İskoç mucit John Logie Baird'in geliştirdiği ilk televizyon, günümüzdeki ekranlar gibi dijital ya da elektronik değil, elektromekanik bir sistemdi.
Erik Satie müzik tarihinin en garip şahsiyetlerinden biridir muhtemelen, ve bu eseri tamamen kendini eleştiren çevrelere yanıt olarak yazmıştır.
Bu trollük denemesinin ilk bölümünü paylaşıyorum, keyifli dinlemeler!
Bir zamanlar çocuklara oyuncak olarak içinde gerçek radyoaktif uranyum ve radyum bulunan atom enerjisi laboratuvar seti satılmış!
Aslında birkaç yıl boyunca gazete, yatay, dikey ve çapraz toplamı aynı olan bu sihirli kare bulmacalarını yayınlamış, fakat günümüz "sudoku"suna en benzer örneği 6 Temmuz 1895 tarihine denk gelmiş!
"Şeytani Sihirli Kare" ismiyle yayınlanan bulmacada amaç, boş kareleri her rakamı bir kez kullanarak yatay, dikey ve çapraz toplamları eşit olacak şekilde yerleştirmek, pratikte dolunca her 3x3 kare her rakamı bir kez içermiş oluyor...
Ama sanırım dünyada yayılması için bazı şeylerin 100 seneden fazla beklemesi gerekebiliyor!
Bugün özellikle yaşam bilimleri ve sosyal bilimlerde en sık kullanılan istatistiki yöntemlerin bazı esaslarının ve bu yöntemlerden birinin bir çay tadım iddiası sonucunda çıktığını biliyor muydunuz? Özellikle istatistik ile ilgili sunumlarda anlatmayı sevdiğim bir hikayedir bu.
Can Yücel'e ait şiirin besteye en meşhur uyarlaması "Yeni Türkü"ye de ait olsa, Fazıl Say içinde çok sesliliği ve caz esintilerini içeren uyarlaması ile bize onu yeniden sevdiriyor.
Keyifli dinlemeler!
Sonbahar ile beraber dolaplardan çıkmaya başlayan parçalar arasında trençkotlar da var. En azından sevenleri için… Bu zamansız klasik parçanın hikayesi ve isminin kökeni de ilginç.
Trençkot, İngilizce’de “Trench Coat”dan geliyor, yani tam çevirisi ile “Siper Paltosu”. Demek ki siper savaşı ile ilgili olmalı… Ama önce daha geriye gidelim.
Hurri İlahisi, H6 olarak da bilinen kil tablet üzerinde keşfedilmiş ve günümüze ulaşmış en eski ezgidir. MÖ 1400 civarından kaldığı düşünülen tablet, modern Suriye'nin kuzeybatısındaki Ugarit bölgesinde bulunmuştur. Müzik, sözler ve talimatlar Babil işaretleriyle Hurrice dilinde yazılmıştır. Tablet kırılmış ve üç parçadan yeniden birleştirilmiştir. Bu tablet ile beraber yaklaşık 29 tane daha şarkı olduğu biliniyor, fakat onlar birleştirilip herhangi bir melodi oluşturulamamış...
Bazı kaynaklarda en eski şarkının Seikilos epitafı olduğu geçiyor, ancak bu şarkı MS 1. yüzyılın sonları veya 2. yüzyılın başlarına ait. Seikilos epitafı yalnızca müziği ve sözleri verirken, koleksiyondaki Hurri şarkılarında şarkıları yazan iki katibin ve dört Hurrili bestecinin adları da geçiyor! Herhangi bir çalgı ile birlikte çalınmasına dair bir bilgi yok... Bu sebeplerden kendisi Seikilos'tan 1.500 yıl daha eski olmakla kalmıyor, aynı zamanda bestecilerin isimlerinin verildiği ilk eser(şimdilik) niteliği taşıyor.
Tabii yine de o dönemin notasyonuna ait bilgiler sınırlı olduğu için bugün ortaya çıkan ezgi de yakın dönemin diğer eserleri ve varsayımlarına göre restore edilmiş hali. O yüzden gerçek hali sandığımızdan başka da olabilir!
Bugünden bakınca bölgenin bugünkü müziğine de öncü olmuş gibi duruyor, makam sisteminin gelişmekte olan bir hali gibi sanki. Farklı enstrümanlar ile veya ses ile günümüzde de kaydedilen ezgiyi keyifle dinlemeniz dileğiyle...
Ne varsa eski şarkılarda var canım, yeni müziklerden keyif alamıyorum diyenlere gelsin!
Kaynak: Dumbrill, R. Understanding Archaeomusicology. Ten Lessons on.
Bu Dadaist görünümlü cümlenin arkasını tabii ki dolduracağım. Ama cümle net ve doğru!
Bilimin pek çok alanında doğadan ilham almak çok yaygın bir konsept. Bazen de bu ilham biraz sınırları aşar, doğrudan elde yolu doğa olur.
debussy and stravinsky
berg and webern
johann strauss and brahms
faure and others
saint-saens (centre) and elgar (right)
glazunov and rimsky-korsakov
zemlinsky and schönberg
berg and schönberg
stravinsky and ravel
prokofiev and stravinsky
prokofiev, shostakovich, and katchaturian
debussy and satie
messiaen and boulez
Gila canavarı (Heloderma suspectum), hayali bir canavar değil, Kuzey Amerika'nın kurak çöllerinde yaşayan, turuncu-siyah desenli ve zehirli bir kertenkele türü... Bu yazıya bahis olmasının sebebi ise pek nadir bir özellik: Yılda sadece 4-5 kez beslenerek aylarca aç kalabiliyor ve bu süreçte kan şekerini gayet sorunsuz bir şekilde dengeleyebiliyor! Doğal olarak da bilim insanları için bir merak konusu olmayı başarıyor.
"Phdcomics com"dan çevrilmiştir.
Brezilya hariç tutulursa ilginç bir şekilde bossa novanın en popüler olduğu ülkelerden birisi Japonya'ymış!
Bilim dünyasında hızlı atlamalar için bazen bir delinin ortaya çıkması gerekir. Soru kalbin içeriden incelenmesi ve hatta müdahalesi olunca, bahsettiğimiz deli Werner Forssmann olacaktır!
Desafinado, 1959 yılında Antonio Carlos Jobim tarafından yaratılan, Bossa Nova akımının ilk en güzel örneklerinden biri... Kelime anlamı Portekizcede "detone" veya "akor dışı" olan şarkı, geleneksel kalıplara meydan okuyan farklı armonik yapısı ve caz tınılarıyla türü tanımlayan bir nitelikte.
Şarkının sözleri de ilginç, kendisini detone olmakla suçlayan sevgilisine "Bu benim içimdeki müzik, asıl senin kalbinde bossa nova (yeni bir tarz) eksik" diyerek sitem ediyor, ve türün adını koyuyor. O zamanlar bu yeni yeni oluşan tarzın armonisi de farklı olunca müzisyenlerin geçişleri detone hissedilirmiş, bunun muhabbeti aslında!
Basit, sakin, güzel. Deniz, kumsal ve güneşe bir övgü gibi... Bestecinin çok uzun yıllar şarkılarını seslendiren ortağı Joao Gilberto'nun kaydından.
Keyifli dinlemeler!
Nihavend Longa hepimizin fazlasıyla aşina olduğu, hatta yeşilçamın tarihi filmlerinde sık kullanımı ile aklımıza direkt Osmanlı'nın son dönemlerini getiren bir eser. Kendisi çok bilinmekle beraber, bestecisi hakkında çok az bilgi olması bence üzücü bir detay...
Tarihin derinliklerinden günümüze yazılı birçok metin ulaşmıştır. Peki bugüne kadar kimin aklına yazdıklarını üstlenmek, adını beyan etmek aklına geldi? Gerçekte bu soruyu bilemiyoruz, ancak günümüze ulaşıp bulunan en eski örnek, “Enheduanna”dır.
Mine's this. I thought I'd just let you know.