afstond van ons geloof. Het voelde totaal niet juist.”

- “Subsidies cashen”

Wat Imane wél is bijgebleven, doet vandaag nog steeds haar bloed koken. “Het enige wat ze herhaalde, was dat zo’n dossier belangrijk was omdat ze daar subsidies voor konden krijgen. Dat schoot bij mij compleet in het verkeerde keelgat. Ik heb haar letterlijk gezegd: ‘Mijn oma is geen nummer. Ik wil niet dat er een dossier wordt gemaakt zodat jullie geld kunnen vangen, terwijl wij er niets aan hebben.’”

Hoewel de familie protesteerde, werd het dossier volgens Imane toch geopend. Van de beloofde begeleiding kwam volgens haar nauwelijks iets in huis. “Ze is één keer langsgekomen. Daarna hebben we haar nooit meer gezien. Niet tijdens de laatste maanden van mijn oma en ook niet na haar overlijden. Alle uitleg, steun en begeleiding kregen we uiteindelijk van onze thuisverpleegkundige. Ondertussen werden er blijkbaar wel subsidies ontvangen. Hoeveel dat voor het dossier van mijn oma precies was, weten wij natuurlijk niet. Maar nu bekend is geraakt hoeveel subsidiegeld MOPA in totaal heeft ontvangen, vraag ik mij af waar al dat geld naartoe is gegaan.”

- Marwa

Nog een andere familie is niet te spreken over het optreden van Latifa C.A. De 18-jarige Marwa Benahmad uit het Antwerpse Hoboken lag in coma na een zware hersenbloeding op school. Net op het moment dat de familie een akkoord had om Marwa naar een ander ziekenhuis over te brengen, dook Latifa C.A. op. Het UZA-ziekenhuis had uitdrukkelijk een mediastop geëist om de zorg van Marwa in alle sereniteit te kunnen over te dragen. De dag nadien publiceerde Latifa C.A. een filmpje over Marwa op TikTok, opgenomen in het ziekenhuis. De advocaat van de familie moest tussenbeide komen. Hij gaf Latifa A.C. een stevige uitbrander en slaagde erin om de overplaatsing van Marwa toch te laten doorgaan.

- 1,8 miljoen euro

Het verhaal van Imane en reacties op sociale media staan in schril contrast met de ruim 1,8 miljoen euro aan overheidsgeld en subsidies die richting de vzw’s van Latifa C.A. vloeiden. Jarenlang werd MOPA door overheden en instanties geprezen als de ideale brug naar gezinnen met een migratieachtergrond.

HLN kon officiële documenten inkijken en reconstrueerde hoe beide vzw’s samen 1.807.569,79 euro aan subsidies ontvingen. Toen speurders deze week binnenvielen op verschillende adressen in onder meer Antwerpen, Deurne en Zoersel, troffen ze volgens het parket ook een aanzienlijk vermogen aan.

Zo werd 97.050 euro cash geld in beslag genomen en werden twee Mercedessen getakeld. Het parket vermoedt dat subsidiegelden en giften deels werden aangewend voor privé-uitgaven. Latifa C.A. werd opgepakt op verdenking van oplichting en misbruik van vertrouwen en later onder voorwaarden vrijgelaten.

Welke tweede vzw het parket precies onderzocht, werd aanvankelijk geheimgehouden. Maar HLN kon officiële documenten inkijken en brengt de organisatie nu in kaart: het gaat om Samen In. Ook bij deze vzw trad Latifa op als spilfiguur. Via het project ‘Kenniscentrum Samen In’ wist ze tussen 2021 en 2022 nog eens 144.399 euro aan subsidies los te krijgen bij Kom op tegen Kanker, zogezegd om zorgverleners op te leiden. Daarmee dikt het totale subsidie-imperium aan tot een duizelingwekkend bedrag.

In ruil voor die bijna twee miljoen euro moest MOPA families psychosociaal begeleiden, ziekenhuisbezoeken afleggen, telefoontjes plegen, vrijwilligers opleiden en nazorg bieden bij rouw. Maar verschillende bronnen bevestigen aan onze redactie dat die werking in de praktijk vaak onzichtbaar was. Het Antwerpse parket startte intussen een officieel onderzoek naar mogelijke subsidiefraude.

- Anonieme klacht

In de gemeenteraadscommissie Sociale Zaken trok Sam Van Rooy (Vlaams Belang) donderdagavond van leer tegen de miljoenensubsidie aan MOPA. “De subsidiekraan is destijds opengedraaid door schepen Tom Meeuws (Vooruit). Ik heb jarenlang deze subsidie aangeklaagd, om ideologische redenen maar ook omdat ik weinig vertrouwen had in het correct aanwenden van dat geld van de Antwerpenaar. Toen ik dit nieuws hoorde dacht ik: ‘Dit is Sihame El Kaoukibi 2.0.”

Schepen van Sociale Zaken Van Baarle (N-VA) antwoordde dat er vorige zomer inderdaad een anonieme brief over de praktijken van MOPA was binnengekomen. Zij had de subsidies meteen laten bevriezen. Later na analyse werd de vzw MOPA in gebreke gesteld. De vzw moet 172.000 euro terugbetalen. “Voor 2026 had ik al geen subsidies meer ingeschreven”, zei Van Baarle.

- Twaalf kinderen

Het Antwerpse parket geeft aan dat Latifa C.A. de feitelijke bestuurster van de vzw’s is. Op papier komt zij echter nergens voor in het bestuur. Enkel haar zus of andere familieleden hebben een bestuursfunctie.

Latifa C.A. is ook moeder van 12 kinderen, waarvan de helft nog minderjarig is. Eén van de volwassen kinderen werd twee jaar geleden verdacht in een Sky ECC-drugsdossier. Inmiddels is hij buiten vervolging gesteld.

- Beroering in de moslimgemeenschap: “Het doet echt pijn”

Het nieuws over het lopende fraudeonderzoek is ingeslagen als een bom en zorgt voor een storm aan reacties. Onze redactie kon verschillende berichten inkijken. Enerzijds klinkt er felle opluchting bij mensen die zich al langer vragen stelden bij de vzw: “Eindelijk gepakt”, “Ik ben blij” en “Dit moest een keer ophouden”, klinkt het onomwonden.

Tegelijkertijd heerst er een enorme beroering en diepe teleurstelling binnen de moslimgemeenschap. Jarenlang werd MOPA immers gezien als hét baken van hoop.

Niet alle ervaringen met Latifa C.A. zijn overigens louter negatief, al nuanceert men ook daar haar professionele rol. Verschillende mensen vertellen aan HLN dat ze haar over de vloer kregen voor een babbeltje. Maar van een effectieve, professionele of medische toegevoegde waarde was volgens hen geen sprake. “Het voelde eerder alsof er een vriendin langskwam op de koffie dan een professionele zorgverlener”, klinkt het nuchter.

“De media hebben van mij de grootste Antwerpse drugsbaas gemaakt. Dat is een mythe, dat ben ik niet.” Othman El Ballouti begrijpt niet waarom de Antwerpse rechter hem bij verstek tot 27 jaar celstraf heeft veroordeeld voor invoer van cocaïne. Hij tekende dan ook verzet aan. “Ik had nooit verwacht dat de rechtbank mij zou veroordelen, zo zeker was ik van mijn onschuld”, zei El Ballouti in de rechtbank, die vandaag opnieuw een uitspraak zal doen.

De 38-jarige Othman El Ballouti werd vorige zomer met een privévliegtuig overgevlogen van Dubai naar de hoogbeveiligde afdeling van de gevangenis van Brugge. Othman is voor de Antwerpse justitie één van de belangrijkste ‘High Value Targets’ (HVT) in de strijd tegen de drugsmaffia.

Hij werd, in zijn afwezigheid, veroordeeld tot 20 jaar celstraf voor de invoer van een partij van 11 ton cocaïne vanuit Ecuador. Die trafiek werd onderschept in Antwerpen. Samen met zijn rechterhand Youssef Ben Azza had hij dat transport opgezet. Daarnaast kreeg hij nog 7 jaar celstraf voor de invoer van partijen cocaïne die hij samen met zijn broer Nordin El Ballouti en zijn ex-schoonbroer Mo T. had opgezet.

Othman El Ballouti tekende verzet aan tegen die veroordelingen. Eind vorige maand stond hij voor het eerst voor de Antwerpse strafrechter. Othman vertelde de rechters dat hij al in 2016 naar Dubai was verhuisd. Dat jaar was zijn jongste broer Younes ontvoerd. Othman vond het niet meer veilig in Antwerpen en verhuisde met zijn vrouw en kinderen naar Dubai. Daar stapte hij mee in het restaurant van zijn broer Youssef. Hij ving later wel geruchten op over drugsonderzoeken maar hij maakte zich niet ongerust.

“Ik had nooit verwacht dat de rechtbank mij zou veroordelen, zo zeker was ik van mijn onschuld. Toen ik die zware straffen van in totaal 27 jaar hoorde, kon ik dat niet geloven”, aldus Othman. “Ik kreeg ook dreigementen van mensen die beweerden door mijn schuld te zijn gearresteerd. Ik ken die mensen niet. Neem nu ex-schoonbroer Mo T. Ik had daar geen contact mee. Hoogstens heb ik die op een trouwfeest gezien.”

Ook de advocaten van El Ballouti probeerden de rechtbank ervan te overtuigen dat Othman nog nooit een gram cocaïne in zijn leven had gezien. Het bewijs is louter en alleen gebaseerd op twee chatberichten uit Sky ECC die de politie toeschrijft aan Othman. “Gaat u deze man op basis van twee chatberichten veroordelen tot 27 jaar cel? Ik garandeer u, zo’n veroordeling zonder enige tegenspraak houdt nooit stand. Desnoods gaan wij ermee tot bij het Europees Hof van Justitie”, sprak advocaat Dimitri De Béco.

De Béco meende dat de Sky ECC-pins die Othman El Ballouti zou hebben gebruikt om met handlangers te communiceren, helemaal niet van hem waren. De pins kunnen even goed op een andere drugscrimineel slaan, met name op de familie Tarrahi.

“In een Sky ECC-bericht wordt een foto van een rijwoning verstuurd. Daar moet geld worden afgegeven. Volgens de politie is dat bericht van Othman die het huis van zijn grootvader toont. Op de foto staan nog andere huizen, onder meer van de familie Tarrahi. Ook in die familie zijn drugscriminelen. Waarom is dat niet onderzocht?”, vroeg De Béco zich af.

De verdediging fileerde ook andere berichten en kwam tot de conclusie dat Othman El Ballouti nooit op basis van twijfelachtige Sky ECC-berichten veroordeeld kan worden.

- “Vriendelijke familieman”

Medepleiter Nathalie Buisseret maakte dan een profielschets van Othman El Ballouti. Zij kende hem als een familieman, vader van vier kinderen, vriendelijk, rustig, een beetje introvert. Wat een verschil met het beeld dat de pers van hem had opgehangen. In een interview met Gazet van Antwerpen beweerde Othman El Ballouti destijds dat hij leefde van de verkoop van exclusieve horloges. Daar repte hij nu niet over.

Nathalie Buisseret: “Volgens journalisten heeft El Ballouti een fortuin opgebouwd in Dubai en bezit hij er veel vastgoed. Er is over hem zelfs een boek verschenen nog voor hij werd gearresteerd. Hij was voor de media de meest tot de verbeelding sprekende Antwerpse drugscrimineel. Waar zijn de bewijzen van dat vermogen? Nergens. Er zijn er geen.”

De verdediging vroeg de rechtbank om Othman El Ballouti te beoordelen alsof hij “Jan Peeters” was, zonder rekening te houden met de beeldvorming in de media. En ook zonder rekening te houden met de broers El Ballouti die al wél veroordeeld zijn. De oudere broer Jamal heeft zijn straf voor fraude en witwassen al uitgezeten. De andere broer Nordin zit momenteel in de cel een straf van 7 jaar uit voor drugshandel. Ook hij hield zich een tijd schuil in Dubai. En de jongste broer Younes, die in een Marokkaanse cel zit, moet in België nog jarenlange straffen uitzitten voor drugshandel.

Met al die criminele familieleden heeft Othman El Ballouti dus niets te maken. Ook in andere criminele feiten speelt hij geen enkele rol. Zijn 11-jarig nichtje Firdaous werd drie jaar geleden doodgeschoten in Merksem. Het feit werd meteen gelinkt aan de reputatie van Othman als zware drugscrimineel. “De federale politie heeft Othman El Ballouti onlangs ondervraagd in dat moordonderzoek. Hij is enkel ondervraagd als getuige”, aldus Buisseret. “Hij heeft op geen enkele manier iets te maken met die moord. Ook voor hem is het een raadsel of die moord een vergelding was voor iets, of misschien zelfs een vergissing.”

De openbare aanklager bleef bij zijn betoog dat hij een jaar geleden al had gevoerd. Hij vond dat het bewijs ruim voldoende was om Othman opnieuw te veroordelen tot de eerder uitgesproken 27 jaar celstraf.

De rechtbank doet vandaag een uitspraak.

“Elke dag opnieuw moeten we hem uitleggen wat hem is overkomen, omdat hij het niet kan onthouden. Elke dag vragen we ons af of hij ooit weer gelukkig wordt.” Het zijn de woorden van de mama van een van de vier jonge voetballers die in de auto zaten die door Gheorghe R. (29) uit het Antwerpse Turnhout werden aangereden in april vorig jaar. R. droeg op dat moment geen gordel, zat met teenslippers aan de pedalen én hij had ongeveer 1 promille in het bloed. Toch wijst R. vandaag naar die jongen. “Hij heeft hem rechtstreeks gedagvaard. Volgens R. heeft ook hij bijgedragen aan het ongeval.”

Het zware verkeersongeval dateert van 12 april 2025. Na een 2-3-overwinning tegen OG Vorselaar reden de spelers van KFCE Zoersel naar huis. Op het kruispunt van Sassenhout met de Proosthoevebaan boorde Gheorghe R. zich echter met hoge snelheid in de flank van hun wagen. Het ene voertuig werd tegen een verlichtingspaal gekatapulteerd en kwam tot stilstand tegen een boom. De wagen van R. tolde in een gracht. Zowel R. als drie voetballers moesten uit de verwrongen wrakken worden bevrijd.

Het proces tegen de dronken bestuurder moest normaal al in januari starten, maar werd uitgesteld. Begin maart werd de rechtszaak wel al deels behandeld. Tijdens die zitting werd duidelijk welke dramatische gevolgen het ongeval heeft gekend. “Die 12de april is voor ons uitgedraaid op een drama. Ik weet nog dat ik mijn vrienden bewusteloos zag liggen in die wagen en ik dacht meteen het ergste”, getuigde één van de inzittenden. Ook de jongeman raakte gewond, al verkeerde hij niet in levensgevaar. “Ik heb nu al tien maanden revalidatie achter de rug, maar de weg is nog lang. Ook bij de andere jongens is dat het geval”, klonk het toen.

Ook de moeder van de bestuurder van de aangereden wagen nam het woord. Haar zoon liep bij het ongeval een zwaar hersenletsel op. “Hij heeft al een enorme strijd moeten leveren om uit zijn coma te ontwaken, maar elke dag is nog steeds een gevecht.”

De jongeman, die altijd scoutsleider is geweest en burgerlijk ingenieur studeerde in Leuven, is aan zijn rechterkant nog verlamd. “Hij moet alles opnieuw aanleren en dat kost hem enorm veel moeite. Elke dag moeten wij hem opnieuw uitleggen wat hem is overkomen, omdat hij het niet kan onthouden. Elke dag stellen wij ons de vraag of hij ooit nog gelukkig zal zijn, of hij nog een zelfstandig en waardevol leven kan leiden. Maar wij weten dat onze zoon nooit volledig zal terugkomen.”

- 0.99 promille

Onderzoek wees uit dat de beklaagde Gheorge R. tijdens de uren voor het ongeval was gaan vissen met zijn vriendin. Daarbij was ook de nodige drank gevloeid. Op het moment van de aanrijding droeg R. geen veiligheidsgordel en reed hij met slippers, wat verboden is. Bovendien bleek hij onder invloed van alcohol: een ademtest registreerde 0,43 milligram alcohol per liter uitgeademde lucht. Dat komt overeen met 0,99 promille. Hoewel R. verklaarde slechts vier glazen bier te hebben gedronken, verduidelijkte de aanklager dat het om halve liters ging. Er werden ook diverse lege bier- en wijnflessen in het voertuig aangetroffen.

En dan is er nog de snelheid waarmee Gheorge R. gereden zou hebben. De verkeersdeskundige die het ongeval onderzocht, spreekt van een snelheid tussen 137 en 145 kilometer per uur. Nochtans is op die plaats slechts 70 kilometer per uur toegestaan.

- Camerabeelden

Advocaat Jef Peeters, die R. verdedigde, uitte twijfels over de snelheid die door de verkeersdeskundige werd vastgesteld. “De verkeersdeskundige spreekt van een snelheid tussen 137 en 145 kilometer per uur, op een baan waar je 70 mag rijden. Maar mijn cliënt kan zich niet voorstellen dat hij aan die snelheid reed”, zei Peeters. “Enkele minuten voor het ongeval werd hij door ANPR-camera’s gemeten met 81 en 86 kilometer per uur. Er staat ook nergens uitgelegd hoe de verkeersdeskundige aan deze snelheden is gekomen. Men spreekt van camerabeelden gemaakt ter hoogte van de oprit van een woning, maar toen ik die beelden opvroeg, bleek de drager stuk te zijn.”

Omdat de verdediging de camerabeelden waarop de snelheidsanalyse is gebaseerd nog niet had kunnen bekijken, besliste de politierechter om de zaak in voortzetting te stellen. Zo zou de verdediging een eigen verkeersdeskundige onder de arm kunnen nemen om de beelden te bestuderen. Het proces zou normaal gezien op 21 mei terug van start gaan, maar de verkeersdeskundige blesseerde zich tijdens de afstapping ter plaatse waardoor had zijn verslag niet tijdig had kunnen opstellen.

Dat verslag zou intussen wel af moeten zijn, maar er lijkt vandaag opnieuw een verrassende wending te komen in de rechtszaak. Gheorge R. zou de schuld – of toch minstens een deel ervan – bij de bestuurder van de auto met voetballers willen leggen. “Gheorghe R. heeft de bestuurder van de aangereden wagen rechtstreeks gedagvaard. Hij is van mening dat er sprake is van een schending van de voorrangsplicht die bijgedragen heeft aan het ongeval. Dit wordt stellig betwist door de tegenpartij”, klinkt het bij één van de advocaten.

De nieuwe resultaten van de Vlaamse toetsen zijn er. Het goede nieuws: ze zijn niet verslechterd. Maar er is ook nog geen verbetering. Meer dan 7 op de 10 kinderen slaagt aan het einde van de basisschool er onvoldoende in om wiskundige vraagstukken op te lossen. “Deze cijfers tonen vooral de opdracht waarvoor het onderwijs vandaag staat.”

Dit voorjaar legden bijna 209.000 leerlingen uit het vierde en zesde leerjaar en ook uit de eerste graad van het secundair de Vlaamse toetsen Nederlands en wiskunde af. Die vormen een instrument om te zien waar leerlingen staan en hoe de zowat 3.500 Vlaamse scholen nog sterker kunnen worden.

De resultaten liggen volgens Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) in lijn met de vorige edities. Ze brengen geen grote verrassing, zo stelt ze. “Er is geen dramatische terugval, maar ook geen brede vooruitgang. Deze cijfers tonen vooral de opdracht waarvoor het onderwijs vandaag staat. Ze bevestigen waar Vlaanderen al langer werk van maakt: kinderen hebben een sterke basis voor Nederlands en wiskunde nodig.”

- Bijna 1 op 3 buist voor begrijpend lezen

In het 4de leerjaar behaalde slechts 11 procent van de leerlingen de twee hoogste niveaus voor leesbegrip. In 2024 en 2025 was dat nog 17 procent. Het aantal échte uitblinkers is dus fors gedaald. Voor ‘wiskundige problemen oplossen’ haalde zelfs maar 9 procent de top. Voor meetkunde waren de resultaten veel sterker. Daar haalde 66 procent van de leerlingen de twee hoogste vaardigheidsniveaus.

Dit voorjaar legden voor het eerst ook leerlingen van het 6de leerjaar de Vlaamse toetsen af. Van hen haalde 69 procent de eindtermen voor leesbegrip. Ongeveer 7 op de 10 kinderen begrijpt bij het verlaten van de basisschool dus voldoende wat er staat geschreven. Maar dat betekent dus ook dat 31 procent (bijna 1 op de 3) de noodzakelijke basisdoelen voor lezen niet haalt.

- Vetrode cijfers voor wiskunde

Het pijnlijkste resultaat uit het rapport, in vetrode cijfers, moet bij wiskunde worden gezocht. Slechts 29 procent haalt de eindtermen voor het oplossen van wiskundige vraagstukken. Dat is minder dan 1 op de 3. Dat betekent dat 71 procent van de kinderen aan het einde van de basisschool onvoldoende in staat is om wiskundige problemen op te lossen. Voor meetkunde haalt wel 68 procent de eindtermen.

Ook in de eerste graad van het secundair onderwijs blijft vooral wiskunde een belangrijk aandachtspunt. In de A-stroom haalt ongeveer de helft van de leerlingen de eindtermen wiskunde niet. Het toont volgens de minister hoe belangrijk een sterke basis in de lagere school is, en waarom de eerste graad secundair in de toekomst beter moet aansluiten op de nieuwe minimumdoelen van het basisonderwijs.

Volgens Demir zijn de resultaten geen reden om te twijfelen aan de ingezette koers. “Integendeel. Ze tonen waarom Vlaanderen moet blijven doorpakken. De hervormingen die nu worden uitgerold, kunnen nog niet zichtbaar zijn in deze cijfers. Deze cijfers tonen vooral de opdracht waarvoor het onderwijs vandaag staat.”

“Als een kind goed leert lezen, rekenen, schrijven en denken, dan geef je dat kind kansen voor de rest van zijn leven. Dat is de kern van onderwijs. En dat is precies waar we scholen en leerkrachten opnieuw sterker in willen maken.”

Demir zet daarom onder meer in op duidelijke minimumdoelen, meer focus op Nederlands en wiskunde, betere leermiddelen, een sterkere lerarenopleiding en klasrust. Dat laatste staat onder meer voor orde, discipline, structuur en de autoriteit van de leerkracht.

Het Brusselse parket-generaal heeft een gevangenisstraf van 13 jaar gevorderd tegen een veertiger uit het Vlaams-Brabantse Kortenberg die zijn 16-jarige vriendin zou “uitgeleend” hebben aan andere mannen voor seksuele contacten. Volgens de man en zijn advocaten gingen zowel hijzelf als het meisje akkoord met de betrekkingen, maar volgens het Openbaar Ministerie kon het meisje geen toestemming geven omdat er sprake was van “ontucht”.

In eerste aanleg was het meisje het proces nog komen bijwonen. “Dat kon ze nu niet meer. Ze is nog steeds te getraumatiseerd”, klonk het bij haar advocaat. De feiten zijn dan ook zeer ernstig. Ze leerde in de zomer van 2022 Giacomo M. kennen toen hij 37 jaar oud was en zij 16. Het kwam tot een relatie tussen beiden, maar al na enkele maanden opperde M. dat hij ervan droomde haar seks te zien hebben met andere mannen. Na enige tijd ging het meisje daarop in en tussen december 2022 en juni 2023 kwam het vijf keer tot een afspraak met vier verschillende mannen, waarbij het meisje telkens seksuele betrekkingen had terwijl G.M. erop stond toe te kijken.

- Acht jaar

Pas zes maanden na de laatste afspraak, toen de relatie tussen M. en het meisje al afgelopen was, kwamen de feiten aan het licht. De Leuvense correctionele rechtbank veroordeelde M. tot een effectieve gevangenisstraf van acht jaar voor belaging, bedreiging, verkrachting en aantasting van de seksuele integriteit van een minderjarige. De vier mannen met wie het meisje betrekkingen had, kregen elk drie jaar cel met probatie-uitstel.

- Geen toestemming

Zowel G.M. als het Openbaar Ministerie gingen tegen dat vonnis in beroep. Dinsdag vorderde het parket-generaal 13 jaar cel tegen M. en celstraffen van zeven tot tien jaar tegen de vier andere mannen. “Die vier mannen beweren dat ze de leeftijd van het meisje niet kenden, terwijl er ook wordt geschermd met het feit dat het meisje haar toestemming zou hebben gegeven voor de seksuele betrekkingen”, klonk het aan de zijde van het parket-generaal. “Dat is allemaal irrelevant. De leeftijd waarop iemand wettelijk toestemming kan geven voor seksuele betrekkingen, ligt inderdaad op 16 jaar, maar een minderjarige, zelfs als die zestien jaar oud is, kán geen toestemming geven als er sprake is van ontucht.”

Volgens het Openbaar Ministerie is er bij ontucht sprake van “gedragingen van grove zinnelijkheid die als maatschappelijk buitensporig worden beschouwd”, waarbij onder meer rekening moet worden gehouden met de leeftijd van de betrokkenen. “De seksuele praktijken waaraan M. zijn vriendin onderwierp, vallen duidelijk onder dat begrip”, ging de advocaat-generaal verder. “De medeverdachten moesten dat weten, zij hadden de juiste leeftijd van het meisje moeten nagaan. Ze hebben dat niet gedaan en zo bewust een risico genomen.”

- Pijn

Volgens meester Tim Op de Beeck, die optrad voor het meisje en haar moeder, hadden de medeverdachten ook moeten doorhebben dat het meisje helemaal niet instemde met wat er gebeurde: “Uit hun eigen verklaringen blijkt dat het meisje op bepaalde momenten huilde en duidelijk pijn had, dat M. de touwtjes in handen had en bepaalde wat ze moest doen. M. heeft dat meisje duidelijk gemanipuleerd. Ze was twintig jaar jonger en smoorverliefd op hem. Zij was bang dat hij haar zou laten vallen als ze niet meeging in die praktijken.”

- Seksualiteitsbeleving

Een heel ander verhaal klonk het bij de verdediging. “Volgens het nieuwe seksuele strafrecht kunnen minderjarigen van zestien jaar oud toestemming geven voor seksuele betrekkingen, behalve in drie gevallen”, pleitte meester Elisa Van Boxlaer. “Als er sprake is van een gezagsrelatie, als het gaat om een familielid, en als er sprake is van seksuele uitbuiting. Volgens het openbaar ministerie bevinden we ons in die laatste hypothese, maar hier is helemaal geen sprake van seksuele uitbuiting maar van seksualiteitsbeleving.”

Het leeftijdsverschil tussen G.M. en het meisje speelde volgens de verdediging geen rol: “Zij was smoorverliefd op hem, maar hij was dat ook op haar. Ze hebben allebei geprobeerd daar niet aan toe te geven, maar uiteindelijk zijn ze toch een relatie begonnen. Hun omgeving was daarvan op de hoogte, en was in het begin zeker niet enthousiast, maar heeft de relatie toch aanvaard. Onze cliënt is volgens de gerechtspsychiater in relaties regressief, zelfs bijna infantiel, terwijl het meisje absoluut geen weerloos kind was, maar net een sterk karakter heeft."

Die relatie was vrijwel van bij het begin seksueel zeer intensief, klonk het nog: “Onze cliënt had een fascinatie voor ‘cuckolding’ en heeft dat ter sprake gebracht. Daarbij heeft hij duidelijk uitgelegd dat zoiets consensueel moest gebeuren en dat alle partijen er plezier aan moesten beleven. Het meisje, dat seksueel meerderjarig was, heeft daarmee ingestemd.”

Volgens de verdediging zijn er tussen beiden en met de verschillende mannen uitgebreide chatgesprekken geweest, zowel voor de verschillende afspraken als nadien, waaraan het meisje actief deelnam. “De inhoud van die chatgesprekken staat lijnrecht tegenover haar verklaringen bij de politie en haar houding nu, maar duidelijk is wel dat zij op het moment van de feiten voldoende motivatie had om met de betrekkingen in te stemmen”, zei meester Van Boxlaer nog. “Hij heeft het zaadje van de ‘cuckolding’ geplant, maar is dat voldoende om te spreken van ‘aanzetten tot ontucht’? Hij heeft haar niet aangezocht, geworven of geronseld om deel te nemen aan seksdates, dat is in het kader van hun relatie gebeurd. Het openbaar ministerie toont ook op geen enkele manier aan hoe ze onder druk zou gezet zijn. Bovendien, als er sprake zou geweest zijn van druk van zijn kant, waarom wordt hij dan ook niet vervolgd voor de seksuele betrekkingen die ze onderling hebben gehad?”

“Het hof van beroep heeft in 2002 geoordeeld dat een minderjarige geen toestemming kan geven voor partnerruil”, reageerde het parket-generaal. “Hoe zou een minderjarige dan toestemming kunnen geven voor zoiets als dit?”

De verdediging van de vier mannen die betrekkingen hadden met het meisje pleitte voor gevangenisstraffen met probatie-uitstel. Uitspraak op 31 augustus.

Op de Europese groothandelsmarkt zal de Belgische elektriciteitsprijs woensdagavond pieken op 1.038,25 euro per megawattuur. Voor ons land is dat een record. Het vorige stond op 871 euro en dateert van de avond van 29 augustus 2022. Wat is er aan de hand? En hoelang duurt dit nog? Energiespecialist Joannes Laveyne (UGent) legt uit.

1. Hoe komt dit?

“De oorzaak ligt bij de ‘aircopiek’. Tijdens een hittegolf draaien airco’s overdag op volle toeren. Dat is doorgaans geen probleem omdat de zon dan gul elektriciteit levert via zonnepanelen. Het kritieke moment breekt aan wanneer de zon ondergaat. Huizen en winkels zijn dan nog steeds bloedheet, waardoor airco’s blijven draaien. Tegelijkertijd valt de massale productie van zonne-energie abrupt weg.”

“Om die plotse, gapende kloof tussen vraag en aanbod te dichten, moeten er in allerijl back-upcentrales opstarten. Dat zijn vaak gascentrales. Waar deze centrales vroeger de hele dag door efficiënt draaiden, worden ze er nu overdag uitgeconcurreerd door goedkope hernieuwbare energie. Ze moeten dus specifiek opstarten voor die paar uren van de avondpiek. Natuurlijk gaan die gascentrales hun opstartkosten verwerken in de paar uren dat ze draaien.”

“Tel daarbij op dat er heel weinig wind is én dat kerncentrales in Frankrijk bij hoge watertemperaturen minder mogen koelen, en je hebt het perfecte recept voor een gepeperde stroomprijs.”

2. Maakten we dit al eerder mee?

“Neen. De psychologische grens van 1.000 euro is op de Belgische elektriciteitsbeurs EPEX SPOT (groothandelsbeurs waar stroom voor de volgende dag per uur wordt verhandeld, red.) officieel nog nooit eerder doorbroken. Het vorige record strandde op 871 euro per megawattuur. Dat was op 29 augustus 2022, tussen 19 en 20 uur ’s avonds, in de nasleep van de grote energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Die dag bereikten de Baltische staten een nog veel hoger niveau.”

“Sindsdien ligt de absolute limiet of technisch plafond van de Europese stroombeurs op 5.000 euro per megawattuur. Daar zijn we nog ver van af. Maar de gewone, gemiddelde stroomprijs in België ligt rond de 80 à 85 euro per megawattuur. Deze recordpiek is dus ruim tien keer hoger dan normaal.”

3. Hoelang zal dit nog duren?

Omdat er de rest van de week nauwelijks wind wordt voorspeld en er dus weinig windenergie wordt opgewekt, durf ik te gokken dat de prijzen nog zeker tot en met het weekend hoog blijven.”

4. Wat kan ik doen als consument?

“Als je een vast contract hebt, niets. Het tarief dat jij betaalt, staat vast voor de looptijd van dat contract. Je koopt zekerheid, maar die komt ook met een prijskaartje. Deze contracten zijn over het algemeen de duurste, omdat leveranciers vooraf een risicopremie inrekenen. Je voelt de tijdelijke pieken dus niet, maar je profiteert evenmin van periodes met onverwacht lage prijzen.”

“Een variabel contract neemt op het einde van de maand het gemiddelde van de prijzen van de afgelopen maand. Deze extreme avondpieken zullen dat maandgemiddelde onvermijdelijk de hoogte injagen. Mensen met een variabel contract gaan dat dus wel voelen.”

“Bij dynamische contracten ten slotte fluctueert de prijs per kwartier. Elke kilowattuur die tijdens zo’n piek wordt verbruikt, wordt afgerekend tegen het toptarief van over de 1.000 euro. Maar met een dynamisch contract heb je ook de meeste mogelijkheden om te besparen. Slimme consumenten met een dynamisch tarief zetten hun airco overdag, wanneer de stroom door zonnepanelen bijna gratis is, extra hard en schakelen hem tijdens de peperdure avonduren uit. Wees ondanks deze pieken niet bang voor een dynamisch contract en weet dat je door een aantal ingrepen financieel kan besparen. Blijf investeren in zonnepanelen. Ook thuisbatterijen kunnen nu interessant zijn.”

In Vlaanderen heeft de meerderheid van de gezinnen een variabel contract (66,8%), gevolgd door de huishoudens met een vast contract (31,85%). Amper 1,36 procent van de gezinnen heeft momenteel een dynamisch contract en moet dus écht op de tellen passen tijdens de avondpiek.

Tijdens de preliminaire zitting voor het assisenproces rond de doodslag op de 4-jarige Dean Verberckmoes verschenen hoofdbeschuldigde Dave De Kock en zijn voormalige partner Romy W. voor het eerst weer samen. De Kock maakt zich vermoedelijk weinig illusies over het vervolg. Romy W. schreeuwt haar onschuld uit en had graag 101 getuigen zien defileren om haar vrijspraak te bekomen.

Het is heet. Ook – of zeker – in de Belgische gevangenissen. Dave De Kock, hoofdbeschuldigde in de zaak rond de doodslag op de 4-jarige Dean Verberckmoes, verscheen vanmiddag met rood aangelopen gezicht in de beschuldigdenbank van het Gentse assisenhof voor het voorspel van zijn proces dat in oktober zal plaatsvinden.

Wit T-shirt, het haar in een lange paardenstaart, baardje plus snorretje en priemende ogen. Scherp ook. Een contrast met zijn toenmalige vriendin en medebeschuldigde, de Nederlandse Romy W., die naast hem zat. Zij zit sinds begin dit jaar haar voorhechtenis niet langer uit achter de tralies, maar thuis met een enkelband.

De preliminaire zitting was de eerste keer dat de twee elkaar sinds de feiten weerzagen, op een kort kruisen van hun wegen tijdens de wedersamenstelling na. Hartelijk was het allerminst. De twee gunden elkaar geen blik. W. had zelfs speciaal op het hoekje van de bank plaatsgenomen – in principe de plaats van de hoofdbeschuldigde – om haar ex-vlam zoveel mogelijk te ontwijken.

De grote lijnen zijn bekend. De moeder van Dean vertrouwde haar zoontje regelmatig toe aan Dave De Kock. Op woensdag 12 januari 2022 zette De Kock de moeder af aan haar werk met de afspraak dat hij Dean naar zijn grootouders zou brengen. Hij verdween echter met de jongen. Nadat De Kock na het weekend alle contact verbrak, sloeg de familie alarm. Er volgde een grootschalige zoekactie. Op 17 januari 2022 werd Dave De Kock gearresteerd in het Nederlandse Meerkerk. Enkele uren later werd het levenloze lichaam van Dean teruggevonden tussen de rotsen bij Neeltje Jans in de provincie Zeeland in Nederland.

De Kock weigerde lange tijd de moord toe te geven. Hij bekende pas tweeënhalf jaar na de feiten dat hij de kleuter had doodgeslagen en zei aan speurders dat hij “ontploft” was. Dat was niet de eerste keer. Hij was in 2010 al eens door de correctionele rechtbank in Turnhout veroordeeld tot tien jaar cel, voor de gruwelijke mishandeling met de dood tot gevolg van de 2-jarige Miguel, het zoontje van zijn toenmalige vriendin.

Romy W., de vriendin van De Kock ten tijde van de dood van Dean, werd eveneens opgepakt en zal in oktober dus ook terechtstaan, voor ontvoering met de dood tot gevolg.

“Zij leeft met hoop en vrees naar dit proces toe”, zei haar advocate Nina Van Eeckhaut. “Hoop dat de mensen zullen inzien dat zij hier niets mee te maken heeft. En vrees omdat je nooit weet hoe een zaak zal uitdraaien. Ze schreeuwt haar onschuld uit. Luider dan ooit. Het staat vast dat zij mijlenver verwijderd was van de plek waar Dave De Kock Dean om het leven heeft gebracht. Het openbaar ministerie bewijst niet op welke manier ze de hand zou gehad hebben in het overlijden van die arme jongen. Wij gaan 100 procent voor de vrijspraak.”

Bij het samenstellen van de getuigenlijst – één van de dingen die moeten gebeuren tijdens een preliminaire zitting – bleek dat de verdediging van Romy W. 101 getuigen wilde oproepen om die vrijspraak binnen te halen. Daar zal zeker nog in gewied worden door voorzitter Bart Meganck.

Niet onderhandelbaar voor de verdediging is de oproeping van de Nederlandse rechtspsycholoog Robert Horselenberg, deskundige op het vlak van getuigenverhoren, verdachtenverhoren en verklaringen van kinderen. In het dossier zit een verklaring van het zusje van Dean die nogal belastend is voor hun cliënte. Het gaat over geweld en seksueel misbruik. Een verklaring waarbij zij grote vraagtekens plaatsen, die deels wordt geciteerd in de akte van beschuldiging, maar waarvoor nooit vervolging werd ingesteld.

“Ik weet hoe de dingen hier gaan”, zei Van Eeckhaut. “Het staat in de akte, het zal dus ter sprake komen op het proces. Daarom is het voor ons van essentieel belang om Horselenberg te horen, om een tegensprekelijk debat te kunnen voeren over de geloofwaardigheid.”

De advocate van Romy W. liet ook nog noteren dat ze aandringt op de integrale vertoning van een anderhalf uur durend videoverhoor dat de toestand van haar cliënte kort na de feiten moet duiden. “Tenzij u het pv graag zelf voorleest, mijnheer de voorzitter, maar ondanks uw onmetelijke kennis van de meest uiteenlopende dialecten, vrees ik dat dit een lastige klus zal zijn en nog langer zal duren.”

Uit de tussenkomsten van zijn advocate Justine De Poorter leerden we vooral dat de familie van Dave De Kock liefst niet wil komen getuigen. Officieel wegens ouderdom, ziekte en meer van dat. Verder zijn zij en haar cliënt blij dat het proces zich aandient. Jef Vermassen en Emeline Vanhooren, die de moeder van Dean bijstaan, hopen “dat ze de waarheid zullen vernemen, al zal dat niet evident zijn”.

Voorzitter Bart Meganck houdt zijn beslissing over de exacte samenstelling van de getuigenlijst nog wat in beraad tot eind deze week, maar hij rekent nu al op een proces dat minstens twee weken zal duren. Afspraak op donderdag 8 oktober.

Amper 18 jaar waren twee West-Vlaamse tieners toen ze zéker tachtig slachtoffers maakten door mensen op een link te doen klikken, die hen stiekem toegang gaf tot hun rekeningen. Zo verdiende S.M. uit Brugge op een paar maanden 63.000 euro met phishing, zijn vriend I.L. uit Ichtegem zelfs 197.000 euro. “Ik loog niet graag tegen de mensen”, zei de ene tegen de politie. Zijn partner in crime had daar minder last van: “Je hebt je rekening te laat geblokkeerd, maatje. Ik heb je geld al. Stuur me een mooie foto van je vrouw en ik stort een bedragje terug.”

“Het leek allemaal zo écht.” Dat is wat vaak terugkomt in de klachten van de slachtoffers. Tijdens het maandenlange onderzoek identificeerden de speurders er minstens tachtig. De gedupeerden komen uit heel België, van Nieuwpoort, Aalter, Sint-Niklaas, Boutersem en Kontich tot diep in Wallonië. Een paar uitzonderingen zagen ‘maar’ een paar tientallen euro’s van hun rekening verdwijnen. Bij veel anderen was dat minstens 1.000 euro en bij sommigen een veelvoud. Een persoon verloor 8.800 euro. Het merendeel van de slachtoffers verkocht een auto, een dure handtas of pakweg een stofzuiger via 2dehands.be of Facebook Marktplaats.

- Het is veiliger

“Goedemiddag, ik zag op 2dehands.be uw zoekertje. Is de Audi A4 van 6.450 euro nog beschikbaar?” Die beleefde vraag zag een nietsvermoedende verkoper via whatsapp op het schermpje van zijn gsm verschijnen. Op de profielfoto van de onbekende: een man met zijn partner. Haar hoofd rustte op zijn schouder. Een koppel zoals er duizenden bestaan in Vlaanderen. De potentiële koper zei dat hij de wagen graag wilde overnemen. “Maar ik zit nog enkele dagen in het buitenland. Kan ik hem reserveren? Eventueel met een voorschot? Zo hebben we allebei wat zekerheid”, schreef hij.

De geïnteresseerde stuurde nog dat hij best het voorschot zou overmaken via 2dehands.be: “Dat is veiliger. Zo moeten we geen rekeninggegevens uitwisselen.” De verkoper aarzelde. Hij had nog nooit met dat systeem gewerkt. Even later had hij al een nieuw whatsappbericht: “Op de link klikken en de drie stappen volgen. Dan staat het geld op je rekening. Het is niet moeilijk.” Enkele seconden later: ping. Een nieuw bericht, met het logo van 2dehands.be en hun bijhorende slogan: de grootste en tofste zoekertjessite van België. “Bevestig hier voor het ontvangen van 1.450 euro”, stond er boven de link.

Als de verkoper daarna zijn rekening checkt, ziet hij dat er al vier bedragen van zijn rekening zijn verdwenen. Twee van meer dan 100 euro via Payconiq en dan nog twee van bijna 400 euro bij Bol.com.

- Joren Brabants

De daders gebruikten nooit hun eigen identiteit. Een naam die vaak terugkwam was Joren Brabants, die volgens het Belgische bevolkingsregister helemaal niet bestaat. Het telefoonnummer van ‘Joren’ werd bij zeventig verschillende oplichtingen en pogingen tot oplichting gebruikt. Er werd soms ook een adres in Oostkamp meegestuurd. De politie heeft dat gecheckt. Er woonde een vrouw van over de tachtig, die natuurlijk nog nooit van de onbestaande Joren Brabants had gehoord.

De bende misbruikte op een bepaald moment ook de naam van een kennis uit Gistel. Om het vertrouwen van potentiële slachtoffers te winnen, stuurden ze een foto van deze man zijn identiteitskaart mee. Zo dachten de slachtoffers dat ze wisten met wie ze zaken deden. De man uit Gistel werd zelfs opgepakt en verhoord als verdachte. Maar al snel bleek dat hij een slachtoffer is. Hij had al een klacht ingediend omdat wildvreemden hem via Facebook bedreigden. Ze eisten hun gestolen centen terug. Hij wist totaal niet waarover die mensen het hadden.

- Aandringen

Hoe goed de sites van de phishingbende ook waren nagemaakt, toch voelden sommigen nattigheid. Zoals een man uit Aalter die graag 5.500 euro wilde voor zijn Citroën. Het gesprek is bijna een kopie van dat met de verkoper van de Audi A4. Alleen stuurde de verkoper terug dat hij dat voorschot via die link een heel gedoe vond. “Waarom stort je die 100 euro niet gewoon op mijn rekening?” De potentiële koper bleef zodanig hameren op het gebruik van de link dat de verkoper het geld van zijn zichtrekening eerst allemaal overschreef naar zijn spaarrekening voor hij de link durfde te openen. Waar hij niet bij stilstond: zijn twee rekeningen waren aan elkaar gekoppeld. Vrijwel meteen zag hij in zijn afschriften vier aankopen van 250 euro verschijnen. Hij was 1.000 euro kwijt.

- Uitlachen

Omdat de verdachten de slachtoffers via whatsapp benaderden, kregen ze soms ook berichten terug van boze mensen die hadden ontdekt dat hun rekening was geplunderd. Een man uit Leopoldsburg blokkeerde een van de phishers nadat die hem vierkant uitlachte. Hij maakte printscreens van de hele conversatie en bezorgde ze aan de politie. Daaruit blijkt dat het slachtoffer op een gegeven ogenblik vraagt: “Heb jij me opgelicht?” De phisher reageert met een lachsalvo. Het slachtoffer schrijft vervolgens dat hij zijn rekeningnummer al heeft laten blokkeren. De phisher benadrukt dat dat te laat is: “Ik heb de cash al, amigo. Bedankt, maatje. Kus.” Waarop het slachtoffer de verdachte verwijt voor het vuil van de straat. Die laat dat niet zomaar passeren: “Stuur me even een mooie foto van je vrouw. Dan stort ik een klein bedragje terug. Maar geen foto van je moeder, hé. Anders krijg je niets terug.”

- "Mijn klanten"

De twee verdachten, S.M. uit Brugge en I.L. uit Ichtegem, vandaag allebei 23, konden onder meer door een doorgedreven analyse van hun vele laptops en gsm’s aan de phishingpraktijken worden gelinkt. Op hun toestellen – die van I.L. zaten thuis verborgen in een vals plafond – vonden de speurders onder meer schermafbeeldingen van de gepleegde oplichtingen.

Op vraag van het parket becijferden de speurders hoeveel voordeel I.L. en S.M. haalden uit de phishingpraktijken. Voor S.M. uit Brugge komt dat op 63.000 euro, voor I.L. uit Ichtegem zelfs 197.000 euro. De twee legden bekentenissen af, maar nuanceren wel hun aandeel. Zo beweert S.M. dat hij maar heel weinig mensen zelf contacteerde om ze op te lichten. “Omdat ik niet graag loog tegen de mensen”, verklaarde hij daarover. Daarom stopte hij naar eigen zeggen snel met verkopers zelf te benaderen.

Volgens zijn verklaring verkocht en verhuurde hij na een aantal keren enkel nog de achterliggende systemen die cybercriminelen gebruiken om phishingaanvallen op te zetten. Aan oplichters dus, die hij doodernstig “zijn klanten” noemde: “Tegen mijn klanten kon ik eerlijk zijn over die systemen.” Wie zijn klanten waren? “Dat weet ik niet. Dat was online. Ik hield dat niet bij. Als ze betaalden, was het voor mij oké.”

S.M. had geen vast werk, hij deed soms interimjobs in fabrieken. “Ik maakte van die fraude mijn werk.” Hij schat dat hij er gemiddeld zo’n 2.000 euro per maand mee verdiende. Want er bleef elders veel geld plakken. Speurders zagen bijvoorbeeld geld verdwijnen naar rekeningen in Oost-Europa. “Ik wil niet over anderen praten. Dat zijn mijn zaken niet”, zei S.M. daarover tegen de politie.

Ook I.L. weigerde anderen te verlinken: “Dat zijn gevaarlijke mensen. Het is jullie job om uit te zoeken wie er nog betrokken is.”
I.L. hing volgens de speurders veel meer de grote Jan uit dan zijn opgepakte vriend. De tiener kocht veel ICT-materiaal, dure werkkledij, verbleef in luxehotels, tafelde in chique restaurants en verbraste geld op goksites.

- Brandstichting, afpersing en slagen en verwondingen

De twee hoofdverdachten zijn al van jongs af aan op het slechte pad. De jeugdrechter moest tijdens hun kinderjaren meerdere keren ingrijpen. Voor S.M. was dat onder andere voor diefstallen, bedreigingen, vandalisme en drugs. Bij I.L. komen daar ook nog eens brandstichting, afpersing en opzettelijke slagen en verwondingen bij.

Dat de twee vrienden werden gepakt in het grote phishingdossier, hebben ze eigenlijk min of meer aan zichzelf én aan attente speurders te danken. Op zondag 5 september 2021 zag een getuige hoe de twee op klaarlichte dag in Torhout met een VW Polo in het decor belandden. Een van de inzittenden vluchtte. Toen de politie ter plaatse kwam, zat S.M. nog achter het stuur. Zonder rijbewijs, zonder keuringsbewijs, zonder verzekering en onder invloed van drugs. Hij beweerde dat de auto van een zekere Arthur Vanmaele was. “Maar die is hier al vertrokken.” Of hij zijn vriend even wilde bellen? Naar eigen zeggen kon hij Arthur niet contacteren omdat hij zijn nummer niet had. En volgens hem had Arthur ook geen sociale media.

Door de achterruit zagen de agenten echter twee postpakketten liggen. “Van Arthur”, beweerde S.M. Alleen: de politie las een andere geadresseerde op het etiket. Abbas S., die wat verderop in Torhout woonde. Omdat de politie er rekening mee hield dat de pakketten aan zijn deur gestolen waren - dat gebeurt vaker - reden ze naar daar. Abbas S. zei dat hij geen enkel pakket verwachtte. “Die moeten voor Arthur zijn. Die komt hier soms pakjes halen omdat hij zelf hard werkt en nooit thuis is”, verduidelijkte de man, een vluchteling uit Afghanistan. Of Abbas het nummer en adres van Arthur kon geven?

- Betaald met QR-codes

Abbas S. moest dat even opzoeken in zijn gsm, die in zijn appartement op de derde verdieping lag. Of ze hem misschien wilden volgen? In de gang zag de politie twee grote kartonnen dozen van Bol.com staan. Daarin: tientallen kleinere dozen. De meeste net groot genoeg voor een smartphone. Binnen in het appartement is het armoe troef: er staat enkel een zetel en een salontafel. Maar ook: nóg een vijftigtal in elkaar gestapelde dozen. “Allemaal van Arthur”, aldus Abbas. Na wat gescrol in zijn gsm vond hij het adres van Arthur. De politie herkende het meteen. Hetzelfde als dat van S.M. Uiteindelijk bleek Arthur Vanmaele niet te bestaan en I.L. te zijn.

De twee West-Vlaamse tieners bekenden uiteindelijk dat ze voor bewezen diensten aan de phishingbende werden betaald met digitale munten en QR-codes, waarmee ze dan spullen konden kopen bij onder andere Bol.com. Zo bestelden ze bijvoorbeeld dure iPhones om ze door te verkopen. Om zelf uit de schijnwerpers te blijven, lieten ze de spullen leveren bij Abbas S., die ze in een park hadden leren kennen.

- Tot vijf jaar cel

Op 16 september staan de drie verdachten terecht voor de correctionele rechtbank in Brugge op verdenking van het oplichten van tachtig slachtoffers. Ze riskeren tot vijf jaar cel. Abbas S. (vandaag 25) moet zich verantwoorden voor lidmaatschap van een criminele bende en heling. Hij ziet zichzelf echter als een slachtoffer van de twee hoofdverdachten. Volgens hem wist hij niet dat ze misdrijven pleegden en hield hij de pakjes enkel voor hen bij, omdat hij in ruil 10 tot 20 euro kreeg: “Ze hebben mijn goedheid misbruikt.”

S.M. heeft een advocaat, maar die weigert elk commentaar. Volgens onze informatie heeft de raadsman enkel een mandaat om S.M. bij te staan in een nog lopend onderzoek in Mechelen, wegens gelijkaardige feiten. Benedikte Timmermans, advocate van I.L., zegt dat ze haar commentaar bewaart voor het proces in Brugge.

- Blijvende ongerustheid

Advocaat Abderrahim Lahlali staat een man uit Ronse bij die een Mercedes E220 aanbood op 2dehands.be en opgelicht werd voor 1.547,13 euro. “Omdat hij zo bij de pinken was, liet hij Card Stop zijn kaarten blokkeren. Anders was er nog veel meer geld weg. De daders sloegen op geraffineerde wijze toe”, zegt Lahlali. “Ze hebben het vertrouwen van mijn cliënt misbruikt door hem doelbewust gerust te stellen.”

De advocaat zegt op het proces een morele schadevergoeding te zullen eisen. “De gevolgen van dergelijke praktijken mogen niet onderschat worden. De oplichting zorgt bij mijn cliënt voor een blijvend gevoel van ongerustheid bij het online bankieren. Sindsdien worstelt mijn cliënt met een wantrouwen tegenover derden.” Volgens Lahlali kan werkelijk iedereen slachtoffer worden.

“Dergelijke praktijken verspreiden zich als de pest. Ik sta in andere dossiers slachtoffers bij die voor grotere bedragen, tot tienduizenden euro’s per persoon, zijn opgelicht. Ik vrees dat het met de opmars van AI nog erger wordt.”

- Hoe rekruteren phishingbendes nieuwe oplichters?

Phishingbendes zoeken vaak nieuwe leden via chatgroepen en fora op sociale media zoals Telegram. Daar verschijnen oproepen waarin mensen gevraagd worden om bijvoorbeeld advertenties te plaatsen of slachtoffers te contacteren. Volgens een undercoveronderzoek van HLN kunnen geïnteresseerden soms al meedoen als ze enkel een computer hebben, en krijgen ze scripts en instructies om slachtoffers te benaderen.

- Hoe werken phishingbendes intern samen?

Binnen phishingbendes heeft vaak elk lid een specifieke rol. Zo zijn er mensen die massaal berichten uitsturen, anderen die slachtoffers bellen en weer anderen die het geld laten doorstromen via bankrekeningen van zogenaamde ‘geldezels’. Daarna wordt het geld cash afgehaald of verdeeld onder de leden van de bende.

- Wat is een ‘geldezel’ en waarom gebruiken oplichters die?

Een ‘geldezel’ is iemand die zijn bankrekening laat gebruiken om gestolen geld door te sluizen. Daardoor blijft de echte oplichter vaak buiten beeld voor de politie. In phishingzaken gaat het vaak om jonge mensen die via sociale media worden gevraagd om een rekening te openen en hun bankkaart en pincode af te geven.

- Hoeveel geld maken phishingbendes soms buit?

De bedragen kunnen oplopen tot miljoenen euro’s. In een onderzoek van het parket West‑Vlaanderen werd een organisatie ontmanteld die sinds 2025 minstens 1,1 miljoen euro buitmaakte. De bende maakte gemiddeld ongeveer 20.000 euro per slachtoffer.

- Welke straffen riskeren phishingoplichters in België?

Phishing kan leiden tot zware gevangenisstraffen, afhankelijk van de rol van de dader. In een grote zaak in Brugge kregen sommige leden van een phishingbende celstraffen tot acht jaar. Ook andere betrokkenen, zoals mensen die bankkaarten ophalen of geld witwassen, kunnen maanden tot jaren cel krijgen.

En dan heb je plots een cannabiskweker in huis. Amper twee weken geleden kwam een spraakmakende zaak uit het Vlaams-Brabantse Huldenberg voor in het vredegerecht van Leuven, en afgelopen week was het opnieuw prijs: deze keer voor de verhuurder van een woning in Tervuren. Nadat zijn huurder – die een cannabisplantage runde – was opgepakt, zat er voor de verhuurder niets anders op dan zich tot de vrederechter te wenden. Het doel: de ontbinding van het huurcontract vragen. “Het gaat soms ver, tot het uitbreken van de vloer toe en aarde storten om plantjes te kweken”, stelt de vrederechter.

Eerst even terug naar eerder deze maand. Toen kreeg de vrederechter in Leuven nog een gelijkaardige zaak voorgeschoteld met in de hoofdrol een woning in Huldenberg. De eigenaar/verhuurder vernam via de media dat de politie was binnengevallen en moest noodgedwongen bij de vrederechter in Leuven passeren om weer toegang te kunnen krijgen tot zijn eigen woning. Geheel onwetend was de man slachtoffer geworden van criminelen die zijn pand hadden gehuurd om er een cannabisplantage in te beginnen.

Het gevolg? Veel schade in de woning, en de kans is eerder klein dat de verhuurder zijn centen ooit nog zal terugzien van de daders, die ondertussen in voorhechtenis zitten in afwachting van hun proces voor de correctionele rechter. Volgens de Eigenaarsbond gebeurt het helaas wel vaker: “Wij staan verhuurders bij in zo’n situatie en vaak is de vrederechter je enige vriend als je slachtoffer wordt van gewiekste criminelen”, vertelde jurist Glenn Forceville na het geval in Huldenberg.

Afgelopen week was het opnieuw prijs in het Leuvense vredegerecht, deze keer met een woning in Tervuren in de hoofdrol. De eigenaar passeerde bij toeval langs zijn pand dat hij had verhuurd aan erg keurige mensen. Wat de man te zien kreeg, lag absoluut niet in de lijn der verwachtingen: veel politie. Wat bleek? De speurders waren binnengevallen en hadden een cannabisplantage ontdekt. De huurder, meneer B. uit Nederland, werd opgepakt en verblijft sinds eind april in de gevangenis. Voor de verhuurder zit er nu niets anders op dan te wachten tot zijn woning wordt vrijgegeven na afloop van het onderzoek, al richtte hij zich nu tot de vrederechter om het huurcontract te laten ontbinden.

Pittig detail: de advocaat van de opgepakte Nederlander liet optekenen dat zijn cliënt het betreurt dat de zaak niet in der minne geregeld kon worden. De advocaat van de verhuurder zag de kwestie net iets anders: “De raadsman die de huurder bijstaat in de strafprocedure liet weten dat hij daarvoor niet gemachtigd was”, klonk het. “Wij vragen nu via het vredegerecht de ontbinding van het huurcontract. Er is ook nog sprake van een openstaand huursaldo van 6.056 euro. Wij vragen ook een forfaitaire verbrekingsvergoeding van drie maanden huur. In deze zaak lijkt ons dat rechtvaardig. Mijn cliënt zal immers tijd nodig hebben om het pand weer in orde te brengen. Ik huiver nu al voor het kostenplaatje.”

- Thailand

De advocaat van de gearresteerde Nederlander — zijn financiële vermogen zou zich in Thailand bevinden, al moet het onderzoek daarover uitsluitsel brengen — had daar weinig tegen in te brengen, maar vroeg wel om de kosten zo beperkt mogelijk te houden. Zijn cliënt verblijft immers in de gevangenis en beschikt niet (meer) over (legale) inkomsten. “Ik wil op geen enkele manier goedpraten wat er is gebeurd. Er wordt niet betwist dat er een cannabisplantage was in de woning”, klonk het bij de pro deo-advocaat van de Nederlander.

“Mijn cliënt zit in de gevangenis en heeft niet de intentie om nog terug te keren naar de woning. Het is jammer dat de stopzetting van het huurcontract niet in der minne kon geregeld worden en dat er heel snel een verzoekschrift is neergelegd bij de vrederechter. Die kosten komen er dus bij voor mijn cliënt. Wij vragen om de wederverhuringsvergoeding te beperken, want het pand is nog altijd verzegeld. Er is een offerte voor de opruiming, maar die is nog niet goedgekeurd bij het parket. Mijn cliënt was bereid om het contract minnelijk stop te zetten.”

De Leuvense vrederechter gaf aan dat de Nederlander om te beginnen beter geen cannabisplantage was begonnen in het pand en zal het huurcontract nu ontbinden op 25 juni, al zal dat in de praktijk wellicht nog enkele weken langer duren, gezien het gerechtelijk verlof voor de deur staat en er nog veel dossiers verwerkt moeten worden. Voor de verhuurder blijft de situatie evenwel doffe ellende. De man moet wachten tot het parket hem opnieuw toegang verleent tot zijn eigendom en pas daarna kan het slachtoffer van de gewiekste criminelen met een vonnis van de vrederechter in de hand beginnen aan herstellingswerken, teneinde zijn pand opnieuw te kunnen verhuren.

Het valt overigens op dat gewiekste drugskwekers in het verleden eerder kozen voor loodsen op het platteland, bijvoorbeeld in Limburg of het Hageland, terwijl nu ook burgerwoningen het doelwit zijn om een cannabisplantage in te beginnen, met alle miserie tot gevolg voor de verhuurder als de feiten aan het licht komen.

- Triest

De vrederechter toonde medeleven met de situatie van de verhuurder: “Het is triest, maar helaas kom ik het steeds vaker tegen”, klonk het. “Men knoeit met de elektriciteit om ontdekking te voorkomen en in sommige gevallen loopt de schade erg hoog op. Het gebeurt zelfs dat de vloer wordt uitgebroken en dat de ‘huurders’ aarde storten in de woning om de planten te kunnen kweken. De huurders zijn doorgaans deftige mensen die al dan niet vervalste arbeidscontracten voorleggen aan de verhuurder. Uiteraard betalen ze altijd correct op tijd en niet zelden kiezen ze voor panden met een behoorlijk hoge huurprijs”, stelde de vrederechter.

“Het is als verhuurder niet gemakkelijk om potentiële huurders met criminele plannen te herkennen, want ze pakken het vaak heel professioneel aan. Van zodra de politie de plantage oprolt, zijn verhuurders vaak stomverbaasd over wat er zich afspeelde in hun woning. Dan komt het vredegerecht in beeld om die mensen opnieuw toegang te verlenen tot hun eigendom door de ontbinding van het huurcontract. Het is erg, en het begint stilaan een ware plaag te worden, ook in onze regio.”

- Machteloos?

Ben je als verhuurder dan helemaal machteloos om de geleden schade terug te vorderen? Vaak wel, maar juridisch gezien kan een betekend vonnis om de ‘huurder’ op te laten draaien voor de kosten tot tien jaar later worden uitgevoerd door een gerechtsdeurwaarder.

Of zoals jurist Glenn Forceville al liet optekenen na het geval in Huldenberg: “Het kan best zijn dat iemand die vandaag niet over financiële middelen beschikt die wel heeft enkele jaren later. Het is niet evident om als verhuurder in zo’n situatie te komen, maar je staat dus niet helemaal machteloos in het verhaal en met de bijstand van de Eigenaarsbond vzw sta je er ook niet alleen voor”, aldus Forceville.

“Ik heb wekenlang gebeld, gemaild en gevochten zodat mijn papa tóch geopereerd kon worden.” Bij de dochter van de 66-jarige Floor Martijn uit het Kempense Westerlo is er na de succesvolle ingreep enigszins opluchting. Toch dreigen de financiële gevolgen zwaar door te wegen nadat bij haar vader een tumor van 15 centimeter op de bijnier werd vastgesteld. Omdat hij op een camping woont en niet aangesloten is bij een mutualiteit, werd vooraf een voorschot van 12.500 euro gevraagd. “Geld dat hij simpelweg niet heeft”, klinkt het. “En de uiteindelijke rekening zal nog veel hoger oplopen.”

De 66-jarige Floor Martijn woont sinds november 2024 samen met zijn vriendin op een camping in Westerlo. Enkele weken geleden werd bij hem een tumor van 15 centimeter op de bijnier vastgesteld. “Een tumor zo groot als een kleine meloen”, schetst dochter Dominique Martijn de ernst van de situatie.

Een snelle en levensreddende operatie in het UZA drong zich op, maar voor Floor was dat niet vanzelfsprekend. Door zijn huidige situatie leeft hij zonder mutualiteit of ander sociaal vangnet, waardoor hij volledig zelf moet instaan voor de medische kosten.

- Geen voorschot

“Omdat hij niet aangesloten is bij een mutualiteit, vroeg het ziekenhuis een voorschot van 12.500 euro voordat de ingreep kon plaatsvinden. Als dochter heb ik wekenlang gebeld, gemaild, overlegd en gevochten om ervoor te zorgen dat mijn vader toch geopereerd kon worden. Uiteindelijk kon de operatie toch doorgaan zonder dat voorschot vooraf te betalen”, vertelt Dominique.

“Volgens het ziekenhuis is dat zeer uitzonderlijk bij operaties van deze omvang. Verschillende mensen binnen het ziekenhuis hebben zich daarvoor ingezet, en daar ben ik hen erg dankbaar voor.”

Enkele dagen geleden verliep de operatie succesvol. Vooraf was er grote bezorgdheid over de vraag of een belangrijke ader door de tumor liep, maar dat bleek gelukkig niet het geval. Daardoor kon de tumor volledig verwijderd worden.

Toch zijn de zorgen voor Floor nog niet voorbij. De operatie kon dan wel plaatsvinden zonder vooraf betaald voorschot, de factuur moet uiteindelijk wel vereffend worden.

“De facturen moeten nog komen en de uiteindelijke rekening zal veel hoger oplopen dan het oorspronkelijke voorschot. Daarom hebben wij als familie een GoFundMe-actie opgestart. Niet omdat hulp vragen gemakkelijk is, maar omdat de combinatie van een zware ziekte, het ontbreken van sociale bescherming en de oplopende medische kosten een situatie heeft gecreëerd die we alleen niet meer kunnen dragen.”

- Hartinfarct

Maar hoe is het zover kunnen komen? Waarom is Floor Martijn niet aangesloten bij een mutualiteit? “Mijn vader had een eigen zaak, een eenmansbedrijf. Tijdens corona werd het financieel al moeilijker en kort daarna kreeg hij ook nog een zwaar hartinfarct. Hij moest met spoed gedotterd worden en kreeg een stent in een kransslagader. Daardoor kon hij een tijd niet werken, waardoor de financiële problemen alleen maar groter werden”, vertelt Dominique.

“Daarna is hij samen met zijn vriendin naar Spanje vertrokken, in de hoop daar een nieuw leven op te bouwen. Haar neef woonde er en had een groot stuk grond. Hij stelde voor om daarheen te komen en samen iets uit te bouwen. Helaas is dat niet gelopen zoals gehoopt, waardoor ze in november 2024 zijn teruggekeerd. Maar omdat ze hier alles hadden opgezegd, hadden ze niets meer: geen woning, geen geld…”

- Geen permanent wonen

Dochter Dominique stelde haar caravan op een camping in Westerlo ter beschikking, zodat haar vader en zijn vriendin toch een dak boven het hoofd hadden. “Sindsdien proberen ze hun leven hier weer op de rails te krijgen, maar dat verloopt erg moeizaam. Instanties geven aan dat je zonder officieel inschrijvingsadres ook veel rechten verliest.”

Om zich bij een mutualiteit te kunnen aansluiten, is een officieel adres nodig, en net daar knelt het probleem. “Op de camping is permanent wonen niet toegestaan. Onze diensten kunnen mensen er wel tijdelijk inschrijven, maar niet definitief”, zegt Paul Helsen, schepen van Wonen in Westerlo.

Een andere verblijfplaats zoeken buiten de camping is voor Floor momenteel niet mogelijk, omdat hij geen inkomen heeft. “Zijn vriendin heeft wel een inkomen, maar dat bedraagt slechts 850 euro per maand. In februari volgend jaar wordt papa 67. Dan zou hij een pensioen uit Nederland kunnen krijgen, maar ook dat kan hij niet ontvangen zonder officieel inschrijvingsadres”, besluit Dominique.

- UZA ziet stijging aantal patiënten zonder ziekteverzekering

Bij het UZA in Edegem zien ze steeds vaker patiënten die geen ziekteverzekering hebben. Zij krijgen steevast een voorschotfactuur voorgeschoteld.

“Doorgaans zijn patiënten wel aangesloten bij een mutualiteit, want dat is wettelijk verplicht in België. Maar de laatste jaren zien we meer patiënten die niet verzekerd zijn. Wanneer mensen geen enkele vorm van verzekering hebben, probeert de dienst patiëntenbegeleiding hen toe te leiden naar de juiste sociale maatregelen en mutualiteiten, om te vermijden dat dit zich in de toekomst herhaalt”, vertelt Hanne Buelens, woordvoerster van het UZA.

Patiënten zonder ziekteverzekering worden dus gevraagd een voorschot te betalen. “Patiënten die aangesloten zijn bij een Belgisch ziekenfonds of beschikken over een betalingsverbintenis van een verzekering, moeten geen voorschot betalen. Patiënten zonder verplichte ziekteverzekering staan zelf in voor hun medische kosten en worden daarom wel om een voorschot gevraagd. Elk ziekenhuis heeft dat recht”, aldus Buelens.

“Maar wanneer het voorschot niet betaald kan worden en de operatie medisch dringend is, wordt de ingreep toch uitgevoerd. Mensen die dringende en noodzakelijke medische hulp nodig hebben, worden geholpen.”

Ooit was hij schepen bij de gemeente Mol en verdiende hij 15.000 euro netto per maand. Maar toen werd hij opgelicht, en nu heeft hij niets meer. Sindsdien leeft Christophe Verdonck (51) op straat. Zijn hele hebben en houden sleurt hij mee in een winkelkar, slapen doet hij in een stationstoilet. “Die mens van de NMBS die mij hier elke ochtend een kop koffie komt brengen: dat is het hoogtepunt van de dag.”

Aan zijn voeten draagt hij afgesleten Vans, rond zijn schouders hangt een gele jas van Forclaz, het huismerk van Decathlon. “Ik droeg hem een paar jaar geleden, toen ik in de Himalaya stond, zesduizend meter hoog.” Zijn haren zijn keurig geknipt, en zijn stoppelbaard is, wat je noemt, ‘getrimd’.

“Vind je me vuil? Ik hoop niet dat je me vuil vindt. Ik doe er alles aan om het te vermijden.” Christophe Verdonck is niet het prototype van de dakloze. Maar hij is het onmiskenbaar. Hij zwerft rond in Mol, duwt een boodschappenkar vooruit, leeft op straat, en zit aan de grond.

Zijn uitvalsbasis is het station. In Mol, dus. Een gemeente in hartje Kempen, provincie Antwerpen. 38.000 inwoners. Bekend van het Zilvermeer, en dezer dagen ook het decor van festivalgangers, op weg naar Graspop in buurgemeente Dessel. Christophe zit op zijn vaste bankje aan perron twee, hij wordt er nostalgisch van. “Ik ben metalliefhebber”, zegt hij. “Elk jaar was ik daar.”

- Te ongemakkelijk

‘Elk jaar’: dat was toen het nog goed ging met hem. Als schepen van Sport leidde hij een leven met een bomvolle agenda. Van de ene vergadering ging het naar de volgende gemeenteraad, naar de volgende receptie, naar het volgende lintje dat hij moest doorknippen of de volgende eerste steen die hij moest leggen. Zoals die keer in 2018, toen het nieuwe zwemcomplex werd gezet. Een prestigeproject, door hém getrokken. Ze zijn er in Mol nog altijd trots op.

Was er ergens iets te doen of te beleven: Christophe Verdonck was erbij, en dat voel je ook vandaag nog, in de stationshal. Veel pendelaars kennen hem. “Hey, Christophe!” Maar tot een echt gesprek komt het zelden, ook nu niet. Want de mensen mijden hem. Het is te ongemakkelijk.

Hoe gebeurt zoiets? Hoe wordt iemand als hij dakloos? Christophe Verdonck was schepen, en had een job als kwaliteitsmanager in de voedingsindustrie. Hij reisde veel naar het buitenland, en verdiende een stevig loon. Hoeveel? Hij aarzelt. “Bij mijn laatste functie in Denemarken toch 15.000 euro netto per maand.” Erna werd Christophe zelfstandig consultant en was het misschien wat minder, maar nog altijd verdiende hij meer dan gemiddeld.

En toch zit hij vandaag in de goot. Vier factoren hebben daarvoor gezorgd. Eén: oplichting. Twee: foute beslissingen. Drie: alcohol. En vier: grenzeloze naïviteit. Een catastrofale mix die maar een paar maanden nodig had om compleet te escaleren.

Op het terras van zijn stamcafé in de stationsbuurt wordt koffie geserveerd. Christophe vertelt. Het is een verhaal dat alle kanten uitschiet, en waar niet altijd veel samenhang in zit. Maar de man die het vertelt, is helder, en hij zoekt zorgvuldig naar zijn woorden. “Ik heb twee diploma’s”, zegt Christophe. “Mijn kandidatuur in de veeartsenopleiding. En een bachelor in de economie. Ik heb zelfs nog een jaar in Boston gestudeerd. Ik denk niet dat ik dom ben.” Dan huilt hij plots. Het zijn dikke tranen. “Ik schaam me zo.”

Achteraf bekeken is het allemaal begonnen, zo zegt Christophe Verdonck, een jaar geleden, toen hij werd opgelicht. Zijn verhaal verscheen destijds in HLN. “Ik bezocht mijn neef in Dubai en ik gaf hem 100.000 euro, bedoeld als investering. Hij zei dat hij goudstof zou aankopen in Afrika, dat hij die goudstof zou versmelten, en dat hij die dan met grote winst zou doorverkopen in de Emiraten.”

- Domino-effect

In negen maanden tijd zou Christophe zijn geld terughebben, met rente erbovenop. Maar de gouddeal ging niet door, en de neef liet nooit nog van zich horen. “Mijn honderdduizend euro? Die was ik kwijt. Bén ik kwijt.”

Wat volgde, was een soort van domino-effect. Hij had een vaste vriendin, die relatie liep fout. Zijn wereld ging aan het wankelen, en toen belandde hij — op een heel foute dronken avond — ook nog in de cel voor weerspannigheid tegenover de politie. Waar hij vervolgens de verkeerde mensen leerde kennen, en zich opniéuw liet oplichten. Voor, naar eigen zeggen, 300.000 euro. “En toen had ik echt niks meer.”

Het is elf uur ‘s ochtends, en Christophe bestelt een pintje. “Want ook dat is er dus aan de hand met mij: een alcoholprobleem. Niet overdreven erg, maar toch. Ik drink te veel. Laat ons zeggen iets meer dan bovengemiddeld. Ik heb dat al mijn hele leven. Er zit sowieso al een verslavingsgevoeligheid in mijn familie, en toen werd ik dus veearts. Je brengt een kalf ter wereld, en het eerste dat de boer doet, is de fles bovenhalen. Door schepen te worden belandde ik er natuurlijk helemáál middenin. Hoeveel er in de politiek gedronken wordt? Dat is niet normaal.”

Door de boxen van het café weerklinkt Limp Bizkit. De voorbijwandelende metalheads, op zoek naar een bus richting Dessel, laten het zich welgevallen.

Vandaag heeft Christophe, op zijn winkelkar van de lokale Carrefour na, niets meer. Uit zijn laatste huurappartement is hij buitengezet, en wat hij toen nog had aan meubels en huisraad, staat in het gemeentemagazijn. Hij heeft geen huis, geen adres, geen postbus. Zijn gsm-abonnement is afgesloten, en wie hem moet hebben, moet hem komen zoeken aan het station, of in een kraakpandje waar hij weleens slaapt.

- Zijn trots, het enige wat hij nog heeft

“Maar daar ben ik niet vaak. De meeste nachten slaap ik gewoon in de wc’s van het station. Ik zit op de toiletbril, en leg m’n hoofd tegen de muur. De mensen van de NMBS gedogen me. ‘s Ochtends komen ze checken of ik oké ben en brengen ze koffie. Dat is het hoogtepunt van mijn dag. Dat, en de krant halen. Ik haal nog elke ochtend een krant. Ik wil meeblijven, ik moet weten wat er in de wereld gebeurt.”

In zijn winkelkar steekt zijn oude Samsonitevalies — het is dezelfde waarmee hij als manager de wereld rondreisde. Verder zeult hij nog wat praktische dingen mee. “Trekbandjes, want die komen regelmatig van pas als je dakloos bent. Servetten. Deo. Een blik worsten. En theelichtjes, want daar verwarm ik mijn eten op. Als je zo’n blik worstjes een half uur op twee bakstenen laat rusten, met daar een paar van die kaarsjes onder, is het warm.” Zich wassen doet Christophe in de toiletten van een warenhuis, of in een inloophuis.

Ooit was Christophe getrouwd, het was een huwelijk waar twee kinderen uit werden geboren. Een jongen en een meisje. Vandaag zijn die kinderen pubers, maar met hun vader hebben ze sinds een tijdje geen contact meer. Christophe Verdonck is een beer van een vent, maar als hij over zijn zoon en zijn dochter praat, krimpt hij op het ijzeren terrasstoeltje in elkaar tot een klein hoopje ellende. Hij grijpt naar zijn bril — het montuur is door het harde straatleven paraplu gaan staan — maar zijn verdriet is niet tegen te houden.

“Als ik mijn dochter voorbij het station zie lopen, duik ik weg, achter een muurtje. Ik hou zielsveel van haar, en ik zou zoveel willen zeggen, maar ik wil niet dat ze me zo ziet. Ik zak door de grond.” Met zijn bredere familie heeft hij uit schaamte gebroken, en ook vrienden heeft hij niet veel meer. “Veel mensen hebben me laten vallen. Ze zien me zitten, maar ze lopen me voorbij. Ik ben twaalf jaar schepen geweest, maar in de politiek is het ‘uit het oog, uit het hart’.”

Al een paar keer klopte Christophe aan bij het OCMW, maar dat liep niet goed, zegt hij. “Ik moet eerst van de alcohol af, zeggen ze met ‘het vingertje’, en pas dan willen ze me onderdak geven. Maar dat is gemakkelijk gezegd. Ik drink om te vergeten. Om te verzachten. Om in een roes te geraken. Dat is een cirkeltje waar ik niet zomaar uit geraak. En elders om hulp gaan bedelen wil ik niet. Daar ben ik te trots voor. Ik ben alles al kwijt. Mijn trots is het enige dat ik nog heb. Dat laat ik me niet afpakken.”

- Een bed, een bad, een filmpje

“En toch geloof ik, nee wéét ik, dat het goed komt. Ik gá weer een dak hebben, en ik gá weer een job hebben. Ik neem alles aan, ik moet hier uit, want zoals het nu is: dat is niet meer houdbaar. Ik red me omdat ik een survivor ben. Dat was ik altijd al. Maar eigenlijk wil ik maar één ding. Een bed, soms een bad, ‘s avonds een filmpje. En graag gezien worden.”