r/kibeleSalon

Frédéric Chopin'in son bestelerinin büyük bir kısmının polonez veya mazurka formunda olması tesadüf değil... 19 yaşında, kendisi için hayatının ortasında ülkesi Polonya'dan çıkıp Fransa'ya gelen, bu dönemi de özellikle son yıllarında memleket özlemi ile geçiren bir besteci.

Son yıllarında çoğu yazarın tüberküloz olarak yorumladığı hastalığı gittikçe ağırlaşıyor, en son 1849 yılında, yani 39 yaşında evin dışına bilr çıkamaz oluyor. Bu eser(Op 68 n 4 mazurka), op 67 n 2 numaralı mazurkası(Polonyaya özgü vals benzeri dans) ile beraber son eseri olarak anılır. O kadar halsiz kalmıştır ki eser bitirilememiştir bile, notalar karman çorman... Kaçınılmaz sonun boğuk bir hüznü vardır, bir yandan da metin kalmaya çalışması... Eser ölümünden sonra ilk bölümü tekrar ufak bir varyasyon ile eklenerek(o zamanın tarzı) bitirilmiş ve restore edilmiştir. Daha geniş restorasyonlar da yapılmıştır, ama şahsi olarak bu versiyonu daha samimi buluyorum.

Keyifli dinlemeler

Ek olarak son el yazması notaları:

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSpg4wK3KBlpHotZDaSkB7cg6WcXA9Nmi5kVPyLB2IXbA&s=10

Muzik dinleyicileri besteciyi yalitilmis bir deha olarak dusunur; sanki Bach kendi basina bach olmus, vivaldi de kendi adasinda vivaldi kalmis gibi. Oysa bach'in BWV 1065'i (Vivaldi'nin L'estro armonico Op. 3 No. 10'unu dort klavsen icin yeniden yazdigi olaganustu eser) bu yanilgiyi tek basina curutmeye yetiyor. Bach genc yaslarinda weimar'da vivaldi'nin koncertolarini incelemis, o Italyan ritornello yapisini adeta bir ogrenci gibi icsellestirmisti. Yillar sonra leipzig'de olgun bir usta olarak ayni malzemeye geri dondu; ama bu bir kopyalama degil, bir yaratti. Once eseri si minorden la minore transpoze etti, cunku klavsenin tessiturasi farklidir. Sonra vivaldi'nin saydam, ekonomik keman dokusunu alip dort klavsen arasinda ic ice gecen yogun bir kontrpuan karmasasina cevirdi; her bos armonik bolgeyi yeni bir ic sesle, yeni bir figurasyonla doldurdu. Ozellikle ikinci bolumdeki kirik akor dokusu, neredeyse vivaldi'nin orijinalinden bagimsiz, basli basina bir bach mucizesi haline geldi. Bu olgu klasik muzigin kendi icindeki cesitliligine dair cok sey soyluyor; cunku barok donem, bugun sandigimiz gibi tek tip "eski muzik" degildi; icinde italyan stilinin melodik acikligi ile Alman stilinin kontrpuntal derinligi gibi birbirinden farkli estetik dunyalar barindiran, hatta bu dunyalarin birbiriyle tartistigi, birbirinden ogrendigi canli bir kulturdu. Vivaldi az notayla parlak bir jestle dinleyiciyi carpmak ister; bach ise her boslugu doldurmak, her armonik ani cok katmanli bir mimariye donusturmek ister ve ayni notalar uzerinde bu iki zihniyetin yan yana durdugunu duymak, klasik muzigin neden hicbir zaman monolitik olmadigini anlamanin belki de en guzel ornegi. Ustelik BWV 1065 bize barok donemde "ozgunluk" kavraminin bugunkunden ne kadar farkli oldugunu da hatirlatir: baskasinin eserini alip yeniden yazmak hirsizlik degil, en yuksek saygi bicimiydi; dehanin olcusu malzemeyi icat etmek degil, onu donusturmekteki derinlikti. Bu yuzden bir sonraki dinleyisinizde ister vivaldi'nin orijinalini, ister Bach'in versiyonunu acin kulak verdiginiz seyin sadece guzel bir muzik degil, iki buyuk zihnin yuzyillar boyunca suren sessiz bir diyalogu oldugunu hatirlayin. Ve eger ritornello'nun nasil bir donus mantigi kurdugunu, kontrpuanin nasil birden cok melodiyi ayni anda orebildigini, ya da bir tonalite degisikliginin neden bir eserin tum karakterini degistirebilecegini merak ettiyseniz; iste tam da bu merak, muzikte anlam arayanlarin farkedecegi bir sonuca yol aciyor; cunku bu muzigin gercek zenginligi tek tek basyapitlarda degil, onlarin birbirine uzanan, birbirini besleyen, birbirini yeniden yaratan o gorunmez agindan gelir.

Ekleme; BWV 1065 cok yorucu, cok kalabalik oldugu icin bazi insanlar begenmiyor sanirim.

Kaynak: Ben

La musique de prédilection pour se détendre le soir, du moins personnellement ! Si le terme « arabesque » est parfois employé pour désigner une musique de style oriental, il tire son nom du style artistique ornemental éponyme. Ce dernier se caractérise par des motifs linéaires rythmiques et des formes géométriques complexes ornant des feuillages, des fruits ou des feuilles d'arbres, fréquents dans l'architecture et l'art islamiques anciens. Dès ses premières œuvres, Debussy aimait manifestement mêler différents styles artistiques à sa musique.

Eski Ahit'te geçen meşhur Samson ve Delilah öyküsü, insanüstü gücünü Tanrı'ya olan bağlılığının simgesi olan kesilmemiş saçlarından alan kahraman Samson ile onun aşık olduğu kadın Delilah'nın trajik ihanet destanıdır. Samson'ın düşmanları tarafından yüklü miktarda rüşvet verilen Delilah, sahte sevgi gösterileriyle uzun uğraşlar sonucunda sevgilisinin yenilmezlik sırrının saçlarında saklı olduğunu öğrenir. Samson uyurken saçlarını kestirerek onu sıradan ve güçsüz bir insana dönüştüren Delilah, kahramanın düşmanlarına yakalanmasına, kör edilmesine ve zincire vurulmasına neden olur; ancak öykünün sonunda hapisteyken saçları yeniden uzayan Samson, Tanrı'dan son bir kez güç dileyerek tapınağın devasa sütunlarını yıkar ve düşmanlarıyla birlikte kendi sonunu da getirir.

Camille Saint-Saëns'in 1877 yılında prömiyeri yapılan ihtişamlı "Samson et Dalila" operası, bu antik öyküyü Fransız romantizminin zengin müzikal dokusuyla yeniden canlandırır ve eserin şüphesiz en çarpıcı bölümü, İkinci Perde'de Dalila'nın söylediği "Mon cœur s'ouvre à ta voix" (Kalbim sesine açılıyor) aryasıdır. Samson'ın sırrını öğrenmek ve onu tamamen kendine bağlamak amacıyla söylenen bu mezzo-soprano aryası, operanın psikolojik ve dramatik merkezini oluşturur. Bu sahnede Saint-Saëns, Dalila'nın manipülasyonunu öfke veya şiddetle değil; son derece yumuşak, davetkar ve hipnotik bir melodiyle tasvir eder. Melodi o kadar büyüleyici ve duygu yüklüdür ki, dinleyici bile tıpkı Samson gibi bu ölümcül cazibenin ve sahte teslimiyetin ağına düştüğünü hisseder.

Aryanın müzikal yapısı, baştan çıkarmanın doğasını yansıtan yavaş, inişli çıkışlı ve şehvetli kromatik çizgilerle örülmüştür. Dalila'nın sıcak ve kadife sesi adeta yavaşça kıvrılarak Samson'ın mantığını ve direncini adım adım kırarken, sahte şefkat dolu sözcükleri ölümcül bir tuzağın üzerini örten ipek bir örtü işlevi görür. Aryanın nakarat kısmında Samson'ın da hislerine dayanamayarak melodiye katılıp Dalila'ya olan aşkını haykırmasıyla parça anlık bir aşk düetine dönüşür; ancak bu durum aslında Samson'ın kendi felaketine kendi rızasıyla attığı son ve geri döndürülemez adımı simgeleyerek, müzik tarihindeki en zarif ama bir o kadar da tehlikeli ihanet sahnelerinden birini ölümsüzleştirir.

Daha henüz soğumamış bir paylaşım olan Phyllis ve Aristoteles hikayesinde olduğu gibi ondan belki de daha popüler olan bu hikayede de çok benzer bir örüntüye şahit oluyoruz. Samson iyi olan her şeyi temsil ediyor, yiğit, mert, güçlü, inançlı. Onu alt etmenin ise tek yolu ise baştan çıkararak direncini kırmak... Bir yerde şeytanı da tarifler gibi, aslında Lilith de dahil sayısız hikayede bu böyle. Delilah insansı duygulara sahip değil, daha doğrusu ne düşünüyor, ne hissediyor hiçbir fikrimiz yok. O sadece duyguları kullanan bir kötücül bir araç, iyi ve inançlıların iradesini kıran... Bu hikayeyi dinleyip de Samson ile özdeşim kurmak mümkün, ama Delilah ile değil.

Tüm bu arka plana rağmen operanın diğer bölümleri de dahil estetik açıdan döneminin en parlaklarından, ve bu aryanın da meşhur olması hiç şaşırtıcı değil. Farklı bir tat için 2009'da Muse'un da aynı aryanın bir kısmını "Resistance" albümünde kullandığını, şahsi fikrimce başarılı da olduğunu söyleyeyim. Tarih boyunca tekrarlaya bu temayı daha çok paylaşırsam yakın zamanda buradan uçurulma korkusu ile de beraber keyifli dinlemeler/seyirler diliyorum.

Daha detaylı okumak için kaynak:

https://www.metopera.org/globalassets/discover/education/educator-guides/samson-et-dalila/samson.18-19.guide.pdf

Sözlerin çevirisi:

Kalbim sesine açılıyor,

çiçeklerin şafağın öpücüklerine açıldığı gibi!

Ama ey sevgilim,

gözyaşlarımı daha iyi kurutmak için,

sesini tekrar duyur!

Delilah'a sonsuza dek döneceğini söyle.

Hep tekrarla çok eski yeminleri,

sevdiğim o yeminleri!

Ah! Şefkatime cevap ver!

Bana, bana mutluluk ver!

Tıpkı buğday başaklarının

hafif esintide sallanışını görmek gibi,

kalbim de titriyor,

teselli bulmaya hazır,

bana sevgili olan sesinde!

Ok, ölümü getirmekte,sevgilinin kollarına uçmasından daha yavaştır!

Ah! Şefkatime cevap ver!

Bana, bana mutluluk ver!

Yaprak Dökümü, Aşk-ı Memnu romanları Türk edebiyatında sayılı eserlerden. Ayrıca birkaç defa da beyaz sahnede seyirciyle buluştu. Peki bu dizilerdeki karakterlerin okuduğu kitaplar birer tesadüf mü? Yoksa kendi kaderlerinin bir yansıması mı?

Belki dozu sınırlarına kadar zorluyorum aynı temada, ama "Samson et Dalila" operasının orkestral olarak yorumlanmak üzere yazılmış en etkileyici bölümlerinden birini paylaşmadan edemedim. Hareketli ve oryantal bir müzik ihtiyacı olduğunda fon müziği olarak sayısız kere kullanılmış(özellikle 6:38 deki tema), ününü sonuna kadar hak eden bir bölüm, bacchanale, sarhoş ve kendinden geçercesine, kendini kaybedercesine...

İyi dinlemeler...

O gün, yorucu bir iş günüydü. Sol elimin üstünde küçük bir kaşıntıyla başladı her şey. Tatlı tatlı kaşıdım orayı; tırnaklarımla hissederek, bastırarak... Kaşıntının o tatlı hissini duymak hoşuma gidiyordu. Bir noktada kaşıntı duruldu, günüme devam ettim. Ertesi gün yine başladı; belki farkında olmadan devam ediyordu da ben dikkatimi vermeden kaşımıştım, hiç hatıramda yok. Yine aynı nokta, aynı kaşıntı hissi... Tırnaklarımı kullanarak, o ince baskıyla sol elimin üstünü kaşıdım. Zevkliydi. Hem kaşıma eylemini gerçekleştirmek hoşuma gidiyor hem de o hissiyat bir türlü geçmediği için beni daha çok kaşımaya heveslendiriyordu.

Sonradan fark ettim ki kaşıdığım yer kızarmış, küçük kan damlacıkları belirmişti. Bunu beklemiyordum. O zamana kadar her kaşıntım, kaşınıp bitmişti. Bu kaşıntının diğerlerinden farkı, hâlâ devam ediyor olmasıydı. Bazen o sinsi kaşıntıyı devreye sokuyor, beni delirtiyor; daha sonra o sinsi suretini yok edip hiçbir şey olmamış gibi, sanki sol elimin üstünde sıradan bir deri parçasıymışçasına duruyordu. Onun aslında ne planlar yaptığını kavrayamamıştım. Deneyimsiz ve acemiydim.

Planlarını yavaş yavaş devreye soktu. Kaşıntı uzun zaman kendini göstermedi, ondan ses seda çıkmadı. Kan damlaları kurumuş, açılan mikro yaralar kapanmıştı. Yaradan veya kaşıntının farklılığından olsa gerek, belli belirsiz bir tümsek kalmıştı. Ben hissediyordum.

Kendi kendimi düşüncelere kaptırmışken sağ elimi yine sol elimin üstünü kaşırken buldum. Ne ara gelmişti bu sağ el oraya? Tırnaklarımı kesmeme rağmen bastırıyormuşum. "Tam da geçiyordu ya yara," diye düşündüm. Kaşıntının ilk planı devredeydi.

O gün o kaşıntıdan sonra sağ elimin dördüncü parmağında küçük su kabarcıkları fark ettim. Tam o parmak arasında benden saklanıyordu. "Seni yakaladım pişkin kabarcık," diye düşünerek başladım kaşımaya. Nasıl da sevimli bir kaşımaydı o... Hırt hırt kaşıyarak yok ettim o su kabarcıklarını. Hafifçe sıvılarını boşalttılar; o anda acısıyla da tanıştım. Yüzümü buruşturdum; zevkin sonu hüsrandı. Bana bu sinsiler acı ve rahatsızlık sunuyordu. Su kabarcıklarının oluştuğu yer, bu kaşıntının ikinci mekanıydı. Gitgide yayılıyor, vücudumu fethediyordu. Ama bunu yavaşça, sessizce ilerletiyordu. Şimdi bu sinsi planın parçalarını yerlerine koyabiliyorum; o durumu yaşarken farkında değildim.

Aradan aylar geçti, binbir olay yaşadım. Birkaç olay sonucunda fark ettim ki mutsuzken veya stresliyken ellerimi o bölgelerden kaşımaya başlıyorum. Kaşıdıkça zevk almadan, bir kuduz gibi sadece o bölgeleri sürtmek istiyorum.

İşin özü; su kabarcığı olan yer resmen yılan gibi deri değiştirdi. Çölde bırakılmış yılan derisi gibi yıprandı; haşin dağlar gibi deriden uzaklaşarak tepeye çıktı.

Latin Jazz ve Bossa Nova türünün temsilcisi, popüler ve muazzam bir kayıt... Justin Bieber'ın kayın dedesinden, klavye üstadı Eumir Deodato'dan gelsin.

Bu albüme bayılıyorum. Ne zaman rahatlamak istesem bu albümün ninni gibi sesi beni çok rahatlatıyor.

Modern şarkılar(Gerçi Careless Whisper da eskidi!) geçmişte çıksaydı nasıl olurdu sorusunu arayan güzel bir proje Postmodern Jukebox... Bu da 1930'lardan bir yorum, araya sıkıştırılmış küçük sürpriz bir "Take Five" bile var, zamanlar iyice karışmış!