r/BREDDITKALENDAR

Hicima koje je 7. jula 1941. godine, pre 85 godina, u Beloj Crkvi kod Krupnja ispalio Živorad Jovanović Španac započela je oružana borba KPJ protiv okupatora. Hici političkog komesara Rađevačko azbukovačke čete Valjevskog partizanskog odreda Živorada Jovanovića Španca označili su početak ustanka u Srbiji i Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu.

Na Ivanjdan, kada Srpska crkva obeležava rođenje Svetog Jovan Preteče odnosno Krstitelja, u selu Bela Crkva nedaleko od Krupnja, tradicionalno je održavan vašar, kada su se meštani sela i okoline masovno okupljali. Osim verskih motiva to je bila prilika za susrete, trgovinu, zabavu.

Te 1941. pošto je crkvena služba okončana, u vreme kada je vašar privođen kraju, Sredoje Knežević, predsednik opštine sela Bela Crkva, pozvao je prisutne da se raziđu, imajući u vidu vanredne prilike pod okupacijom.

U to vreme, između 17 i 18 časova, na mestu održavanja vašara u selu pojavljuju se pripadnici Rađevačko azbukovačke čete Valjevskog partizanskog odreda.

Prisutnima su se, s pozivom na otpor okupatoru, obratili dr Miša Pantić, koji je predvodio jedinicu, Čeda Milosavljević i Žikica Jovanović Španac, politički komesar čete.

Prema pojedinim navodima, govorili su i Vladan Bojanić i meštanin Bogoljub Rakić.

Obraćanja su sadržala apele da se pruži otpor okupatoru i organima postojeće, nasleđene, administracije, što je podrazumevalo i obustavu privredne aktivnosti, koja je, kako su tvrdili, u službi okupatora.

Odlučno je pozvano na neposlušnost, bunt, ustanak.

Pošto se grupa pripadnika Rađevačko azbukovačke čete povukla iz sela, na mestu održavanja vašara, gde su se ustanici obratili prisutnima, pojavljuju se dvojica žandarma, Milenko Braković i Bogdan Lončar.

Žandarmerijska stanica nalazila se, inače, u obližnjoj Zavlaki, a njih dvojica u Beloj Crkvi se tada nalaze u sklopu redovnih aktivnosti obilaska.

Bojanić je, odmah pošto ih je uočio, pozvao nazad pripadnike Rađevačko azbukovačke čete, koji su već izašli iz sela.

Uočivši ustanike, žandarmi su pucali u vazduh, u skladu s pravilom službe. Žikica Jovanovih je odmah pucao u obojicu.

Ustanička grupa se potom povukla na Sokolsku planinu.

Na tom prostoru, upravo u Krupnju, biće formiran i prvi Narodooslobodilački odbor u okupiranoj Srbiji, što je podrazumevalo razvlašćivanje prethodno postojećih lokalnih organa vlasti.

Rađevsko azbukovača četa je kao formacija ustrojena dva dana ranije, 5. jula. Do upada u Belu Crkvu 7. jula nalazili su se u obližnjoj šumi Slaovina.

Valjevski odred formiran je 25. juna. Činile su ga četiri cete - Kolubarska, Posavsko tamnavska, Rađevačko azbukovačkea i Podgorska. Bilo je planirano da svaka ima po 50 boraca.

Poziv KPJ na ustanak usledio je pošto je Nemačka napala Sovjetski Savez 22. juna 1941, a odluku o ustanku Politbiro Centralnog komiteta KPJ doneo je u Beogradu 4. jula.

Živorad Jovanović, poznat kao Žikica Španac, rođen je u Valjevu 1914. godine. Srednjoškolsko obrazovanje okončao je u Beogradu, pošto je iz Valjevske gimnazije izbačen. Studirao je književnost na tadašnjem Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Izvesno vreme bio je saradnik lista Politika. Pripadnik KPJ bio je od 1935. godine. Od 1937. borio se u Španiji kao pripadnik Internacionalnih brigada, tokom građanskog rata u toj zemlji. Pošto je republika poražena 1939. našao se u Francuskoj poput drugih njegovih saboraca. U Kraljevinu Jugoslaviju vratio se septembra 1940. godine.

Među organizatorima je ustanka u Zapadnoj Srbiji u leto 1941. godine.

Poginuo je marta 1942. u Radanovcima kod Kosjerića. Proglašen je za narodnog heroja.

Tadašnji zapovednik Rađevačko azbukovačke čete Miloš Miša Pantić rođen je 1904. takođe u Valjevu. Završio je studije medicine. Važio je za narodnog lekara koji nije naplaćivao sirotinji, a bavio se i publicistikom. Član KPJ postaje 1933, a Pokrajinskog komiteta za Srbiju 1940. godine.

Poginuo je februara 1942, kod sela Ivanje, nedaleko od Prijepolja, pod nejasnim okolnostima.

Bogdan Lončar i Milenko Braković, žandarmi ubijeni prvim ustaničkim hicima, bili su pripadnici te službe u Kraljevini Jugoslaviji. Prema međunarodnim propisima za okupirana područja, policijske i administrativne službe ostajale su na dužnostima i u uslovima okupacije.

Obojica su rehabilitovani decembra 2008. odlukom Okružnog suda u Šapcu.

Dan ustanka naroda Srbije i Jugoslavije, 7. jul, sve vreme postojanja socijalističke Jugoslavije obeležavan je svečano, kao državni praznik, manifestacijama i podsećanjem na partizansku borbu, što je u Srbiji u skromnijoj formi nastavljeno i devedesetih godina, u vreme Savezne Republike Jugoslavije.

Skupština Srbije usvojila je 10. jula 2001. Zakon o praznicima kojim je za Dan državnosti Srbije ustanovljen 15. februar - Sretenje, kao podsećanje na početak Prvog srpskog ustanka 1804. godine, čime započinje moderna srpska država.

Izvor: https://rtv.rs/sr\_lat/drustvo/proslo-je-85-godina-od-ustanka-u-srbiji-u-drugom-svetskom-ratu\_1727368.html

Dok su se Republika Slovenija i Republika Hrvatska spremale da proglase svoju nezavisnost tokom raspada Jugoslavije, ministri spoljnih poslova Evropske ekonomske zajednice (EEZ) doneli su odluku 23. juna 1991. da države članice EEZ neće priznati nezavisnost Slovenije i Hrvatske. EEZ je te deklaracije posmatrala kao jednostrane poteze i ponudila je pomoć u pregovorima o budućnosti Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ). EEZ je takođe odlučila da obustavi neposredne razgovore sa Slovenijom i Hrvatskom. Taj potez pozdravilo je Savezno izvršno veće. Slovenija i Hrvatska proglasile su nezavisnost 25. juna, a jedinice Jugoslovenske narodne armije (JNA) su sledećeg dana počele da se razmeštaju iz svojih baza u Sloveniji. Oružani sukob je izbio 27. juna, kada su JNA i Teritorijalna odbrana Republike Slovenije (TORS) započele borbe oko kontrole nad graničnim prelazima Slovenije, što je nazvano Desetodnevni rat.

Tročlana delegacija EEZ je tri puta posetila region krajem juna i početkom jula kako bi pregovarala o političkom sporazumu koji bi olakšao dalje pregovore. Delegaciju su činili ministri spoljnih poslova Luksemburga, koji je u to vreme predsedavao EEZ, Italije i Holandije, kao prethodni i budući nosilac te funkcije. Članovi delegacije bili su Žak Pos (Luksemburg), Đani de Mikelis (Italija) i Hans van den Bruk (Holandija). Pre dolaska delegacije u Beograd, Pos je rekao novinarima da će EEZ preuzeti odgovornost za krizu. Tamo je delegaciju dočekao predsednik Srbije Slobodan Milošević, koji je odbacio mogućnost da Hrvatska izađe iz jugoslovenske federacije, jer među njenim stanovništvom ima 600.000 Srba.

Hrvatska i Slovenija su se 29. juna složile da suspenduju svoje deklaracije o nezavisnosti kako bi imale vremena za sporazumno rešenje. Činilo se da je delegacija EEZ postigla napredak kada je Srbija odgovorila na taj potez prestankom protivljenja imenovanju hrvatskog člana Predsedništva SFRJ Stjepana Mesića za predsednika Predsedništva SFRJ 30. juna. Privid uspeha je povećan kada je JNA naredila svojim trupama smeštenim u Sloveniji da se vrate u svoje kasarne. De Mikelisa je 1. jula zamenio Žoao de Deus Pinherio, portugalski ministar spoljnih poslova, kako bi se zadržala formula sadašnjeg, bivšeg i budućeg ministra spoljnih poslova predsedavajuće države Predsedništva EEZ, pošto je Holandija preuzela predsedavanje od Luksemburga, dok je Portugalija trebalo da preuzme predsedavajuću funkciju Holandije.

Sledeći korak misije delegacije EEZ bili su razgovori kojima su prisustvovali predstavnici EEZ, Hrvatske, Slovenije, Srbije i Saveznog izvršnog veća. Razgovori su održani na Brionima 7. jula. Pored delegacije EEZ, koju je predvodio Van den Bruk, razgovorima je prisustvovalo pet od osam članova saveznog Predsedništva — Mesić, Bogić Bogićević, Janez Drnovšek, Branko Kostić i Vasil Tupurkovski. Prisutni su bili i predsednik Saveznog izvršnog veća Ante Marković, kao i savezni sekretar za inostrane poslove Budimir Lončar, savezni sekretar za unutrašnje poslove Petar Gračanin i zamenik saveznog sekretara za narodnu odbranu viceadmiral Stane Brovet. Hrvatsku je predstavljao predsednik Franjo Tuđman, dok je u ime Slovenije prisustvovao predsednik Milan Kučan. Srbiju je predstavljao Borisav Jović, bivši srpski član saveznog Predsedništva koji je podneo ostavku na tu funkciju 15. juna, umesto Miloševića koji je odbio da prisustvuje. Delegacija EEZ je sa početkom u 8 časova odvojeno razgovarala sa Kučanom i njegovim pomoćnicima, zatim sa Tuđmanom i njegovim pomoćnicima i na kraju sa Jovićem. Popodne je održan plenarni sastanak na kojem su prisustvovale savezne, slovenačke i hrvatske delegacije, a Jović je, kako se navodi, otišao nezadovoljan razgovorima.

Sporazum je pripremljen na Savetu ministara EEZ u Hagu 5. jula. Sastojao se od Zajedničke deklaracije i dva aneksa sa detaljima o stvaranju ambijenta pogodnog za dalje političke pregovore i smernicama za posmatračku misiju u SFRJ. Sporazum, koji je postao poznat kao Brionska deklaracija ili Brionski sporazum, zahtevao je od JNA i TORS da se vrate u svoje baze, a predviđao je da slovenački zvaničnici sami kontrolišu granice Slovenije, kao i da Slovenija i Hrvatska obustave sve delatnosti vezane za proglašenja nezavisnosti na tri meseca. Posmatračka misija predviđena Brionskom deklaracijom materijalizovana je kao Posmatračka misija Evropske ekonomske zajednice (PMEEZ) sa zadatkom da nadgleda razdruživanje JNA i TORS u Sloveniji, a potom povlačenje JNA iz Slovenije.

Iako je malo toga dogovoreno i Deklaracija je kasnije različito tumačena od strane njenih potpisnika, Brionska deklaracija je utvrdila interes EEZ za region, a prva ministarska konferencija EEZ o SFRJ održana je u Hagu 10. jula. PMEEZ je pomagala da se smiri nekoliko sukoba oko vojnih kasarni u Sloveniji i olakšala pregovore između slovenačkih vlasti i JNA vezane za povlačenje JNA iz Slovenije. U Hrvatskoj su nastavljene oružane borbe, a JNA je iste večeri kada je potpisana Deklaracija granatirala Osijek. Savezno Predsedništvo je 18. jula naredilo potpuno povlačenje JNA iz Slovenije kao odgovor na slovenačke akcije koje su prekršile Brionsku deklaraciju. Opseg rada PMEEZ proširen je na Hrvatsku 1. septembra. Do sredine septembra rat je eskalirao, jer su hrvatski Zbor narodne garde i policija blokirali kasarne JNA, a JNA je krenula u kampanju protiv hrvatskih snaga.

Brionska deklaracija je izolovala Markovića koji je pokušao da sačuva federaciju, ali ga je Van den Bruk ignorisao, dok je delegacija EEZ prećutno podsticala raspad Jugoslavije. Deklaracija je umanjila autoritet dela rukovodstva JNA koji se borio za očuvanje SFRJ. Deklaracija je bila nepovoljna i za Hrvatsku, jer je prepuštena da se brani od JNA i srpskih snaga. Efikasnim uklanjanjem Slovenije od uticaja saveznih vlasti, posebno JNA, Deklaracija je ispunila jedan od ciljeva srpskih nacionalista, dozvoljavajući prekrajanje međunarodnih granica. Sabrina P. Ramet je napomenula da su Kučan i Milošević u januaru 1991. postigli sporazum u kojem je Milošević dao uveravanja da se Srbija neće protiviti nastojanju Slovenije za nezavisnost. Zauzvrat, Kučan je izrazio razumevanje za Miloševićev interes za stvaranje Velike Srbije.

U to vreme, EEZ je na Brionsku deklaraciju gledala kao na metod smirivanja krize. Neuspeh delegacije EEZ da odgovori na Jovićev odlazak pre plenarnog sastanka i Deklaracija ministara spoljnih poslova EEZ od 10. jula u kojoj se naznačava da će se EEZ povući iz posredovanja ukoliko Brionska deklaracija ne bude sprovedena samo je ohrabrila Srbiju, koja, za razliku od Slovenije, Hrvatske ili SFRJ, nije imala šta da izgubi ako se EEZ povuče. EEZ je na kraju preuzela zasluge za brzo rešavanje oružanog sukoba u Sloveniji ne shvatajući da njeni diplomatski napori nemaju mnogo veze sa situacijom na terenu.

Izvor: https://sr.wikipedia.org/sr-el/%D0%91%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0\_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0

Iako je opšteprihvaćeno da je Drugi svetski rat počeo Hitlerovom invazijom na Poljsku 1939. godine, koreni tog globalnog sukoba zapravo sežu do Incidenta na mostu Marka Pola od 7. jula 1937. godine. Sukob između trupa Republike Kine (ROC) i Carske japanske armije (IJA) možda nije imao veliki neposredni značaj za Amerikance i Evropljane, ali je mnogo značio onima koji su živeli širom Istočne i Jugoistočne Azije. Oni su se ubrzo našli u središtu nasilnog sukoba koji je trebalo da oblikuje i preoblikuje svetski poredak.

Incident na mostu Marka Pola dogodio se svega desetak milja jugozapadno od Zabranjenog grada u Pekingu, u blizini opštine Vamping okružene zidinama. Istoimeni kameni most sa 11 lukova, koji potiče iz 1180-ih godina i koji je spomenuo Marko Polo (otuda naziv na engleskom jeziku), vodi do Zapadne kapije Vampinga. Godine 1937. noćni manevri Carske japanske armije, vođeni iz obližnjeg grada Fengtai, brzo su prerasli u napad na Vamping i most, što je izazvalo kineski odgovor.

Kao i sam most, sa svojom ogradom ukrašenom bezbrojnim ornamentalnim isklesanim kamenim lavovima, istorija Istočne Azije s početka dvadesetog veka podeljena je događajima nazvanim „incidenti“, kako bi se u vreme njihovog dešavanja umanjio njihov značaj. Nijedan se nije pokazao toliko značajnim kao Incident na mostu Marka Pola. Uprkos njegovom značaju, inicijatori, branioci, sam događaj i mesto događaja i dalje su, u određenoj meri, obavijeni velom nejasnoće.

Ono što sa sigurnošću možemo reći jeste da su nakon 7. jula 1937. godine Japan i Kina bili u neprekidnom ratu sve do 1945. godine i da gotovo ništa u Istočnoj Aziji, Jugoistočnoj Aziji ili na Pacifiku nije ostalo isto.

Do kraja rata Japan će izgubiti najveći deo svog carstva stvorenog nakon 1868. godine, uključujući Koreju i Tajvan. Komunistička partija Kine biće ponovo izgrađena i ponovo steći legitimitet zahvaljujući ratnoj mobilizaciji i savezu sa tada vladajućom kineskom partijom, Nacionalistima (KMT/GMD). A sam KMT, uprkos snažnom početku u borbi protiv Carske japanske armije, biće nepovratno oslabljen ratom.

Rusija i Amerika zameniće Japan, Britaniju i Francusku kao vodeće imperijalne sile u Aziji. Jugoistočna Azija, čak i ako do kraja rata u septembru 1945. nije bila potpuno oslobođena kolonijalizma, već je radila na tome. Uopštenije gledano, ono što se tada nazivalo „ugledom bele rase“ u Aziji zauvek će nestati.

Već u jesen 1937. godine novinari su počeli da svojim čitaocima objašnjavaju kontekst i posledice Incidenta na mostu Marka Pola. Novinar koji se bavio pitanjima Pacifika, Apton Klouz, provokativno je tvrdio da posredni dokazi iz obe zemlje ukazuju na to da su obe možda znale tačan datum početka rata i da su se dugo pripremale za njega.

Iako Klouzovo gledište danas nije široko prihvaćeno, on je primetio da su sve kineske zalihe zlata u vlasništvu kineskih kompanija u Šangaju bile prebačene u Hongkong tokom šest nedelja pre 7. jula. Pored toga, u Vašingtonu je Republika Kina počela da organizuje prodaju zlata upravo na dan Incidenta. Takođe, kineska vlada je, prema Klouzovim tvrdnjama, bila pripremljena za dvogodišnji rat otpora — šest godina kraće nego što će se ispostaviti.

„I Japanci su znali datum — verovatno pre nego što su ga Kinezi otkrili“, tvrdio je Klouz. Statistika uvoza pamuka iz Amerike i Indije pre jula 1937. godine pokazivala je da je Japan nagomilao dovoljno bala za tri meseca proizvodnje, umesto uobičajenih dva meseca. Slično tome, uvoz sirovog i starog gvožđa takođe je ukazivao na to da je Japan bio spreman za tromesečnu kampanju koja bi omogućila Carskoj japanskoj armiji da učvrsti Severnu Kinu kao drugi Mandžukuo.

Međutim, kao i Kinezi, Japanci su ozbiljno potcenili trajanje rata. Na pitanje koliko će trajati, japanski ministar rata prvo je rekao caru Hirohitu da će rat trajati mesec dana, ali je kasnije procenu povećao na tri meseca. Japancima bi bilo bolje da su poslušali Klouza, koji je tačno predvideo da će se japanska vojska, koja je već delovala nezavisno od Tokija na azijskom kopnu, ubrzo zaglaviti u prostranstvima Kine.

Naizgled lokalni sukob izuzetno brzo prerastao je u dugotrajan osmogodišnji kontinentalni rat. Najpre je Japan iskoristio Incident na mostu Marka Pola da zauzme obližnju železničku prugu, ključnu za zauzimanje Pekinga i Tjenđina do kraja jula. U avgustu su se borbe preselile u područje Šangaja, a do kraja godine pala je prestonica Republike Kine, Nanđing, u onome što je jedan vojni komentator nazvao „najgorim holokaustom brutalnosti još od vremena kada su trupe grofa Johana Tilija opljačkale Magdeburg tokom Tridesetogodišnjeg rata“.

Kako bi umanjili rizik od uključivanja Zapada, Japanci su izbegavali bilo kakvu formalnu objavu rata sve do kraja 1941. godine, dajući događajima nakon sukoba u području Vampinga i mosta Marka Pola zvaničan naziv koji i danas koriste — „Kineski incident“.

Kako je vreme prolazilo, široki japanski ciljevi uspostavljanja antikomunističkog poretka u Istočnoj Aziji, reorganizacije kineske privrede i stvaranja nove stabilne kineske vlade naklonjene Japanu postajali su sve nedostižniji.

U očajničkom pokušaju da okončaju rat nametanjem potpune blokade ratnoj vladi Čang Kaj Šeka, Japanci su od kraja 1941. godine napali i okupirali britanski Hongkong, američke Filipine, Jugoistočnu Aziju od Francuske Indokine preko Tajlanda do Britanske Malaje, Singapur i Burmu, Holandsku Istočnu Indiju i Novu Gvineju pod australijskom upravom. Čak su bombardovali Darvin na severu Australije. I, naravno, napali su američku teritoriju Havaje, koja tada još nije bila savezna država.

Time su Japanci Kineskom incidentu pridodali ono što oni nazivaju Pacifičkim ratom (1941–1945), a što Zapad naziva Drugim svetskim ratom. U pozadini svega toga, ono što govornici engleskog danas nazivaju Drugim kinesko-japanskim ratom (1937–1945), započetim u predgrađu Pekinga, nastavljalo se bez prekida i ostalo je opravdanje za sve brojne japanske „sporedne ratove“. Jedino je Kina, među svim napadnutim kolonijalnim i nezavisnim azijskim državama, neprekidno pružala otpor Japancima sve do 1945. godine.

Izvor: https://origins.osu.edu/read/marco-polo-bridge-incident-1937

6. jula 2012. godine, u selu Talinovac kod Uroševca na Kosovu i Metohiji stravično su ubijeni vjenčani par Milovan i Ljiljana Jevtić. Bili su srpski povratnici koji su se, nakon godina izbjeglištva, odlučili vratiti na svoje ognjište.

Tijela su im pronađena u porodičnoj kući u jutarnjim časovima. Oboje su ubijeni sa po jednim hicem iz vatrenog oružja ispaljenim iz neposredne blizine. Nije bilo tragova provale niti veće premetačine stvari u kući, zbog čega je policija razmatrala više mogućih motiva. Istragu je vodila Kosovska policija, uz učešće Euleksa.

Milovan Jevtić je bio jedan od predstavnika srpske zajednice u selu i aktivno je učestvovao u procesu povratka raseljenih Srba. Poslije 1999. godine, većina srpskog stanovništva napustila je selo ili je iz njega prognana usljed pogoršane bezbjednosne situacije. Tek nekoliko godina kasnije, uz pomoć međunarodnih organizacija, manji broj porodica odlučio je da se vrati Talinovcu, uključujući supružnike Jevtić.

Njihovo ubistvo potreslo je ostale srpske povratnike u Talinovcu. Strah je opet zavladao među porodicama koje su samo htjele obnoviti normalan život. Neposredno nakon zločina, preostale srpske porodice su razmatrale da napuste selo, ali nakon razgovora sa KFOR-om, Euleksom, policijom i lokalnom vlašću, odlučili su da ostanu, uz obećanja da će im sigurnost biti pojačana.

Zločin su osudili predstavnici Srbije, međunarodnih misija na Kosovu i Metohiji, kao i brojne organizacije koje su pratile proces povratka raseljenih lica. Nakon sprovedene istrage, ubistvo Milovana i Ljiljane Jevtić nije dobilo sudski epilog. Tokom godina nije saopšteno da su izvršnici ovog zločina identifikovani i osuđeni, zbog čega ovaj slučaj ostaje jedan od brojnih neriješenih zločina na Srbe na Kosovu i Metohiji.

Izvori: https://www.rts.rs/lat/vesti/Hronika/1135208/Ubistvo+Srba+povratnika.html

https://rtv.rs/sr\_lat/hronika/na-kosovu-ubijen-bracni-par-jeftic\_329661.html

https://www.portalanalitika.me/clanak/u-kosovskom-selu-talinovac-ubijen-brani-par-srba-povratnika-

https://www.b92.net/o/info/vesti/index?nav\_id=624528

Milica Stojadinović rođena je u selu Bukovcu, u Sremu (tadašnje Austrijsko Carstvo), 6. jula 1828. godine od majke Jelisavete i oca Vasilija. Njen djed i otac bili su sveštenici, pa je i ona tako moralno i duhovno vezana za crkvu. Osnovnu školu završila je u mjestu rođenja. Rođena je kao četvrto od petoro djece u porodici. Imala je braću: Svetozara, Ljubomira (koji se udavio), zatim opet Ljubomira, u znak sjećanja na umrlog brata, mlađeg brata Petra i sestru Katicu. Već godinu dana poslije njenog rođenja porodica se preselila u Vrdnik, fruškogorsko selo koje je postalo njen zavičaj. Kao djevojčica bila je veoma ozbiljna i nikada se nije igrala sa svojim vršnjacima. Bila je vrlo talentovano dijete. Višu djevojačku školu završila je u Petrovaradinu (nekada Varadinu). U školi je naučila njemački i slovački i da svira gitaru. Kasnije je sama naučila francuski i italijanski. Bila je veoma vezana za Vojvodinu i Frušku goru.

Prve rime pisala je kao trinaestogodišnja djevojčica na papirićima, a prve pjesme objavila je 1847. godine u Serbskom narodnom listu. Tada postaje „Vrdnička vila“, jer su u to vrijeme pismene žene bile prava rijetkost.

Pokret 1848. bio je zahvatio cijelu staru Evropu kao prvu svjetlost mlade slobode srpske. Pjevala je o „slavenskoj lipi“, kao o „drveću slobode“ u Francuskoj, Knićanina i njegove dobrovoljce sa fesovima i sa kuburlijama za pojasom, vojvodu Stevana Šupljikca, za kojega su se tolike nade vezivale, sve junake tragične i krvave Bune. U odijelu od tri narodne boje, ona je išla pred narodnim povorkama koje su iz Fruške gore stizale u Vukovar. Kada su se stvari okrenule rđavo po Srbe, kada su se sa visina Fruške gore mogla vidjeti bačka sela u plamenu, i kada se svaki čas očekivao prelaz Mađara u Srem, dvadesetogodišnja djevojka, koja je čitala Šilerovu Jovanku Orleanku, zavjetovala se da će sa gitarom u ruci otići u srpski logor i pjesmom raspaljivati gnjev i hrabrost srpskih boraca.

I od 1848. njeno ime se susreće u srpskim listovima i časopisima onoga doba, u Vojvođanci, Sedmici, Šumadinci, Fruškogorki, docnije u Danici, i bezimeno u Putniku i Komarcu. Slavu je stekla zbirkama Pesme, koje su objavljene 1850, 1855. i 1869. godine, a njihovo štampanje pomogao je njen veliki poštovalac i zaštitnik, knez Mihailo Obrenović. Napisala je lirski dnevnik U Fruškoj gori, štampan u tri knjige (1861, 1862. i 1866) u Novom Sadu i Zemunu, gdje je u velikoj mjeri oslikala prilike, shvatanja i običaje toga doba. U tom dnevniku sakupljeno je mnoštvo različitog materijala: pisma dragim ljudima, pjesme, narodni običaji, vračanja, prevodi iz stranih književnosti i narodne pjesme.

Kada je 1862. otpočelo bombardovanje Beograda, ona je došla u Beograd, i iz varoši po kojoj su ležala mrtva tijela i gdje je vazduh mirisao na barut, ona piše svome prijatelju Đorđu Rajkoviću: „Nisam mogla srcu odoleti da ne vidim vojnike srbske, i ne mogu vam riječima predstaviti, kako mi je bilo kad sam ih vidjela. Na svakoj barikadi po njih 50, u svakom vidim junake iz vojevanja Đorđevog i Miloševog, tako svakom iz očiju govori oduševljenje i želja udariti se što pre sa kosovskim vragom. Ja sam cio dan u Beogradu bila, i provela sam ga samo u obilaženju barikada i u gledanju ratnika oni'! Kad sam uveče polazila, čisto bi' plakala, što odlaziti moram”.

Bila je saradnica mnogih listova i prva je žena ratni izvještač među Srbima. Njenu reportažu pod naslovom Srce i barikade iz Beograda, koji je 1862. bio poprište ratnih sukoba, objavio je Madžarski dnevnik iste godine.

Njene pjesme, još od samog početka stvaralaštva, bile su nadahnute izrazitim nacionalnim osjećanjem, zbog čega je svom imenu i prezimenu dodala pseudonim Srpkinja. Pored nacionalnog, u njenoj poeziji snažno je prisutno i vjersko osjećanje. Prihod od svoje prve knjige, štampane 1850. godine pod naslovom Pesme, željela je da pokloni manastiru Visoki Dečani, ali ju je Vuk Karadžić od te namjere odvratio, savjetujući joj da novac uloži u štampanje naredne knjige.

Veliki broj njenih pjesama inspirisan je srpskim revolucionarnim duhom i događajima iz 1848. godine, odnosno želja sa prisajedinjenjem Vojvodine Kneževini Srbiji. Ipak, postoje teorije da nijesu sve pjesme objavljene u časopisima pod potpisom Srpkinja ili Jedna Srpkinja zaista Miličine, iako joj se uglavnom pripisuju. Budući da je u to vrijeme bilo veoma teško javno isticati srpski identitet u Austrijskom carstvu, pretpostavlja se da su mnoge mlade pjesnikinje pisale pod pseudonimom Srpkinja, ali se većina tih pjesama ipak sa velikom vjerovatnoćom pripisuje Milici.

O značaju njene poezije svjedoči i činjenica da je bila zapažena kod najuglednijih književnih kritičara toga vremena, među kojima su bili Jovan Skerlić i Anica Savić Rebac, iako joj Skerlić, kao ni mnogim drugim pjesnicima, nije bio naročito naklonjen.

Pored zbirki pjesama, poznat je i njen Dnevnik u Fruškoj gori 1854.. Dnevnik je počela da piše nakon povratka iz Beča, gdje je boravila u posjeti Mini Karadžić, Vukovoj kćerki. Tada se susrela sa mnogim uglednim ličnostima koje su živjele u izgnanstvu, među kojima su bili knez Mihailo Obrenović i njegova supruga Julija.

Njen Dnevnik u Fruškoj gori imao je ukupno 433 pretplatnika, i to: Beč (200), Budim (20), Beograd (84), Šabac (20), Vukovar (40), Karlovci (49) i Mitrovica (20).

Ukupnu bibliografiju Milice Stojadinović Srpkinje čine sljedeća izdanja: Pesme (1850), Pesme, knjiga 2 (1855), U Fruškoj gori 1854. (1861), U Fruškoj gori 1854, sv. 2 (1862), U Fruškoj gori 1854, sv. 3 (1866) i Pesme Milice Stojadinović (1869).

Među njenim najpoznatijim pjesmama nalaze se Vijenac srpskom pjesniku Vladici Crnogorskom Petru Petroviću Njegošu (1852), Na Vidovdan (1853), Ljubav i vernost (1855), kao i pjesme Na smrt, Pevam pesmu, Izliv čuvstva i Minki Karadžić.

Bila je u prijateljskim odnosima sa Vukom Karadžićem, koji ju je nazivao „svojom kći iz Fruške”, takođe sa njegovom kćerkom Minom Karadžić, Brankom Radičevićem, Simom Milutinovićem Sarajlijom, vladikom Njegošem, Ljubomirom Nenadovićem, Jovanom Subotićem i Ivanom Mažuranićem. Mnogi listovi donosili su njene slike, po svim krajevima pričalo se o pjesnikinji iz Fruške Gore, ljudi su dolazili da je vide. Bila je, u razgovorima ugodnim i strastveno rodoljubivim, i čest gost na dvoru kod kneza Mihaila Obrenovića. Kneginja Julija joj je 1861. poklonila zlatni broš. Pred kraj života, da bi se izvukla iz bijede, nakit je ponuđen Narodnom muzeju, ali se s njegovom procjenom odužilo. Novac od broša iskorišćen je za njenu sahranu i isplatu zaostalih dugova.

Pročula se i van granica Srbije. Književnik Johan Gabrijel Sajdl joj je posvetio jednu laskavu prijateljsku pjesmu, sa Ludvigom Augustom Franklom bila je u prepisci i u svojoj starosti pjesnik je sačuvao vjernu i nježnu uspomenu na prijateljicu iz mladih dana, a češka književnica Božana Njemcova bila je njena prijateljica, sa kojom se godinama dopisivala.

Vuka Karadžića upoznala je kada je imala devetnaest godina. Sve do njegove smrti oni su se dopisivali. Vuk je želio da se pobrine o njenoj udaji, ali ona nije željela da ga posluša, ostala je vjerna samo svojim pjesmama.

„Slučajno bih ja mjesto kamička nosila u mojim grudima oblik kakove srodne mi duše. Zar bi tad kao srpskoj djevojci priličilo pjevati: ‘Čuj svijete, ja sam zaljubljena’?”

U pjesmi Kad se nebo muti, o tome je takođe zapisala:

„Kad se nebo muti, ne kaže zašto,

Nit rosna kiša rad koga pada,

a srce moje da kaže na što

Šta ono samo zna za se sada?

Ja zar da kome čuvstva izjavim?

Ta prije ću mrtva da se utajim.”

Sa Njegošem se susrela kada je bolovao u Beču. On je o njoj rekao:

„Ja pojeta, ona pojeta. Da nijesam kaluđer, eto kneginje Crnoj Gori.”

Profesor Andra Gavrilović, biograf znamenitih Srba 1928. godine, prvi je obznanio tu Njegoševu ljubavnu iskru, koja se povezuje sa Milicom Stojadinović.

Ljubomir P. Nenadović veličao je u svojim stihovima, slavio njene „lepe pesme” i „čustva prava”. Đorđe Rajković joj je posvećivao svoje stihove. Ivan Mažuranić, proslavljeni pjesnik Smrti Smail-age Čengića, dolazio je da je vidi. Jovan Subotić silazio je sa svoje visine slavom ovenčanoga pjesnika i govorio sa njom kao jednak sa jednakim. I van skromnih granica srpske književnosti bilo se čulo ime ove neobične djevojke: Johan Gabrijel Sajdl posvetio joj je jednu prijateljsku pjesmu; sa Ludvigom Augustom fon Franklom bila je u prepisci, i u svojoj starosti pjesnik je sačuvao vjernu i nježnu uspomenu na prijateljicu iz mladih dana; češka pripovjedačica Božana Njemcova njena je prijateljica sa kojom se dopisuje. Listovi su donosili njene slike, po svima krajevima pričalo se o pjesnikinji iz Fruške gore, ljudi su dolazili da je vide.

Postoje dva sudbonosna prelomna momenta koja su trajno obilježila njenu sudbinu. Kao i za mnoge druge velikane tog vremena, a i za samu Srbiju, jedan od tih momenata bilo je ubistvo kneza Mihaila. Njegovom smrću Milica je izgubila velikog prijatelja, ali i pokrovitelja. Poslije majčine smrti 1855. godine ostala je da se brine o ocu.

Drugi prelomni momenat bio je njen konačni odlazak iz Arkadije, kako je često nazivala svoju kuću u Vrdniku. Doselila se u Beograd nekoliko godina pred smrt. Odlazak iz Vrdnika bio je iznuđen, jer su, kako je i sama rekla, sve ono što je voljela i što je bilo njeno tada „gazile tuđe noge”. Njen brat je 1875. godine prodao i posljednji vinograd, kao i veći dio njihove roditeljske kuće, što ona nije mogla da podnese. Dolazeći u Beograd, ponadala se razumijevanju dobrostojećih, rodoljubivih srpskih gradskih porodica, ali se prevarila. Posljednje mjesece života provodila je po grobljima, hodajući polako između krstača i živeći od zadušnica i daća. Stanovala je na Savamali, u kući jednog Grka.

Umrla je zaboravljena i u velikom siromaštvu, u pedesetoj godini života, 1878. godine u Beogradu, na pločniku ispred podruma u kome je živjela, i sahranjena o trošku grada. Najprije je sahranjena na Tašmajdanskom groblju, na mjestu gdje se danas nalazi Crkva Svetog Marka. Sima Milutinović je za beogradski grob napisao sljedeće:

„U nekom zapuštenom grobu, vječno su sklopljena dva lijepa bistra oka Milice Stojadinović Srpkinje, pesmotvorke i spisateljice srpske.”

Kasnije, 1905. godine, u vrijeme kada se vršilo premještanje na Novo groblje, njeni zemni ostaci preneseni su u Požarevac, u porodičnu grobnicu njenog sinovca Milana (Ljubomir) Stojadinovića, tamošnjeg advokata. Njen pobratim Svetolik Lazarević tim povodom napisao je pjesmu:

„Plemenita krasna dušo,

hvala ti na trudu tvom.

Ti ćeš ostat’ vječno mila

u junačkom rodu svom.”

Iako je kraj njenog života bio tragičan i usamljen, srpski narod nije zaboravio njen doprinos nacionalnom i kulturnom identitetu. U njenom rodnom Bukovcu podignuta je spomen-bista, a na njenoj rodnoj kući postavljena je spomen-ploča. Spomenik Milici Stojadinović Srpkinji nalazi se i u manastiru Vrdnik. Od 1974. godine u Novom Sadu i na relaciji Bukovac – Vrdnik održavaju se književni susreti „Milici u pohode“, književno-memorijalna manifestacija posvećena Milici Stojadinović Srpkinji. Osnovna škola u Vrdniku nosi njeno ime, a od 1994. godine Zavod za kulturu Vojvodine dodjeljuje prestižnu književnu nagradu „Milica Stojadinović Srpkinja“ za izuzetan doprinos poeziji.

Izvori: https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0\_%D0%A1%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B\_%D0%A1%D1%80%D0%BF%D0%BA%D0%B8%D1%9A%D0%B0

https://www.lektire.rs/pisac/milica-stojadinovic-srpkinja/

https://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0\_%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B\_%D1%81%D1%80%D0%BF%D0%BA%D0%B8%D1%9A%D0%B0

Vikentije II rođen je kao Vitomir Prodanov 23. avgusta 1890. godine u selu Bačko Petrovo Selo, koje je tada bilo dio Austro-Ugarske. Njegovi roditelji bili su Đorđe i Jelka Prodanov. Osnovno obrazovanje završio je u Bačkom Petrovom Selu 1901. godine. Nakon toga upisao je Srpsku gimnaziju u Novom Sadu, koju je završio 1909. godine. Prodanov je potom nastavio školovanje u Bogosloviji u Sremskim Karlovcima, gdje je diplomirao 1913. godine. Zatim se vratio u Bačko Petrovo Selo, gdje je radio kao učitelj. Dana 1. juna 1917. godine, episkop temišvarski Georgije Letić postavio ga je za konzistorijalnog podbilježnika Eparhije temišvarske.

Dana 18. avgusta 1917. godine, Prodanov se zamonašio u manastiru Bezdin (na teritoriji današnje Rumunije), pred arhimandritom, dobivši monaško ime Vikentije. Za đakona je rukopoložen 12. septembra iste godine. Godine 1919. premješten je na dužnost konzistorijalnog bilježnika Eparhije bačke. Ubrzo je uzdignut u čin protođakona, a zatim i arhiđakona. Od 1921. do 1932. godine Prodanov je obavljao dužnost sekretara Izvršnog odbora srpskih pravoslavnih manastira. U tom periodu nastavio je školovanje na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gdje je studirao srpsku i vizantijsku istoriju, diplomiravši 1929. godine. Dana 31. oktobra 1929. godine rukopoložen je za jeromonaha, a 3. decembra iste godine uzdignut je u čin arhimandrita. Godine 1932. Vikentije je izabran za generalnog sekretara Svetog arhijerejskog sinoda Srpske pravoslavne crkve i na toj dužnosti ostao do izbora za titulnog episkopa marčanskog 4. jula 1932. godine.

Vikentije je bio istoričar, član Društva istoričara Vojvodine i glavni urednik njegovog glasila. Na dužnosti vikarnog episkopa ostao je do 1939. godine, kada je izabran za episkopa zletovsko-strumičkog. Godine 1940. povjerena mu je i uprava nad Eparhijom ohridsko-bitoljskom. Nakon što su Nijemci i Bugari 1941. godine okupirali njegove eparhije, bugarski fašisti su ga protjerali, zbog čega je izbjegao u Beograd. Poslije Drugog svjetskog rata komunističke vlasti Jugoslavije nijesu mu dozvolile da se vrati na svoju dužnost, jer su željele da osnuju posebnu Makedonsku pravoslavnu crkvu. Od 1947. do 1950. godine Vikentije je bio administrator Eparhije žičke.

Vikentije II izabran je za srpskog patrijarha 14. jula 1950. godine. Uložio je ogromnu energiju u nastojanja da riješi pitanje penzionih fondova za sveštenstvo Srpske pravoslavne crkve. Vikentije II bio je prvi srpski patrijarh koji je, poslije gotovo pedeset godina, posjetio Rusiju. Bio je odlučan protivnik cijepanja Srpske pravoslavne crkve i osnivanja posebne Makedonske pravoslavne crkve.

Patrijarh Vikentije II preminuo je pod nerazjašnjenim okolnostima 5. jula 1958. godine (kao i patrijarh Varnava prije njega), nakon sjednice Sabora episkopa na kojoj je odbijen prijedlog komunističkih vlasti da se odobri osnivanje posebne Makedonske pravoslavne crkve. Neki tvrde da su ga otrovali komunisti, dok neki tvrde da je umro samo prirodnom smrću. Sahranjen je u grobnici mitropolita Mihaila u Sabornoj crkvi Svetog arhangela Mihaila u Beogradu.

Izvor: https://en.wikipedia.org/wiki/Vikentije\_II,\_Serbian\_Patriarch

Tok bitke

Nakon poraza njemačkih snaga kod Staljingrada početkom 1943. godine, sovjetska komanda počela je intenzivno da jača svoje snage. Kao odgovor na to, njemačka komanda razvila je Operaciju „Citadela“, čiji je cilj bio opkoljavanje i uništenje sovjetskih trupa na području Kurska. Kursk je postao strateški važan centar, a obje strane počele su pripreme za odlučujuću bitku.

Operacija „Citadela“ započela je 5. jula 1943. godine. Njemačke trupe, skoncentrisavši značajne snage, pokrenule su ofanzivu na Kursk iz dva pravca – sa sjevera i juga. Prve dane operacije obilježile su žestoke borbe, ali se sovjetska odbrana pokazala mnogo čvršćom nego što su Nijemci očekivali. Sovjetska komanda unaprijed je pripremila višeslojne odbrambene linije, što je omogućilo efikasan otpor njemačkim napadima.

Dana 12. jula 1943. godine odigrala se jedna od najznačajnijih bitaka Kurske kampanje – Bitka kod Prohorovke. Ona je postala poprište najveće tenkovske bitke u istoriji, u kojoj se sukobilo više od 800 tenkova obje strane. Uprkos velikim gubicima, sovjetske trupe uspjele su da zaustave njemačku ofanzivu i pređu u protivnapad.

Do 23. jula 1943. godine njemačke snage počele su da se suočavaju sa ozbiljnim teškoćama. Sovjetska komanda, koristeći rezerve, pokrenula je protivofanzivu. U tom periodu sovjetske trupe uspješno su izvele operacije poput Operacije „Kutuzov“, čiji je cilj bio oslobađanje Orla.

Dana 5. avgusta 1943. godine sovjetske trupe započele su aktivne operacije radi oslobađanja Kurska. Kao rezultat uspješnih dejstava, sovjetske snage uspjele su da opkole i unište značajne neprijateljske snage. To je predstavljalo važan korak ka konačnoj pobjedi u bici.

Do 23. avgusta 1943. godine Bitka kod Kurska završena je pobjedom Sovjetskog Saveza. Njemačke snage bile su primorane na povlačenje, a ova bitka postala je prekretnica na Istočnom frontu. Poraz kod Kurska zadao je težak udarac njemačkoj komandi i znatno oslabio njen položaj na Istočnom frontu.

Gubici

Sovjetski gubici iznosili su 6.500 oklopnih vozila, 1.500 aviona, 5.000 artiljerijskih oruđa i minobacača, uz 254.470 poginulih i nestalih, kao i dodatnih 608.833 ranjenih.

Njemački gubici iznosili su 1.500 oklopnih vozila, 3.000 artiljerijskih oruđa, 500.000 pripadnika ljudstva (poginulih i ranjenih) i 3.000 aviona (ova brojka je vjerovatno preuveličana, jer je Luftvafe na početku bitke na Istočnom frontu raspolagala sa svega oko 3.000 aviona).

Značaj

Pobjeda u Kurskoj bici i kasnija strateška ofanziva u okviru ljetnje i jesenje kampanje 1943. godine označile su završetak temeljnog preokreta u Drugom svjetskom ratu.

Poraz njemačkih snaga primorao je Njemačku da tokom ljeta 1943. godine prebaci 14 divizija i značajna pojačanja sa drugih frontova na sovjetsko-njemački front, čime su oslabljeni njeni položaji u Italiji i Francuskoj. Kao posljedica poraza velikih snaga Vermahta na sovjetsko-njemačkom frontu, stvoreni su povoljniji uslovi za raspoređivanje američkih i britanskih trupa u Italiji, što je dovelo do raspada fašističkog bloka – Musolinijev režim je pao, a Italija je istupila iz rata kao njemački saveznik.

Pod uticajem pobjeda Crvene armije povećao se obim pokreta otpora u zemljama koje su okupirale njemačke trupe, dok je ugled Sovjetskog Saveza kao vodeće sile antihitlerovske koalicije dodatno ojačan. Hitlerov pokušaj da Sovjetima preotme stratešku inicijativu završio se potpunim neuspjehom, pa su njemačke snage od tada pa do kraja rata bile prinuđene da vode isključivo odbrambene borbe.

Izvor: https://stalingradfront.com/articles/articles-about-ww2/kursk-battle/

Logor Banjica je bio najveći koncentracioni logor na teritoriji okupirane Srbije. Po nemačkoj naredbi srpskoj kvislinškoj vlasti u Beogradu je otvoren nemački koncentracioni logor u zgradi 18. Pešadijskog puka na Banjici, odakle dobija svoje ime. Upravnik logora bio je srpski policijski službenik Svetozar Vujković, koji je lično naručivao ubistva logoraša, u nekim slučajevima i dece, od strane Srpske državne straže i Specijalne policijske Uprave grada Beograda. On je uhapšen od strane engleskih i američkih snaga 1945. i prebačen u Jugoslaviju gde je streljan 1949. nakon suđenja.

U logoru je bilo oko 23,700 zatvorenika, i najmanje 3850 žrtava. Veliki broj streljanih je svoje živote izgubio na stratištu u Jajincima. Tačan broj žrtava nije poznat jer su dokumenta uništena 1943. godine, a veliki broj tela je premešteno ili spaljeno. Logor je bio jedan od najstrožije čuvanih i kroz ceo period okupacije od 1941. do 1944., iz njega je uspelo da pobegne 5 ljudi. Prva osoba koja je uspešno pobegla iz logora bila je Milka Minić, žena Narodnog heroja i partijskog sekretara Miloša Minića. Još jedan značajan logoraš koji je pobegao je četnički kapetan Neško Nedić, bliski saradnik Draže Mihailovića koji je poginuo u borbi 1945. godine.

U logoru su zatvorenici bili najpre Romi i Jevreji, a zatim pripadnici ilegalnih pokreta otpora, Partizani i Četnici. Iako su zajedno bili zatvoreni, dešavalo se incidenata kao što su tuče između dve strane, koje su se kasnije pomirile. Planovi su predloženi da se pobegne, ali su ometeni 1944. godine i odbijeni od strane Partizana. Iako su tenzije postojale između dve strane, postoji veliki broj momenata gde su se dve strane međusobno poštovale a nažalost je veliki broj streljan zajedno.

Kada je uprave logora 1944. godine videla da se Crvena Armija i NOVJ približavaju Beogradu, raspustili su logor i spalili sva dokumenta osim par knjiga koje su spašene. Poslednji logoraš je napustio kapiju logora 5. oktobra 1944. godine, datum koji se uzima kao dan raspuštenja logora. Kroz logor je prošlo oko 250,000 ljudi, a streljano je približno 30,000. Zgrada logora je danas muzej, a nekadašnja „Soba smrti” je danas spomen-soba. Nosio je nadimak „fabrika smrti” zbog svog zloglasnog tretiranja zatvorenika.

Izvor, stranica o logoru - https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80\_%D0%91%D0%B0%D1%9A%D0%B8%D1%86%D0%B0#/languages

Na današnji dan prije 96 godina 4. jula 1926. osnovan je Radnički sportski klub Borac. Osnivačka skupština održana je u kafani “Putnik”, koja se nalazila na uglu tadašnje Martićeve ulice (danas Srpska ulica). Ova zgrada nestala je u katastrofalnom zemljotresu, koji je Banjaluku zadesio 1969. godine.

Međutim, ideja o osnivanju kluba rodila se sredinom 1925. godine. Banjaluka je već imala nekoliko klubova od kojih se izdvajao Krajišnik, koji su finansirali industrijalci, imućni trgovci, a vodili viđeni ljudi. Sa druge strane grupa mladih trgovačkih pomoćnika željela je svoj klub. Uz fudbal, kao igru i omiljenu razonodu, slobodno vrijeme provodili su u kafani “Putnik” i iz nje je i potekla i ideja da se osnuje Borac. Mnogi savremenici tog doba su tvrdili da je Veselin Masleša dao ime klubu.

"Ako se borite, ukoliko ćete se boriti za svoja radnička prava zašto da vam se klub ne zove Borac”, rekao je tada Masleša, a njegovu ideju su svi sa velikim oduševljenjem prihvatili.

Poslije toga uslijedile su formalnosti. Inicijatori su se obratili vlastima da zahtjevom da osnuju klub. Prepiska je trajala gotovo godinu dana, sve do 4. jula 1926. godine, kada je održana Skupština. Za prvog predsjednika izabran je Rudolf Rudi Hiter, a usvojena su i pravila kluba i tako je počela da se piše istorija. O prvim nastupima Borca ima malo podataka, ali od zaborava je sačuvano da je krajem 1926. godine imao više od 50 članova. Njegovo prisustvo u sve većoj sportskoj porodici Banjaluke postalo je zapaženo pogotovo poslije ubjedljive pobjede nad, do tada neprikosnovenim Krajišnikom (5:2). Borac je prvi pehar osvojio 1928. godine na sletskom takmičenju u Sarajevu kada je u finalu savladao teslićki Proleter (4:1). Taj pehar i dan-danas se čuva u Trofejnoj sali na Gradskom stadionu u Banjaluci.

Prolazile su godine, Borac se takmičio u regiji Vrbaske banovine i sticao sve veću popularnost. Rad kluba je u više navrata zabranjivan, ali nikad prekidan, sve do 1941. godine. Dolazak Ante Pavelića u Banjaluku, značio je, istovremeno, da za Borac više nema života. Po okončanju rata, rad kluba je veoma brzo obnovljen. Bilo je to 23. juna 1945. godine, kada su Banjalučani odigrali prvu utakmicu na novom početku.

Borac je 1950. godine konačno stigao na jugoslovensku fudbalsku scenu kao trećeligaš, da bi osam godina kasnije postao drugoligaš. U međuvremenu, igrao je i kvalifikacije za ulazak u Prvu saveznu ligu, ali nije uspio. Veliko fudbalsko slavlje u Banjaluku je stiglo tek 11. juna 1961. godine kada je Borac konačno postao prvoligaš. Ali, za podvig u Prvoj ligi nije imao snage, a nije imao ni srećno složenu najbolju postavu. Na kraju sezone Borac se vratio u Drugu ligu. Na novi povratak u prvoligaško društvo čekalo se do 1970. godine, a 1974. godine klub sa Gradskog stadiona ostvario je veliki uspjeh i stigao do finala Kupa “Maršala Tita”, gdje je poražen od Hajduka sa 0:1. S obzirom na to da su te godine Splićani bili šampiona Jugoslavije Banjalučani su prvi put izborili plasman na međunarodnu scenu. U prvom kolu Kupa pobjednika Kupova preskočili su Rimenalž (9:0, 5:1), a drugom su eliminisani od kasnijeg pobjednika ovog takmičenja Anderlehta (0:3, 1:0). Te sezone Borac bio jedini klub koji je u KPK nanio poraz Belgijancima.

Ono što nisu uspjeli 1974, uradili su 14 godina kasnije, kada su prigrabili pehar Maršala Tita. U finalu odigranom 11. maja 1988. na stadionu JNA bili su autsajder protiv Crvene zvezde, ali su ostvarili veličanstvenu pobjedu od 1:0 golom Senada Lupića u 60. minutu i tako izborili novi plasman na evropsku scenu. Naredne sezone Borac se vratio u elitu, gdje je i dočekao početak ratnih zbivanja. Ratne 1992. godine ostvaren je veliki uspjeh u Fođi 29. maja osvojivši Mitropa kup pobjedom u finalu Vašutaš poslije boljeg izvođenja penala – 5:3 (1:1).

Uslijedile su tri junačke godine, kada je Borac igrajući u ligama SR Jugoslavije stalno bio gost i za to vrijeme sakupio 116 utakmica. Poslije toga “crveno-plavi” su nastavili takmičenje pod okriljem Fudbalskog saveza Republike Srpske, a od 2002. godine nastupaju i u Premijer ligi BiH iz koje su ispadali 2005, 2007, 2016. i 2018. godine, ali su se u nju ekspresno vraćali. Ne treba zaboraviti da su u posljednje dvije decenije Banjalučani izborili još šest izlazaka na međunarodnu scenu, a tu šestu poslijeratnu odiseju započeće 7. jula na stadionu “Dr Milan Jelić” u Modriči protiv B36 Toršavna sa Farskih Ostrva.

Najveći uspjesi

Pobjednik Kupa Jugoslavije 1988.

Finalista Kupa Jugoslavije 1974.

Četvrto mjesto u Prvoj ligi SFRJ 1991.

Pobjednik Mitropa Kupa 1992.

Šampion RS: 2001, 2006, 2008, 2017, 2019.

Pobjednik Kupa RS: 1995, 1996, 2009, 2011, 2012.

Šampion BiH: 2011, 2021.

Pobjednik Kupa BiH: 2010.

Izvor: https://www.banjaluka.com/sport/na-danasnji-dan-1926-osnovan-najveci-fudbalski-klub-u-srpskoj-borac-bio-i-ostao-borac/

Jakov Ignjatović rođen je u Sentandreji 8. decembra 1822. godine. Osnovnu školu završio je u Sentandreji, a gimnaziju je pohađao u Vacu, Ostrogonu i Pešti. Upisao je Pravni fakultet u Pešti, ali je napustio studije i pridružio se husarima. Kasnije je diplomirao pravo u Kečkemetu, gdje je 1847. godine nakratko započeo advokatsku praksu, ali se tokom Mađarske revolucije 1848. godine, u romantičarskom zanosu, pridružio mađarskim snagama u borbi protiv Austrijanaca, što je bilo u suprotnosti sa postupcima većine Srba i Hrvata u tadašnjoj Austriji, koji su stali na stranu Carstva.

Nakon gušenja revolucije bio je nakratko uhapšen. Poslije mađarskog poraza Ignjatović je pobjegao u Beograd. Tamo je radio kao novinar do 1850. godine, a zatim je putovao po svijetu. U Mađarsku se vratio 1853. godine i aktivno učestvovao u kulturnom i političkom životu Srba u Vojvodini.

Njegovi napori da obezbijedi jednaka obrazovna prava slovenskim i rumunskim narodnostima u austrijskim zemljama doveli su ga u nemilost njemačkog elementa. Između 1854. i 1856. godine bio je urednik „Letopisa Matice srpske“, „Srpskih novina“ i „Nedeljnog lista“, a radio je i kao činovnik u Sremskim Karlovcima i Novom Sadu.

Pridružio se Narodnoj stranci Svetozara Miletića u njenoj političkoj borbi protiv Austrije i dva puta bio poslanik u Ugarskom saboru. Nakon što se Narodna stranka razišla sa Mađarskom, ostao je odan mađarskim vlastima, poput Janoša Damjanića i Sebe Vukovića, za razliku od većine Srba koji su živjeli u Vojvodini. Zbog toga su ga sunarodnici smatrali izdajnikom, pa je do smrti živio u svojevrsnoj izolaciji. To je nepovoljno uticalo na njegovu književnu karijeru, ali je uprkos tome uspio da ostavi značajno književno nasljeđe, kako među Mađarima, tako i među Srbima.

Ignjatović se relativno kasno u životu posvetio pisanju romana, vjerovatno pod uticajem druge polovine 19. vijeka, kada je nauka imala dominantan uticaj. Kao i većina pisaca toga doba, nastojao je da što više iskoristi činjenice i teorije nauke i da roman ili dramu učini sredstvom naučnog posmatranja i rasprave.

Realisti su nastojali da stvore školu „primijenjene književnosti“. Krajnji cilj tog pravca bio je, prvo, tačno i gotovo fotografsko prikazivanje pojava savremenog života, a drugo, neprikrivanje njegovih suštinskih osobina i funkcija koje su se obično prećutkivale. Jakov Ignjatović, Đorđe Rajković (koji je sarađivao sa Ignjatovićem 1885. i 1886. godine na časopisu Bršljan) i Svetozar Marković pripadali su ovom pokretu.

Ignjatović je 1888. godine izabran za člana Srpske kraljevske akademije. Pred kraj života, vjerovatno usljed narušenog zdravlja, izgubio je najveći dio svog imetka i umro kao skitnica u Novom Sadu 1899. godine.

Djela

Ignjatović nije oklijevao da u velikoj mjeri crpi inspiraciju iz sopstvenih životnih doživljaja i da nastoji da prikaže ljudski život ne kao bajku, već kao „građu na kojoj se iskušava snaga duše“. Među najboljim romanima Jakova Ignjatovića nalaze se Vasa Rešpekt, Večiti mladoženja, Patnica, Trpen Spašen i Milan Nerandžić. Svi ovi romani predstavljaju istaknute prekretnice u razvoju srpske prozne književnosti.

Zapleti Ignjatovićevih romana domišljato su osmišljeni i vješto oblikovani. Ne pretenduje na Gogoljevu genijalnost, s kojim je često upoređivan, ali njegov duhoviti dijalog prirodno proizlazi iz same situacije, a njegova duhovitost nikada nije usiljena.

Vasa Rešpekt (1875) započinje pohvalom gradu Sentandreji, u kojem je radnja smještena. Junak umetnute priče, Vasa Ognjan, rano napušta grad, najveći dio života provodi u neprekidnom siromaštvu i dolazi u sukob sa vlastima, ali se u bitkama ističe kao svojevrstan neustrašivi junak. Godine 1848. bori se na mađarskoj strani, mada ne iz političkog uvjerenja, i traži premještaj kada treba da ratuje protiv svojih sunarodnika Srba.

Ako je Vasa Rešpekt romantična priča koja se vrti oko krize identiteta, Večiti mladoženja (1878) predstavlja humorističnu priču o dvije generacije sentandrejskih Srba. Prvi dio veoma detaljno opisuje pripreme i odlazak imućnog trgovca na krakovski vašar 1812. godine, dok je drugi dio usredsređen na njegove nesposobne sinove koji se međusobno bore oko nasljedstva i na kraju ga potpuno proćerdaju.

Njegovi likovi su originalni, a događaji i pustolovine u kojima učestvuju prikazani su na način čovjeka koji je odlično poznavao mogućnosti pozorišta. Spontanost i polet sa kojima su oslikani njegovi pustolovni junaci naveli su mnoge na zaključak da je u svom omiljenom tipu junaka zapravo opisivao sebe i ljude koje je dobro poznavao. Moralni kodeks kojim se ti likovi rukovode može biti predmet kritike, ali oni su ljudski, srdačni u svojoj mangupskoj prirodi i mogu se ravnopravno porediti sa likovima iz savremenih romana.

Izvor: https://en.wikipedia.org/wiki/Jakov\_Ignjatovi%C4%87

Đuzepe Garibaldi rođen je 4. jula 1807. godine u Nici, kao sin i unuk pomoraca. U vrijeme njegovog rođenja, njegov rodni grad Nica bio je francuski grad, ali je 1815. godine ustupljen Kraljevini Sardiniji i Pijemontu. Kaže se da je Garibaldi naučio da govori i čita italijanski od jednog sveštenika, koji ga je takođe podučavao istoriji Italije i ispunio ga oduševljenjem za svoju zemlju. Njegovu mladost obilježili su brojni događaji, od kojih je neke teško razlikovati od legendi koje prirodno nastaju oko harizmatične ličnosti. Jedna od takvih priča opisuje bijeg sa prijateljima iz škole u četrnaestoj godini života, uključujući zauzimanje jedrilice i isplovljavanje njome prema Carigradu. Garibaldijeva nesklonost disciplinovanom intelektualnom radu navela ga je da rano napusti školu i započne pomorsku karijeru, pa je najprije vodio život mornara radeći na teretnim brodovima koji su trgovali sa istočnim Sredozemljem i Crnim morem.

Na jednom od svojih putovanja, jedan član posade upoznao ga je sa organizacijom nadahnutom italijanskim nacionalističkim vođom Đuzepeom Macinijem – Mlada Italija – koja je bila posvećena oslobađanju Italije od stranaca. Do 1834. godine, kao gorljivi član ovog društva, Garibaldi je učestvovao u zavjeri da zauzme jedan brod u luci Đenova; zavjera je otkrivena i Garibaldi je pobjegao u Marsej, gdje je iz jednih italijanskih novina saznao da je osuđen na smrt.

Iz Marseja Garibaldi je otplovio za Južnu Ameriku i stigao u Rio de Žaneiro. Brazil i republika Rio Grande do Sul bili su u ratu. Nakon razgovora sa nekim zarobljenicima, Garibaldi je brzo odlučio da pomogne toj maloj državi u njenom ratu, a ostatak od dvanaest godina provedenih na tom kontinentu proveo je boreći se za Rio Grande u njegovom ratu protiv Brazila i za Urugvaj u njegovom ratu protiv Argentine. Borio se prvenstveno na moru kao gusar, napadajući brazilske trgovačke brodove sve do 1843. godine, kada je osnovao Italijansku legiju, čiju su „uniformu“ činile crvene košulje (zahvaljujući srećnoj prilici da po povoljnoj cijeni kupi košulje koje su prvobitno bile namijenjene radnicima u klanicama). Tokom tog vremena oteo je (1839), a kasnije i oženio Anu Mariju Ribeiru da Silvu, koja je dijelila njegove podvige i slavu sve do svoje smrti 1849. godine.

U Južnoj Americi Garibaldi je usavršio tehnike gerilskog ratovanja koje će mu kasnije biti od velike koristi u Italiji. Takođe je naučio kako da komanduje ljudima i nadahnjuje ih. Kasnije u životu bio je kritikovan zbog toga što je bio prilično blag kada je riječ o vojnoj disciplini, ali se u njegovu odbranu može reći da drugarstvo možda bolje od stroge discipline nadahnjuje dobrovoljačku gerilsku vojsku. Nesumnjivo je stekao više vojnog iskustva nego bilo koji drugi Italijan svoje generacije.

Garibaldijeve najveće bitke vjerovatno su vođene pred kraj njegovog južnoameričkog izgnanstva, u korist Urugvaja. Njegova pobjeda kod Sant Antonija 1846. godine donijela mu je slavu u Italiji, gdje mu je bio posvećen počasni mač sa ugraviranim natpisom. Godine 1847, dok je komandovao odbranom glavnog grada Montevidea, upoznao je Aleksandra Dimu Oca, čija je biografija o Garibaldiju dodala nove pustolovine jednom već izuzetno pustolovnom životu.

Početkom 1848. godine do Garibaldija su stigle vijesti o revolucijama koje su izbijale širom Evrope i on je, zajedno sa suprugom, djecom i mnogim pripadnicima svoje Italijanske legije, otplovio za Italiju s namjerom da učestvuje u ratu za nezavisnost protiv Austrije. U Italiji su njegove ponude da se bori najprije odbili papa Pije IX, a zatim i kralj Karlo od Pijemonta i Sardinije. Garibaldi i njegovi ljudi ipak su se borili za Karla i učestvovali u nekoliko krvavih borbi kod Koma, Varezea i Lavena. Njegove trupe su na kraju bile raspršene, a Garibaldi se povukao u Švajcarsku. Ubrzo nakon toga vratio se u svoj rodni grad Nicu, gdje su on i njegova supruga proveli nekoliko mjeseci mirnog porodičnog života.

Snažan zanos za ujedinjenje Italije, koje su svi osim najvatrenijih Macinijevih pristalica i dalje smatrali vizionarskim i donkihotovskim snom, podstakao je Garibaldija da ode u Rim kada se krajem 1848. godine, nakon papinog bjekstva, za to ukazala prilika. Tamo je pokušao da organizuje nezavisnost Rima, ali kada su Francuzi planirali da ponovo uspostave papu kao poglavara vlasti, Garibaldi se borio protiv francuske opsade grada. Iako je pobjeda bila krajnje malo vjerovatna, Garibaldi, njegovi ljudi, pa i sami stanovnici Rima, hrabro su se borili gotovo tri mjeseca, zvoneći gradskim zvonima pri približavanju Francuza i podižući barikade na ulicama kako bi spriječili ili usporili njihov ulazak. U želji da ne padnu u ruke francuskih i papinskih pristalica, Garibaldi i oko četiri hiljade njegovih ljudi započeli su povlačenje preko Kampanje prema Jadranu. Neprijatelj ih je neumorno progonio, pa je Garibaldi bio primoran da ubrza svoje povlačenje. Uspio je da umakne, ali po cijenu života svoje voljene supruge, koja je umrla od posljedica iscrpljenosti.

Ponovo bjegunac, nepoželjan kod kralja Pijemonta i Sardinije i progonjen od Austrijanaca, Garibaldi je ostavio svoju djecu kod roditelja u Nici i otišao da živi i radi na Staten Ajlandu u Njujorku. Ubrzo se vratio moru i postao zapovjednik jednog peruanskog jedrenjaka. Kada je 1853. godine saznao za smrt svoje majke i za ukidanje naredbe kojom mu je bio zabranjen povratak u Italiju, vratio se u Nicu. Godine 1856. kupio je zemljište na ostrvu Kaprera, između Sardinije i Korzike, i planirao da se povuče iz javnog života. Međutim, 1859. godine, kada je izbio rat Francuske i Sardinije protiv Austrije, kralj Viktor Emanuel od Pijemonta i Sardinije i njegov ministar grof Kavur pozvali su Garibaldija da formira vojsku i bori se zajedno s njima. On je osnovao lovce Alpa (Cacciatori delle Alpi) i ostvario zapažene uspjehe primjenjujući gerilsku taktiku u tirolskom području Alpa.

U maju 1860. godine Garibaldi je isplovio za Siciliju sa oko hiljadu dobrovoljaca, koji će kasnije u italijanskoj istoriji postati poznati kao legendarni Hiljadaši (Mille), ljudi koji su Italijansko poluostrvo pretvorili u modernu naciju. Njegov cilj bio je, barem zvanično, da pomogne ustanku protiv napuljske vlasti nad Sicilijom. Garibaldi se iskrcao kod Marsale pod artiljerijskom vatrom nekoliko napuljskih fregata i odmah počeo da niže uspjehe. Kako su mu se neprestano pridruživali novi dobrovoljci, porazio je napuljsku vojsku kod Kalatafimija i krenuo prema Palermu, najvećem i najznačajnijem gradu na Siciliji.

Palermo je bio snažno utvrđen i branjen napuljskim vojnicima, ali je Garibaldi, nakon nekoliko varki, ušao u grad u zoru 26. maja i do sredine prijepodneva stavio ga pod svoju kontrolu. Novi dobrovoljci pristizali su sa svih strana Sicilije da mu se pridruže, a napuljske trupe su se povukle. Proglasio se diktatorom i uspostavio privremene vlade širom ostrva. Iskoristivši svoje pobjede, brzo je prešao Mesinski moreuz i prodro kroz Kalabriju do Napulja, u koji je ušao 7. septembra 1860. godine. Kao „Diktator Dvije Sicilije“ vodio je u oktobru bitku protiv napuljske vojske. Do tada je njegova vojska narasla na trideset hiljada ljudi, najveći broj kojim je Garibaldi ikada komandovao, i pobjedonosno je držala liniju na rijeci Volturno.

Plebisciti sprovedeni širom južnog dijela poluostrva i na Siciliji dali su Garibaldiju ovlašćenje da te zemlje preda Viktoru Emanuelu. Kada je kralj stigao u novembru, Garibaldi ga je svečano dočekao, ali pošto kralj i njegov dvor — možda zabrinuti zbog nekih Garibaldijevih radikalnih i revolucionarnih ideja, a možda i zavidni zbog njegove ogromne popularnosti — nisu htjeli da mu povjere upravu nad tim novo pripojenim teritorijama, Garibaldi se povukao u svoj dom na Kapreri. Njegovo povlačenje nije dugo trajalo. U aprilu 1861. godine izabran je za poslanika u Predstavničkom domu, gdje je bio protivnik Kavura i kralja.

Garibaldi je izazvao neprijatnosti i kada je u julu 1862. godine pozvao Ugarsku da se pobuni protiv Austrije. Kada su neki od njegovih oficira bili uhapšeni, Garibaldi je zaprijetio da će napasti Rim. Prošavši kroz blokadu Napoleona III, iskrcao se u Italiji i sa više od dvije hiljade svojih pristalica vodio bitku kod Aspromontea. Garibaldi je bio teško ranjen i zatvoren, ali je ubrzo oslobođen i vratio se na Kapreru. Iako je izgledalo da djeluje nezavisno, postalo je jasno da sarađuje s kraljem kako bi omogućio priključenje Rima kraljevini. Između 1867. i 1871. godine Garibaldi je učestvovao u još dva vojna pohoda: u još jednoj neuspješnoj ekspediciji protiv Papinske Države i u pokušaju da pomogne Francuskoj u njenom ratu protiv Pruske. Nakon toga povukao se u svoj dom na Kapreri, napisao svoje memoare i nastojao da savlada slabosti starosti i tijela izranjavanog sa trideset ratnih rana. Umro je 1882. godine.

Izvor: https://www.ebsco.com/research-starters/history/giuseppe-garibaldi

Opklada Beograda 1456. godine odnosi se na vojni sukob koji se dogodio kada je Osmanlijsko carstvo pokušalo da osvoji grad Beograd. Ova bitka je imala veliki značaj u odbrani hrišćanske Evrope od Osmanlija.

Datum i početak opsade: Opsada je počela 4. jula 1456. godine kada su trupe sultana Mehmeda II, poznatog kao Osvajač, krenule u napad na Beograd.

Vođe:

Vođe odbrane Beograda tokom opsade 1456. godine bili su mađarski vojskovođa Janoš Hunjadi, poznat i kao Sibinjanin Janko, i njegov saradnik Đurađ Branković, despot Srbije. Janoš Hunjadi je bio jedan od najvažnijih vojskovođa protiv Osmanlija u to vreme i igrao je ključnu ulogu u odbrani Beograda.

Odbrambene snage grada Beograda sastojale su se uglavnom od mađarskih vojnika, ali su u odbrani učestvovale i snage iz drugih delova Srednje Evrope, uključujući vojnike iz Poljske, Vlaške, ali i lokalne Srpske pukovnije. S druge strane, Osmanlije su bile pod komandom sultana Mehmeda II, koji je bio poznat po svojim vojnim veštinama i osvajačkim ambicijama.

Ova mešavina vojnih snaga učinila je opsadu Beograda 1456. godine značajnom i dramatičnom bitkom između hrišćanske i muslimanske snage u Evropi tog vremena.

Tok opsade:

Osmanlije su uputile snažne napade na grad koristeći svoju nadmoćnu vojnu snagu, uključujući topove i druge vojne inovacije toga vremena. Grad je bio dobro utvrđen, ali je ipak bio ugrožen zbog velikih vojnih sila Osmanlija.

Odbrambene snage, pod vođstvom Hunjadija i Brankovića, uspele su da organizuju efikasnu odbranu i strategijsko pozicioniranje unutar utvrđenog grada. Pored vojnih akcija, odbrana je uključivala i moralno ohrabrenje vojnika i civilnog stanovništva.

Vrhunac opsade dogodio se 22. jula 1456. godine kada su Osmanlije izvršile snažan napad na grad, pokušavajući da ga zauzmu. Međutim, zahvaljujući hrabrosti i organizaciji odbrambenih snaga, grad nije pao.

Nakon nekoliko nedelja opsade i teških gubitaka, Osmanlije su bile primorane da se povuku i odustanu od daljeg napada na Beograd. Ova bitka je bila važna i simbolična zbog neuspeha Osmanlija u osvajanju strateški važnog grada.

Kulminacija bitke:

Kulminacija bitke tokom Opsade Beograda 1456. godine dogodila se 22. jula, kada su Osmanlije izvršile poslednji, očajnički napad na grad. Tog dana, sultan Mehmed II je lično predvodio napad sa svojim najboljim vojnicima, pokušavajući da probije odbranu Beograda i zauzme grad.

Odbrambene snage grada, koje su bile predvođene Janošem Hunjadijem i Đurađem Brankovićem, uspele su da se suprotstave osmanskom napadu uprkos velikom pritisku. Legenda kaže da je u jednom trenutku sam Hunjadi skočio preko bedema da bi ohrabrio svoje vojnike i odbio neprijatelja.

Ovaj odlučujući trenutak je bio ključan za ishod bitke. Osmanlije su pretrpele značajne gubitke i nisu uspele da probiju odbranu Beograda. Nakon ovog neuspeha, sultan Mehmed II je bio primoran da prekine opsadu i povuče svoje trupe.

Posledice: Opsada Beograda 1456. godine završena je neuspehom za Osmanlije. Iako su pokušali da osvoje grad, nisu uspeli da ga zauzmu, a gubici su bili značajni s obe strane. Ova bitka je postala simbol hrabrosti i otpora protiv osmanskih osvajanja u Evropi.

Opsada Beograda 1456. godine se smatra ključnom tačkom u odbrani hrišćanske Evrope od ekspanzije Osmanlijskog carstva, što je doprinelo dugoročnoj stabilnosti i odbrani evropskog kontinenta.

Izvor: https://beogradskevesti.info/opsada-beograda-1456-godine/