r/biyolojitr

İç anadoluda bir köydeyim ve etrafta cok fazla bu mantarlardan var yenirmi köylü halkın virazı yenir birazı yenmez diyor

Herkese selamlar, öncelikle kuşun tutuluş şekli yanlış olabilir, özür dilerim, ancak kaçmaması için bu şekilde tutmak zorunda kaldım. Sabah dışarı çıkmıştım ve camı açık unutmuştum, geldiğimde bu kuşu gördüm ve incitmeden çıkardım. Ama türünü merak ettim, daha önce bu türe rastladığımı hatırlamıyorum. Türü ne bu kuşun?

İki farklı organizmanın, aynı doğal seçilim baskılarına maruz kalması sonucunda aynı yönde evrimleşmesine yakınsak evrim (convergent evolution) denir. Basitçe, aynı sorunlar için benzer çözümler bulma durumudur. En çok bilinen örnek, kuşlarda ve yarasalardaki kanatların evrimidir: bu iki hayvanın da birbirlerinden farklı uçamayan ataları vardır ama uçmak için benzer şekilde kanat evrimleştirmişlerdir.

Kafein, bitkilerin zararlı böceklere karşı kendisini savunmak amacıyla sentezledikleri bir çeşit pestisit olan bir sekonder metabolittir. Genellikle yaprak, meyve ve tohumlarda biriktirilen kafein, bir böceğin bitkiyi yemesi üzerine böceklerin sinir sistemini alt üst ederek böceği zehirler. Böylece bitki kendisini korumuş olur.

Kahve gibi bazı bitkilerin çiçeklerinin nektarında da düşük konsantrasyonlarda kafein bulunur. Kafeinin böceklerde toksisiteye sebep olmasına tamamen zıt olarak, kahve çiçeğinin nektarını tüketen arıların hafızaların güçlendiği görülmüştür. Bu durumun sebebinin nektardaki düşük miktarda bulunan kafeinin toksisiteye sebep olmak yerine -biz insanlarda olduğu gibi- bir uyarıcı görevi olduğu düşünülmektedir. Bu etkisi ile birlikte kafein, yüksek konsantrasyonlarda bitkilerin kendilerini koruması için itkili iken, düşük konsantrasyonlarda ise tozlaştırıcı böceklerin sinir sistemini uyararak aynı çiçeğe tekrar gelme ihtimalini -yani sözü geçen bitkinin tozlaşarak üreme ihtimalini- arttıran bir evrim harikasıdır.

Kafein, yapısında 4 adet azot atomu bulundurur. Bu sayede, bitkiler kafeini bir azot depolama aracı olarak da kullanabilir: toprakta azotlu bileşiklerin az olması durumunda, bitkiler kafeini metabolize ederek çıkan azotu temel amino asitlerin sentezinde yeniden kullanabilir.

Kahve (Coffea spp.), çay (Camellia spp.) ve kakao (Theobroma spp.); kafein molekülünü sentezleyen bitki cinslerindendir. Kafein sentezleyen organizmalar sadece bu üç bitki ile sınırlı olmasa da; kültürel, ekonomik ve bireysel sebepler bu bitkileri oldukça önemli yapmıştır.

Bire bir aynı molekülü sentezleyen bu üç bitkinin birbirine taksonomik olarak yakın olduğu düşünülebilir. Ancak, bu üç bitkinin ortak ataları yaklaşık olarak 120 milyon yıl önce yaşamıştı. Çiçeğin evriminin 150 milyon yıl önce olduğunu düşünürsek, bu bitkiler birbirlerine çok uzak akrabalar. Yani, kafeini üreten enzimler bu bitkilere ortak atalarından miras kalmadı, üç bitkide de ayrı ayrı evrimleşti. Kafein kadar güzel bir molekülün mükemmel bir yakınsak evrim örneği olması çok hoş.

Referans

https://youtu.be/4X5rRJaMTuw?si=mBYCRurq8ewR4aUl Fotoğraflar: https://sehablacafe.com/talk/differences-between-arabica-and-robusta-coffee/ & https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1602575113

Dünyanın En Büyük Canlısı: Tek Bir Ağaçtan Oluşan Dev Orman (Pando)

Dünyanın en büyük canlısı dendiğinde çoğumuzun aklına hemen Mavi Balina gelir. Ancak biyolojik olarak bu bilgi tamamen yanlıştır. Dünyanın en büyük, en ağır ve en yaşlı canlı organizması, Utah, Amerika'da bulunan ve "Pando" (Latince: Yayılıyorum) adı verilen tek bir Titrek Kavak (Populus tremuloides) ağacı kolonisidir [1].

Dışarıdan baktığında binlerce farklı ağaçtan oluşan devasa bir orman görsen de, aslında bu ormanın tamamı tek bir kök sistemine bağlı, birbirinin tıpatıp aynısı olan tek bir canlıdır [1].

🧐 Pando'yu Bu Kadar Dev Yapan Şey Ne?

Pando, genetik olarak birbirinin klonu olan tam 47.000 ağaç gövdesinden oluşur [1]. Bu ormandaki her bir ağaç, toprağın altındaki devasa bir ana kök ağından fışkıran birer "dal" gibidir [1].

Toplam Ağırlığı: Yaklaşık 6.000 ton (6 milyon kilogram) [1]. Bu, yaklaşık 35 mavi balinanın veya 1000'den fazla filin toplam ağırlığına eşittir.

Kapladığı Alan: Tam 43 hektar [1]. Yani yaklaşık 60 futbol sahası büyüklüğünde devasa bir araziye tek bir canlı tek başına hükmediyor.

Yaşı: Bilim insanları bu kök sisteminin en az 9.000 yıllık olduğunu tahmin ediyor, ancak bazı teoriler Pando'nun 80.000 yıldır hayatta olduğunu söylüyor [1]. Bu da onu dünyadaki en eski canlılardan biri yapıyor