,,Varamenn eru tveir, Dagur Jónsson og Samúel Guðmundsson, en sá síðarnefndi vakti mikla athygli í sumar þegar orðaskak hans við áhrifavaldinn Rabbi Schmuley rataði í kastljós heimsmiðlanna."
Bíddu, er Miðfokkurinn ekki svaka pró ísreal?
Var þetta einhver pólitísk leikflétta hjá Samúel í sumar til að fá vinstra fólk til að kjósa nei við áframhaldandi viðræðum við ESB? Eða Púra tækifæramennska?
Sjallamafían er orðin óróleg og vill fara að komast að.
Edit; Annars efa ég að það styttist í kosningar. Amk vona ég það ekki. Ég er ekkert rosalega spenntur fyrir því að fá þann hrylling yfir okkur sem stjórnarandstaðan er. Núverandi ríkisstjórn er ekkert spes, en hún er margfalt skárri en hagsmunahægrið, sem er hrærigrautur stjórnarandstöðuflokkanna þriggja, allra leigjendanna í Borgartúni 35 þar sem sérhagsmunagæsla efsta lagsins í flestum atvinnuvegum landsins býr saman, hugveitna og fjölmiðla.
"Einnig var ályktað að leyfa ætti staðgöngumæðrun á Íslandi, leggja niður Ríkisútvarpið og setja tímabundið hlé á afgreiðslu umsókna um alþjóðlega vernd. Þá vilja félagsmenn að eingöngu íslenskir ríkisborgarar fái að kjósa í sveitarstjórnarkosningum. "
Nú ætla ég bara að fá að vitna í comment sem ég las hér inni á Reddit, og er án efa eitt besta comment það besta sem ég hef lesið lengi:
„Botnlaust siðferðisleysi XD er eitthvað sem ég vona að framtíðarrannsakendur eigi eftir að sjá sem algjöran lágpunkt íslenskrar siðmenningar.“
Ákvað bara að minna á þetta, gott er að láta minna landann á að hér ríkir nútíma ólígarkí.
Eins og fram kom í ítarlegri umfjöllun danska blaðsins Berlingske í apríl á þessu ári, þar sem 19 viðmælendur stigu fram, hefur stórútgerðin um árabil virkað eins og "nútíma ólígarkí“. Í greininni kemur líka fram að það sé bein lína á milli Sjálfstæðisflokksins og stórútgerðarinnar inn á þing.
Þegar fámennur hópur stýrir auðlindunum, stjórnsýslunni og fjölmiðlaumhverfinu í krafti sinna eigin hagsmuna, er það ekkert annað en valdasamþjöppun. Það er ekki lengur hægt að afgreiða þetta sem einhverja samsæriskenningu; staðreyndirnar liggja fyrir og óháðir aðilar draga allir sömu myndina upp.
Það sem er kannski merkilegast við þetta allt saman var þegar Daði Már viðurkenndi þetta við blaðamann Berlingske, en bakkaði örfáum dögum síðar og hélt því fram að það væri "engin spilling á Íslandi, hún væri bara í Namibíu". Þetta eitt og sér ætti að fá okkur til að hugsa, hvað gerðist þarna á milli? Fékk Daði hringingu frá útgerðinni? Fékk hann áminningu? Ég hef lengi hugsað út í þetta
Nýlega birtist svo skýrsla Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, sem RÚV fjallaði um, sem sýnir thetta lika svart á hvítu
- Stærstu útgerðir landsins áttu rúmlega 406 milljarða króna í öðrum félögum undir lok árs 2024 (þetta gerist eftir að stjórn Sigmundar Davíðs og Bjarna lækkaði veiðigjaldið allverulega eftir að þau komust til valda 2013). Þótt valdaþjöppunin hafi verið að gerast löng löngu fyrr. Þá bætti þessi ákvörðu þeirra ekki úr skák, og í raun ef þeir hefðu ekki gert þetta hefðum við geta notað peningana sem við fengum úr auðlindinni i að byggja upp samfélagið á þessum tima.
- Útgerðirnar eiga tæplega 129 milljarða króna í öðrum íslenskum fyrirtækjum utan sjávarútvegsins og hafa dælt hundruðum milljarða í fjárfestingar víðs vegar um samfélagið. En þetta er bara toppurinn á ísjakanum.
Þegar gróðinn úr sameiginlegum auðlindum þjóðarinnar er notaður til að kaupa upp innviði, samgöngur, hótel, banka, matvöruverlsanir, olíufélög, fasteignir, tryggingafélög og fjölmiðla osfv. sem getur haft bein áhrif á lýðræðislegar kosningar, þá erum við ekki lengur að tala um frjálsan markað. Þetta er hrein og klár valdasamþjöppun og já ólígarismi.
Okkur gafst tækifæri til þess að hrista verulega upp í kerfinu með því að sjá samning við ESB, en þjóðin ákvað að hafna því. Þannig að nú þurfum við bara að gera þetta sjálf eins og frægt er orðið. Við þurfum gífurlegar kerfisbreytingar, nýja stjórnarskrá og uppgjör. Það er einfaldlega nauðsynleg vörn fyrir lýðræðið og hagsmuni almennings.
Edit: Við þurfum líka að hætta að skjóta sendiboðann. Valdið og peningaöflin eru sérlega góð í að leika fórnarlömb, breyta frásögninni og láta sendiboðann líta út fyrir að vera vonda gæjan. Við sáum það skýrt í Samherjamálinu/Namibíumálinu árið 2019 þegar veist var af hörku gegn blaðamönnum og mannorð þeirra rústað. Þarna náðu PR stofur Samherja og fleiri að hliðra umræðunni og gera þá að sökudólgum. Hlustum frekar á uppljóstrarana og þá sem reyna að vara okkur við. Samherjamálið er eitt skýrasta dæmið í íslenskri samtímasögu um það hvernig öflug PR stofur og fjármagn voru nýtt til að hliðra umræðunni, ráðast gegn uppljóstraranum og reyna að gera blaðamenn Kveiks og Stundarinnar að "vondunum“ í sögunni. Þegar ekki er hægt að hrekja staðreyndir málsins sjálfs er ráðist á persónu þess sem segir frá (blaðamannsins eða uppljóstrarans). Markmiðið er að grafa undan trúanleika hans svo almenningur fari að efast um boðberann frekar en boðskapinn. Þetta er þekkt taktík valdaafla, peningaafla, stórfyrirtækja og stjórnmálamanna sem kölluð er "Deny, Attack, and Reverse Victim and Offender", þar sem þeir reyna að snúa dæminu við og framstilla sig sem skotmark "ósanngjarnra árása“ eða "ofsókna“ frá fjölmiðlum.
Hannes Hólmsteinn að þenja sig um Evrópusambandið á áróðursstöðvum rússnesku ríkisstjórnarinnar, RT.
Mér finnst líka áhugavert að RT hefur einmitt verið að borga áhrifavöldum og hlaðvarpsstjórnendum í Bandaríkjunum fyrir að dreifa rússneskum áróðri. Bandaríska dómsmálaráðuneytið birti ákæru 2024 þar sem fram kom að RT hefði leynilega dælt rúmlega 10 milljónum Bandaríkjadala, tæpum 1,4 milljörðum króna í fyrirtæki í tennessee i bandarikjunum sem heitir tenet media þar sem gegnumband þessara fjármuna voru þekktir hægri áhrifavaldar og hlaðvarpsstjórnendur eins og tim pool, benny Johnson og dave rubin fengnir til að framleiða efni.
Ég hef vitað það í allt sumar að NEI yrði ofan á, peningaöflin og ólígarkarnir hér eru það sterk. Ég sjálfur kaus Já því ég vildi sjá samning til að geta svo sagt já eða nei síðar meir við sjálfum ESB-samningnum, en það fór sem fór, þjóðin hefur talað. Það sem olli mér hvað mestum vonbrigðum var að sjá stóran hluta af mínu fólki, vinstri- og félagshyggjufólks raða sér á bak við peningaöflin og valdið. Ekki vegna þess að þau hafi verið að kjósa NEI, ég hef alltaf vitað að stór hluta af því fólki hefur verið skeptískur á ESB (nota bene: ég hef kosið og stutt margt af þessu fólki vitandi að það sé á móti ESB, þótt ég sé sjálfur hlynntur því).
þetta snýst ekki um að þau séu ósammála mér, heldur að heimurinn hefur breyst gífurlega mikið. Bandaríkin eru að hóta nágrannaþjóðum okkar trekk í trekk og eru núna hægt og rólega að sölsa undir sig Grænland.
Það var erfitt að sjá Sólveigu Önnu tala um húsnæðisvandan við hliðin á húsnæðisvandanum í kappræðunum á Rúv 27 agúst, Sólveig sem sagði í januar á þessu ári orðrétt "Stéttarskiptingin eykst og ríkisstjórnin veldur vonbrigðum" svo nokkrum manuðum siðar segir hún hið gagnstæða " Hér er eignastaða góð, hér er skuldastaða lítil, og hér er lítill munur á milli stétta" svo batnaði það nú ekki að sjá Katrinu Jakobsdottir. Katrín Jakobsdóttir, sem ég kaus tvívegis til Alþingis og lofaði okkur leigjendum að koma á leiguþaki og laga leigumarkaðinn, var í ríkisstjórn í tæp átta ár án þess að laga það, þrátt fyrir ytrekuð loforð, og skildi leigjendur eftir á erfiðum markaði þar sem stór fsvo kemur það bara upp úr kafinu að Katrín Jakobsdóttir situr í stjórn fasteignafélagsins Eikar, sem er eitt af stærstu fasteignafélögum landsins. Félög eins og Eik hagnaðist verulega á verðbólgu vegna verðtryggðra leigusamninga. Einnig vil ég er vekja athygli á því að hún situr í stjórn með Gunnari Þór Gíslasyni einum aðaleiganda leigufélagsins Ölmu (áður GAMMA) sem eiga storan þátt í ástandinu á leigumarkaðinum í dag, og að samtökin "Áfram Ísland“ hafi leigt húsnæði í eigu Eikar í Turninum í Kópavog.
Ef það er eitthvað orð sem var stanslaust í huga mér í sumar, þá var það "nytsami kjáninn“ (úr enska hugtakinu useful idiot), þar sem valdastéttir eða peningaöfl fá almenning og verkalýðshreyfingar til að styðja stefnumál sem þjóna í raun hagsmunum fjármagnsins til lengri tíma litið. Og það er bara mín persónulega skoðun að ég sá þetta raungerast gífurlega í ESB-umræðunni.
Nú verður áhugavert að fylgjast með framhaldinu. Eftir að peningaöflin og stórútgerðin hafa fengið lágtekjufólk og millistéttina til að berjast fyrir sig og gengið til liðs við gervigrasrótahreyfingu hýstar og reknar af dýrustu PR stofu landsins(Pipar), sitja fjármagnsöflin eftir með sitt: tryggða stöðu, óbreytt kerfi, áframhaldandi fákeppni og markað sem stýrist eftir þeirra höfði, og geta stundað sín ölögulegu þögglu samráð í friði. Á meðan bitnar peningastefna Seðlabankans nær einungis á almenningi, og peningaöflin eiga engra hagsmuna að gæta í að vernda kjarasamninga eða lífskjör lágtekjufólks.
Þetta er bara minn pistill um fólkið sem ég kaus og treysti. Ég er ekki að segja að ESB hefði leyst alla okkar vanda bara alls ekki, en NEI hliðin fannst mér ekki vera hlutlaus. Mér fannst fólkið sem ég vann með í baráttunni ákveða að verða undirgefið valdinu, stórútgerðinni og peningaöflunum. Mörg samtöl við fólk á nei-hliðinni fóru út í allskyns misskilning og gagnrýni á EES-samninginn sjálfan, þótt fólk segðist styðja hann.
En þjóðin hefur talað, ég óska NEI-hreyfingunni til hamingju, og ég vona að næsta ríkisstjórn sem verður líklega XD, XB og kannski XM, munu laga vandamálið sem þau sögðust Loksins ætla að laga ástandið, þrátt fyrir að þessir flokkar haf setið í rikisstjornum nánast óslitið seinustu 30 ár.
Kveðja,
Einn sem er pinu hræddur við framhaldið. En eg vona að þvi folki sem tekur við næst muni ganga vel
Frábær grein eftir Elías Þórsson, blaðamanni sem sérhæfir sig í málefnum Norðurslóða.
Úr greininni; ,,Vinnu minnar vegna hef ég fylgst grannt með áætlunum og aðgerðum Mr. Bullys á Grænlandi síðan hann tók við embætti. Það virðist ríkja fremur mikill einfeldingsháttur hér á landi varðandi fyrirætlanir hans og ólígarkana sem eru í slagtogi við hann. Þetta er ekki grín, þetta er að gerast. Auðmenn tengdir Hvíta húsinu eru í auknum mæli að eignast fyrirtæki þar í landi, fólki er mútað, ráðamönnum boðnar stöður í stjórnum fyrirtækja og gríðarlegri pressu er beitt á stjórnvöld."
Við þetta vil ég bæta,
Ef auðmenn tengdir Hvíta húsinu eru að gera þetta í auknum mæli á Grænlandi, hvað stoppar þá að gera þetta á Íslandi lika? Það er spurning sem ég hef svolítið verið að velta fyrir mér.
Þótt Kanamenn séu ekki enn búnir að taka yfir Grænland, þá eru þeir að gera það í skrefum, hægt og rólega.
Katrín Jakobsdóttir fyrrum forsetisráðherra situr í stjórn fasteignafélagsins Eikar, sem er eitt af stærstu fasteignafélögum landsins. Félög eins og Eik hagnaðist verulega á verðbólgu vegna verðtryggðra leigusamninga. Einnig vil ég er vekja athygli á því að hún situr í stjórn með Gunnari Þór Gíslasyni einum aðaleiganda leigufélagsins Alma Leigufélag (aður GAMMA) og að samtökin "Áfram Ísland“ hafi leigt húsnæði í eigu Eikar í Turninum í Kópavogi
Vonarstjarna okkar vinstra og félagshyggjufólks, sem margsinnis lofaði að laga leigumarkaðinn en sveik það aftur og aftur. Nú er sama Katrín að segja mér að segja nei í ágúst
Smá pæling. Ég kaupi alltaf eitt ákveðið bætiefni og hef gert í alveg fimm ár. Það hefur alltaf verið nóg til af því í flestum apótekum og Nettó búðum. Ég hef aldrei lent í því að það sé búið, hvað þá í öllum apótekum og verslunum sem selja bætiefni. En seinasta mánuðinn hefur það ekki verið til í neinu apóteki og sumstaðar var ég bara kaupa seinasta glasið, allavega á höfuðborgarsvæðinu, eða í verslunum eins og Nettó. Ég gerði bara ráð fyrir því að það væri búið hjá birgjanum og að það væri seinkun á þessu, svo ég pældi ekkert frekar í því (get alltaf pantað það af iHerb).
Nema hvað, það var ekki fyrr en í þessari viku sem ég fór að taka eftir því að vöruúrval í matvöruverslunum hefur almennt minnkað talsvert.
Ég hef tekið eftir þessu í Bónus og Krónunni, og ég fór í tvær Nettó búðir í dag og nýlega þar sem hillurnar voru margar hverjar ansi tómlegar. Auðvitað getur þetta bara verið tilviljun, en ég man ekki eftir að hafa séð þetta svona síðan í amk í Covid. Og þegar ég tala um tómlegar hillur er ég ekki að tala um eitthvað eitt og eitt sem vantar í hillur, heldur voru heilir rekkar sem voru tómir.
Er þetta tengt stríðinu í Miðausturlöndum? Eða hvað er í gangi? Hafi þið tekið eftir þessu?
Ok þetta er ekki beint tengt islenskri umræðu eða eitthvað sem tengist fréttum liðandi stundar, og eflaust upplysingar sem engin bað um en eg var í dag gamall þegar ég lærði að stjórnmálahugtökin hægri og vinstri, sem við notum á hverjum degi og rifumst um daglega og skiptum okkur upp í fylkingar með, eiga uppruna sinn að rekja til sætaskipunar á franska þjoðþinginu árið 1789 i upphafi frönsku byltingarinnar.
ss, vinstra megin við forseta þingsins sátu þau sem vildu róttækari breytingar, meira lýðræði, meiri borgarleg rettindi, takmarka valdið til konungsins og kirkjunar. En hægra meginn sátu þau sem vildu vernda hefðirnar, óbreytt ástand og styðja við vald konungs og kirkju. Þannig voru hægri og vinstri í upphafi bókstaflega bara heiti yfir það hvorum megin í þingsalnum þingmenn sátu, þar sem þau völdu ser sæti vegna sinnar politiskra skoðana
og svo er lika ahugavert að pæla í því að þetta snerist í upphafi ekkert um hagfræði eða skatta eins og fólk tengir oft við hægri og vinstri í dag, heldur bara hversu mikið veldi kóngurinn ætti að hafa. En ofc hafa hugtökin breyst gríðarlega á síðustu rúmum 200 árum
Þegar ég var krakki lenti maður stundum í þannig týpum, þið vitið, manneskjan sem var alltaf á móti öllu sem maður sagði, bara af því að maður var með því. En í dag finnst mér þetta komið á eitthvað allt annað level með samfélagsmiðlunum. Manni finnst eins og stór hópur af fólki í dag byggi sjálfsmynd sína nánast eingöngu á andstöðu og mótþróa og anægjan þeirra virðist ekki einu sinni liggja í málefninu sjálfu, heldur bara í viðbrögðunum sem þau fá,
maður er að sjá þetta markvisst i commentakerfunum td ef hópur A elskar eitthvað, þá mun hópur B hata það og dásama andstæðuna, ekki af því að þeim þyki hún endilega góð, heldur vegna þess að það pirrar hóp A.
Það er eins og sumt fólk sé með þannig persónueinkenni að verða að stunda mótþróa.
Það er eins og það sé eitthver innri þörf til að vera alltaf á móti straumnum eða mótmæla ríkjandi skoðunum í herberginu, eða samfélagsmiðlum eða samfélaginu, alveg óháð staðreyndum málsins. Og algrímið á samfelagsmiðlum virðist bókstaflega vera hannað til að verðlauna og kynda undir þessu. Fattið þið hvað ég er að meina, eða er ég bara að ofhugsa þetta? Hafa aðrir tekið eftir þessari breytingu? Kannski hefur alltaf verið mikið af þessum týpum, en núna er sér maður þær bara miklu meira út af samfélagsmiðlunum og commentakerfunum.
p.s eg veit alveg að þetta er kjarninn í því sem einkennir internet tröllinn, enda eru þau bokstaflega oft bara drifin áfram af hreinum sadisma og fá kick út úr því að koma fólki í uppnám og valda vanliðan og þau elska að að finna þorfina fyrir stjórnun og vald
en mér finnst mótþróafólkið ekki endilega alltaf vera þar, kannski heldur sumt af þessu fólki örugglega í alvörunni að það sé að "hugsa sjalfstætt"
Btw ég er ekki að ranta af því að fólk sé ósammála mér. Ég er að tala um fólk sem er bara í mótþróa og er á móti hlutunum bara af því bara, jafnvel þótt það sem sagt er sé hrein staðreynd
Ok buinn að deila með ykkur mánudagshugleiðingum Numix þetta kvöldið, algjörlega óáhugaverð pæling
Veit einhver hver mætti fyrir hönd islands?
Ég hef svolítið verið að spá í þessu. Ég veit að í heilbrigðum og raunverulegum kapítalisma á frjáls markaður að sjá um sig sjálfur. til dæmis ef þér gengur vel áttu skilið hagnaðinn, en ef þú tekur slæmar ákvarðanir átt þú sjálfur að bera tapið og fara á hausinn.
En í pilsfaldakapítalisma gilda önnur lögmál. Þar vilja fyrirtæki og fjárfestar fá að halda öllum gróðanum sjálf þegar vel árar og kvarta gjarnan yfir sköttum og afskiptum ríkisins, en um leið og illa árar eða kreppa skellur á, hlaupa sömu aðilar hins vegar undir "pilsfaldinn“ hjá ríkinu og grátbiðja um ríkisstyrki, afskriftir eða björgunarpakka á kostnað skattgreiðenda.
Mer finnst einmitt þversögnin í hugtakinu ogeðslega áhugverð, því heitið dregur nafn sitt af því þegar hrædd börn hlaupa til mömmu sinnar og fela sig undir pilsfaldinum hennar þegar eitthvað bjátar á og i þessu samhengi er ríkissjóður "mamman“ sem á að bjarga málunum. Á ensku er þetta oft kallað "Socialism for the rich, capitalism for the poor“ eða á islensku sósíalismi fyrir hina ríku, kapítalismi fyrir hina fátæku.
mer finnst hugtakið pilsfaldakapítalismi eiga gríðarlega sterka tilvísun í íslenska efnahagssögu og pólitíkinni, bara vegna þess hve island er lítið samfélag, þar sem stjórnmál og viðskiptalíf hafa sögulega verið mjög samofin, þá eru mörg skýr dæmi um þetta fyrirbæri her á íslandi.
Til dæmis á tíunda áratugnum þegar íslenskt atvinnulíf var mjög stýrt af stjórnmálaflokkum, sem við köllum helmingaskiptakerfið þar sem Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn skiptu áhrifasvæðum og fyrirgreiðslum á milli sín. Ef þú varst í "rétta“ flokknum fékkst þú fyrirgreiðslu í ríkisbönkunum, leyfi til innflutnings og svo framvegis,
samband fákeppni, valdablokka og pilsfaldakapítalisma er einmitt kjarninn í því hvernig íslenskt atvinnu- og stjórnmálalíf hefur virkað áratugum saman. Á Íslandi er markaðurinn lítill, sem býður heim hættunni á að örfá stórfyrirtæki stundi hér fákeppni og nái að drottna yfir heilum atvinnugreinum, sem er bara mjög ósanngjart fyrir meðalstór fyrirtæki. Þegar þessi fáu fyrirtæki tengjast stjórnmálalífinu eða valdablokkunum verður til hinn fullkomni jarðvegur fyrir pilsfaldakapítalisma.
Nú er ég svona einhvers staðar mitt á milli í pólitíkinni, ýmist miðja, vinstri, eða frjálslyndur.
Í eðlilegum kapítalisma á samkeppni að tryggja að ný og betri fyrirtæki geti komið inn og fellt þau gömlu sem standa sig illa eða eru ekki að stunda alvöru samkeppni, en það er bara ekki raunin hér á klakanum því miður.
Á Íslandi er gríðarlega mikil fákeppni á mörgum mikilvægum mörkuðum, td. í dagvöru, eldsneyti, tryggingum, samgöngum, almenningssamgöngum, flutningum, flugi, og bankaþjónustu. Pilsfaldurinn virkar þannig að valdablokkirnar, ákveðnir stjórnmálamenn og hagsmunasamtök, búa oft til flókið reglugerðafargan, tolla eða leyfiskerfi sem gera nýjum eða erlendum keppinautum nánast ómögulegt að komast inn á markaðinn. Þannig verndar ríkið fákeppnina gegn samkeppni :(
Ég hef rætt um þetta áður hér, en mörgum finnst það hljóma eins og samsæriskenning þegar rætt er um hagsmunaaðila og samgöngur, en við þurfum ekki að leita langt aftur í söguna til að sjá hvernig þetta virkar í raun og veru. Olíusamráðið er fullkomið dæmi um það. Árið 2001 afhjúpaði Samkeppnisstofnun stærsta og grófasta samráðssvndl í sögu landsins. Olíufélögin höfðu árum saman hist á leynifundum, skipt markaðnum á milli sín og ákveðið eldsneytisverð til að tryggja sér ofurgróða á kostnað almennings. Þessi félög höfðu gríðarlegan pólitískan þrýstikraft til að tryggja að ríkið héldi áfram að leggja áherslu á malbik og olíunotkun. Mer finnst þetta vera sýnir okkur að þegar hagsmunirnir eru svona rosalegir, vinnur kerfið nánast sjálfkrafa að því að halda samfélaginu háðu malbiki og olíu, frekar en að horfa til hagkvæmari og sameiginlegra samgöngulausna
nu hefur Samkeppniseftirlitið afhjúpa það sem ég kalla nútíma olíusamráð, eða "samráð 2.0“
Eins og fram kemur í fréttunum frá SKE, þá hækkuðu olíufyrirtækin verðið korteri fyrir breytinguna 1. maí. Sum olíufélög hækkuðu verðið rétt áður en skattalækkunin tók gildi. Þegar skatturinn lækkaði svo, leit út fyrir að verðið hefði lækkað, en í raun fór afslátturinn bara í að jafna út hækkunina sem þau voru nýbúin að setja á. Mer finnst ríkið vera alltof meðvirkt þessum fyrirtækjum. Hélt ríkið virkilega að olíufélögin myndu bara sýna ábyrgð? Rétt eins og þau héldu að matvörurverslarnir myndu sýna ábyrgð? Þessi fyrirtæki svífast einskis og hafa alltaf gert. Það er með ólíkindum að við séum ekkert búin að læra af olíusamráðinu sem var uppljóstrað um aldamótin. Ríkið gefur eftir milljarða í skatttekjum sem áttu að létta undir með heimilunum, en vegna fákeppni og þess sem Samkeppniseftirlitið kallar "þegjandi samhæfingu“ (sem er bara fínna orðið yfir nútíma samráð), þá enda peningarnir að stórum hluta í vösum olíufélaganna.
En hugsið ykkur ef þessum milljörðum hefði frekar verið dælt í að flýta Borgarlínunni, og stór efla strætó meðan á meðan við bíðum eftir hágæða almenningsamgöngum og stórbæta almenningssamgöngur um allt land (sem alltaf er verið að skerða), jafnvel undirbúa lestarkerfi frá Keflavíkurflugvelli til Reykjavíkur. En það má víst ekki styggja einkabílinn og þessa risa hagsmuni í kringum hann, jafnvel þótt olíufélögin hirði ríkisstyrkina.
Mer finnst við eigum að hætta þessari meðvirkni! Það er verið að spila með okkur. Mesta ógnin við viðskiptamódel olíufyrirtækjanna og bílaumboðanna eru hágæða almenningssamgöngur og alvöru valkostur við einkabílinn. Þetta vita óliufyrirtækin og tengdir hagsmunir. Olíufélög og bílaumboð byggja afkomu sína á því að fólk þurfi að eiga og reka bíla. Ef almenningssamgöngur verða það góðar, þægilegar og áreiðanlegar að fólk getur selt bíl númer tvö eða sleppt því alveg að eiga bíl, þá minnkar markaðurinn þeirra beint. Með öðrum orðum bara ef fólk hefði raunverulegt valfrelsi í samgöngum? Eins og staðan er í dag ríkir nefnilega algjör nauðungareinokun einkabílsins á Íslandi a ensku kallast þetta automobile dependency
En allt kerfið okkar er hannað fyrir einkabílinn (ath. það er ekkert náttúrulögmál, heldur mannaverk). Allt frá Aðalskipulagu Reykjavikur 1962-1983 hefur Í áratugi hefur skipulag borga og bæja á Íslandi gengið út á að dreifa byggðinni og byggja stóra vegi, fleiri akreinar og mislæg gatnamót. Þetta skipulag spilar beint upp í hendurnar á þessum fyrirtækjum. Það gerir það að verkum að vegalengdir eru miklar og það er hreinlega erfitt eða nánast ómögulegt að sjá lífið ganga upp án bíls fyrir flesta. Þessi fyrirtæki og hagsmunahópar þeirra nýta sér þetta ástand markvisst og berjast gegn breytingum til að halda skipulaginu í óbreyttu ástandi (status quo).
Þau sumse bokstaflega nýta sér það að fólk hefur oftast nær engan annan valkost og er í raun fast. Og þegar fólk hefur engan annan raunhæfan valkost, þá er það bokstaflega fast.
Þess vegna geta olíufélögin hækkað álagninguna sína, leikið sér lauflétt að fólki og afsakað sig svo í fjölmiðlum, jafnvel þegar ríkið reynir að lækka skatta, eins og nýlega dæmið sýnir, vegna þess að þau vita að fólk verður samt að kaupa bensín og eiga bil. Þess vegna finnst mer að hágæða alvöru almenningssamgöngur er ekki bara umhverfismál eða skipulagsmál, þær eru hagsmunamál, hrein og bein ógn við þessar valdablokkir, og frelsisbót fyrir budduna á venjulegum heimilum. En þið vitið, það má víst ekki styggja eða "þrengja að" einkabílnum. Þessi fyrirtæki verða jú að græða, græða á daginn, grilla á kvöldin og allt það
Og viti menn, her hagsmunina mæta i kvöldfréttum í gær, þegar varla er blekið þornað á skýrslu Samkeppniseftirlitsins, þegar samtök atvinnulífsins og samtök verslunar og þjónustu mæta strax í fjölmiðla til að verja olíufélögin og stórmarkaðina. Þau auðvitað segja skýrsluna sýna "órökstuddar ályktanir" og skella skuldinni á "smæð markaðarins" og "flutningskostnað", þið vitið, typiskt gaslysingar. Nákvæmlega eins og ég sagði áðan um leið og það er stungið á kýlinu mæta talsmenn þessara valdablokka í fjölmiðla til að verja status quo, Þeirra hlutverk er einfalt, að láta okkur trúa því að þessi kerfisbundna rányrkja á veskjum almennings sé bara eðlilegur flutningskostnaður eða "þetta er ykkur almenning að kenna"
Allvega ef þú ert en að lesa þá, kemur samantekt,
Sterkasta vopnið í nútíma olíusamráði er að þú átt engan annan valkost. Vegna þess að almenningssamgöngur hafa ekki verið byggðar upp sem raunverulegur valkostur, vita olíufélögin að eftirspurnin er tryggð. Þú verður að kaupa vöruna þeirra, sama hvað hún kostar. Þannig að jú, þetta er nákvæmlega nútíma útgáfan af samráði. Það er lúmskara, tæknilegra og innbyggt í fákeppniskerfið sjálft, sem gerir það miklu erfiðara fyrir Samkeppniseftirlitið að sanna að það sé ólöglegt þótt allir sjái hvað er í gangi.
Nú þegar Samkeppniseftirlitið hefur flett ofan af þessu, þá er spurning hvaða dægurmál eða stormur í vatnsglasi eða menningastríð mun taka yfir umræðuna á næstu dögum. Það bregst ekki að um leið og stungið er á svona kerfislægri spillingu, þá dreifist athygli almennings yfir í tilgangslaus rifrildi um önnur mál á samfélagsmiðlum, menningastríð, osfv.
Við gleymdum olíusamráðinu á sínum tíma og hættan er sú að við látum afvegaleiða okkur aftur núna. Fylgjumst með og höldum athyglinni á réttum stað
Þið þurfið ekkert að vera sammála mér í öllu, en við getum vafalaust verið sammála um að það er eitthvað mikið að. Það eru gríðarlegir hagsmunir sem halda kerfinu okkar í þessu fari. Í hvert sinn sem reynt er að bjóða upp á alvöru valkost við einkabílinn, eða gert þá tilraun til þess, mætir heill her af hagsmunahópum og lobbyistum til að tryggja að ekkert breytist. Og það sama gildir um svo margt annað í þessu samfélagi