Belegger moet torenhoge belastingen betalen op beurswinst, maar rechter fluit fiscus terug: wanneer word je belast als speculant?
Belegger moet torenhoge belastingen betalen op beurswinst, maar rechter fluit fiscus terug: wanneer word je belast als speculant?
Een rechter in Waals-Brabant heeft een belegger gelijk gegeven nadat de fiscus hem als speculant wilde belasten op een beurswinst van 1,7 miljoen euro. Wat mag je daar als belegger voortaan uit afleiden? Wanneer kom je écht in het vizier van de fiscus als je actief handelt op de beurs? Fiscaal advocaat Tayfun Anil (Tiberghien) legt het uit: “Nu de belastingdienst meer inzage krijgt in de meerwaarden die beleggers realiseren, zullen discussies over mogelijke speculatie waarschijnlijk nog toenemen.”

De zaak voor de rechtbank in Waals-Brabant draaide rond een man die niet bepaald met kleine bedragen de beurs trotseerde, maar wel als ‘gewone’ particuliere belegger. Volgens zakenkrant ‘L’Echo’ gaat het om Nicolas Zanen.
Begin 2019 verkocht Zanen, toen zelf directeur van een firma gespecialiseerd in fossiele brandstoffen, aandelen van twee Amerikaanse energiebedrijven. Met die opbrengst kocht hij vrijwel meteen voor ongeveer 3,2 miljoen dollar aandelen van een ander Amerikaans olie- en gasbedrijf, omdat hij het aandeel ondergewaardeerd vond. Enkele weken later volgde een overnamebod op dat bedrijf, waarna de koers fors steeg. Op 6 mei 2019 verkocht Zanen zijn volledige positie voor ongeveer 5,2 miljoen dollar. Resultaat: een meerwaarde van zowat 1,7 miljoen euro in amper drie maanden tijd. In 2019 bestond er nog geen algemene meerwaardebelasting, die pas sinds dit jaar geldt, dus gaf de belegger de winst niet aan.
Maar de Belgische fiscus oordeelde dat het om speculatie ging en wilde de winst belasten als “divers inkomen” aan 33 procent plus gemeentebelasting, met daarbovenop een belastingverhoging van 10 procent. Op een winst van ongeveer 1,7 miljoen euro zou dat om zo’n 700.000 à 800.000 euro extra belastingen en verhogingen gaan.
De belegger trok daarom naar de rechtbank en kreeg daar gelijk: “De meerwaarde valt onder het normale beheer van het privévermogen en is dus niet belastbaar als divers inkomen”, luidde het vonnis.
Basisprincipe
Dat Zanen zich in 2012 schuldig had gemaakt aan handel met voorkennis op de Amerikaanse beurs, speelde voor de Belgische rechter geen rol. “De rechtbank vertrok van een basisprincipe: meerwaarden op aandelen binnen het privévermogen zijn tot en met december 2025 in principe niet belastbaar, tenzij ze het normale beheer van het privévermogen overschrijden”, legt fiscaal advocaat Tayfun Anil (Tiberghien) uit. “En de bewijslast ligt steeds bij de fiscus, niet bij de belegger.”
“Volgens de rechter waren er verschillende argumenten in het voordeel van de belegger: hij werkte zonder leningen, hield een grote hoeveelheid cash als buffer aan en baseerde zich op economische analyses en publieke kwartaalrapporten. De rechter benadrukt verder dat beursverrichtingen in principe onder het normale vermogensbeheer vallen. Bovendien kon de belegger bij de aankoop onmogelijk weten dat er een overnamebod zou volgen.”
Wat betekent dit voor andere beleggers?
Volgens Anil is het vonnis vooral een geruststelling voor wie actief met zijn portefeuille bezig is. “Dit is een positief vonnis voor beleggers: korte beleggingstermijnen, hoge winsten of marktkennis leiden niet automatisch tot speculatie. De kernboodschap: een privévermogen mag dynamisch beheerd worden.”
Al nuanceert hij meteen. “Het blijft wel een vonnis van één rechtbank in eerste aanleg. Andere rechtbanken zijn daar niet door gebonden. Maar dit type rechtspraak is vrij zeldzaam en heeft dus wel een indicatieve waarde.”
Welke belastingen betaal je sowieso?
Wie belegt, krijgt vandaag sowieso met twee belastingen te maken.
Die betaal je bij elke aankoop en verkoop via je bank of broker, ongeacht of je winst maakt:
• 0,35% voor losse aandelen en ETF’s die niet in de Europese Economische Ruimte zijn geregistreerd
• 0,12% voor de meeste ETF’s en obligaties
• 1,32% voor bepaalde Belgische accumulerende fondsen. Dat zijn beleggingsfondsen die dividenden niet uitkeren aan de belegger, maar automatisch opnieuw investeren in het fonds zelf.
Sinds dit jaar betaal je daarbovenop 10 procent belasting op gerealiseerde winsten op financiële activa zoals aandelen, ETF’s, obligaties en crypto. “De eerste 10.000 euro winst per persoon per jaar blijft vrijgesteld”, zegt Anil. “Voor koppels is dat 20.000 euro.”
Wanneer kom je in het vaarwater van speculatie?
“Er bestaat geen vaste grens, geen maximum aantal transacties en geen wettelijke drempel.” Volgens Anil kijkt de fiscus telkens naar “een combinatie van factoren.”
“Eén element alleen is doorgaans onvoldoende”, benadrukt Anil. “De fiscus moet zélf meerdere aanwijzingen samen kunnen aantonen. Wie wél als speculant wordt beschouwd, betaalt 33 procent belasting op de volledige winst, plus gemeentebelasting. De vrijstelling van 10.000 euro geldt dan niet meer.”
Hoe groot is het verschil?
Anil geeft een concreet voorbeeld. Stel: je koopt voor 50.000 euro aandelen en verkoopt die later voor 70.000 euro. Winst: 20.000 euro.
• eerste 10.000 euro vrijgesteld
• 10% belasting op de resterende 10.000 euro = 1.000 euro
• plus ongeveer 420 euro beurstaks
• totaal: ongeveer 1.420 euro belasting
• 33% belasting op de volledige 20.000 euro = 6.600 euro
• plus gemeentebelasting en beurstaks
• totaal: ongeveer 7.480 euro belasting
“Het verschil loopt in dit geval dus al op tot meer dan 6.000 euro”, zegt Anil.
Wat als de fiscus aanklopt met een speculatietaks?
“Je kan altijd bezwaar indienen. Maar goede dossierstukken zijn cruciaal. Denk aan analyses van de koers, beurzenrapporten, bewijs van een ruime cashpositie of het feit dat je zonder leningen werkte. Als de fiscus aan zijn standpunt vasthoudt, zal je het dossier aan de rechtbank moeten voorleggen.”
“Sinds kort geniet je wel van het vermoeden van goede trouw, waarbij geen belastingverhoging opgelegd mag worden, tenzij de fiscus jouw goede trouw kan weerleggen. Dat is geen makkelijke opdracht voor de fiscus, in het bijzonder omdat discussies over (ab)normaal beheer grijze zones zijn.”
Meer inzage
Volgens Anil wordt die discussie alleen maar relevanter nu België sinds dit jaar een meerwaardebelasting heeft ingevoerd. “Nu de fiscus meer inzage krijgt in beleggingen en gerealiseerde meerwaarden, valt te verwachten dat controles en discussies over mogelijke speculatie alleen maar zullen toenemen.”
“Het vonnis bevestigt ook dat niemand zomaar de waarheid in pacht heeft. Alles hangt af van de concrete omstandigheden. Vooral bij wie kiest voor de opt-outregeling binnen de meerwaardebelasting én bij cryptobeleggers verwacht ik de komende jaren meer discussies met de fiscus.”