u/Vegaa006

Hepiniz biliyorsunuz. Osmanlı önce İtilaf Devletleri'nin başını çeken İngiltere'nin kapısını çaldı fakat olumlu bir geri dönüş alamadı. Ardından Almanya'nın kapısını çaldı fakat neden Almanya, Osmanlı'yı yanında istedi?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Osmanlı Neden Almanya Safında Savaşa Girdi?

• Almanya'nın Osmanlı Üzerindeki Planları Tuttu mu?

• Osmanlı Savaşa Katılmalı mıydı?

En aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Büyük Savaştan Önce

1868 anlaşması ile birbirine bağlanan Almanya ve Avusturya Macaristan ile daha gevşek bir şekilde bağlanan devlet olan İtalya "Pan Germen" blokunu meydana getirmiştir. Karşılarında ise Balkanlar'da söz sahibi olmak isteyen Rusya, 1870 Fransız - Prusya Savaşı'nı kaybeden ve intikam için fırsat kollayan Fransa ve kendi imparatorluğunu tehdit altında gören İngiltere yer alır.

İtalya'nın Durumu

İtalya başta Almanya ve Avusturya Macaristan ile anlaşmış olsa da içten içe Avusturya Macaristan'a kin beslemektedir. Sebebi aynı topraklar üzerinde olan hak iddialarıdır. Bu topraklar şu anki Hırvatistan topraklarına karşılık gelmektedir. İtalya yine İtalya'lığını yapacak ve taraf değiştirecektir.

Osmanlı'nın Savaşa Katılışı

Osmanlı, Enver Paşa'nın bir oldu bittisi ile savaşa girdi ve bu durum İttifak Devletleri için bir artıydı. Fakat Osmanlı Balkan Savaşları'nda Avrupa'ya kötü bir imaj vermiş, "Hasta Adam" imajını tazelemişti. Fakat Almanlar Osmanlı'yı birçok sebepten ötürü yanlarında istiyorlardı

Almanlar Neden Osmanlı'yı Yanlarında İstedi?

Bunun pek çok sebebi vardır. Eğer sıralayacak olursak:

• Almanya Doğu Cephesi'nde Rusya ile savaşıyordu ve bu cephedeki asker sayısını azaltıp askerlerini Batı Cephesine çekmek istiyordu. Bu yüzden Almanya'nın, Osmanlı'nın Kafkaslar'dan Rusya'ya saldırmasına bir nevi ihtiyacı vardı.

• Almanya Osmanlı'nın Boğazlardaki kontrolünün çok önemli olduğunu biliyordu. Eğer Osmanlı'yı yanına çekerse Boğazlar'da söz sahibi olabilirdi. Bu da Rusya ve İngiltere'ye bir darbe vurulması anlamına geliyordu. Çanakkale Cephesi eğer kaybedilseydi Boğazlar İtilaf Devletleri'ne geçecek ve Rusya'nın egemenliği daha da artmış olacaktı.

 • Aynı zamanda Almanya, Osmanlı'yı yanında istiyordu çünkü Müslümanların Halifesi Osmanlı'ya aitti. Eğer Halife tüm Müslümanlara bir çağrı ile seslenebilirse İngiltere ve Fransa'nın sömürgeleri Müslümanlardan oluştuğu için İtilaf Devletleri sıkıntıya girecekti. Fakat Halife'nin sesini neredeyse hiçbir Müslüman topluluk duymadı.

Savaş Sonucu Osmanlı

Osmanlı savaş sonucunda Orta Doğu'daki birtakım önemli topraklarını kaybetti. Fakat Osmanlı'nın zaten geri kaldığını hesaba katarsak Osmanlı elinden geleni yaptı. Doğu Cephesi'nde Rusları, Güneydeki cephelerde ise İngilizleri oyaladı. Çanakkale Cephesi ise zaten ayrı bir olaydır. 

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

→ Almanya'nın Osmanlı Üzerindeki Planları Tuttu mu?

• Tuttu denilebilir. Almanya her ne kadar savaştan sonra ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalsa da Osmanlı kendi üzerine düşen görevleri yerine getirdi. Ruslar 100 bini aşan asker sayısıyla Osmanlı'ya karşı savunma pozisyonundaydılar. Özellikle de Kût'ül-Amâre gibi başarıları ile İngilizleri de Güney'de zorlamayı bilmiştir.

→ Osmanlı Savaşa Katılmalı mıydı?

• Bana sorarsanız katılmak zorundaydı. Çünkü Osmanlı diplomatik olarak yalnızdı ve bu yalnızlığını kırmak istiyordu. Ayrıca Almanya, İngiltere ya da Fransa gibi güçlü bir sanayisi yoktu. Bu da onu zora sokan etkenlerdendi. Hatta Almanya ile sözlü olarak bir silah anlaşması da yaptığı bilinir.

→ Savaş Sonrası Diğer Devletlerin Durumu Nedir?

• Almanya'nın bazı topraklarına el konuldu ve bazı ağır yaptırımlar uygulandı. Rusya 1917'de iç savaşa sürüklendi ve daha sonrasında ülke Lenin ve ardından Stalin'in eline geçti. Fransa ve İngiltere sonuçtan memnundular fakat bu savaş en çok ABD'ye yaradı. Savaş ticareti yapması ve üretimi sayesinde oldukça zengin bir devlet durumuna geldi.

→ Osmanlı'nın Savaştan Beklentileri Nelerdi?

• Özellikle Balkanlar'da, Ege Adaları'nda ve Kuzey Afrika'daki toprakları geri almak ve daha önce de belirttiğimiz gibi siyasi yalnızlıktan kurtulmaktı.

→ Osmanlı'da Savaş ve Diğer Sebeplerden Ötürü Kaç Kişi Öldü?

• Askeri ölüm sayısı yaklaşık 700 binleri bulsa da sivil ölüm sayısı daha korkunçtur. Sivil ölüm sayısı 1,5 ila 2 milyon arasını bulabilmektedir. Sivil ölüm kayıpları çoğunlukla hastalık ve kıtlık gibi sebeplerden meydana gelmektedir.

Sonuç

Osmanlı varını yoğunu ortaya koyarak savaştı. Süveyş ve Kafkas Cepheleri'nde yıllarca çarpışıp başarısız oldu. Güney Cepheleri'nde yine aynı şekilde mücadele etti. Çanakkale Cephesi'nde kahramanca savaştı ve kazandı. Bu İmparatorluk elinden geleni yaptı ve bence elindekilerle müthiş bir performans ortaya koydu. Almanya Osmanlı konusunda tam olarak olmasa da istediğini aldı.

Peki eğer Osmanlı İtilaf Devletleri'ne katılsaydı sizce durum nasıl olurdu?

Dünyayı değiştiren onlarca farklı önemli icat vardır. Ateş, elektrik, tekerlek bunlara örnek verilebilir. Peki en önemlileri hangileri ve bunların tarihi nereye dayanıyor?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Tarih Öncesi ve Tarihi Çağlar Yıl Aralıkları Nelerdir?

• En Önemli İcatların Sırası Nasıldır?

• İlk Yapılan Telefon Görüşmesi Neydi?

En sona bıraktığım "En Önemli İcat Sıralaması" kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Tarih Öncesi Çağlar

→ Paleolitik Dönem (MÖ 600 bin - 10 bin)

→ Mezolitik Dönem (MÖ 10 bin - 8 bin)

→ Neolitik Dönem (MÖ 8 bin - 5 bin 500)

→ Bakır Çağı (MÖ 5 bin 800 - 3 bin 400)

→ Tunç Çağı (MÖ 3 bin 400 - 1200)

→ Demir Çağı (MÖ 1200 - 330)

Tarihi Çağlar

İlk Çağ (MÖ 3bin 200 - MS 375)

Orta Çağ (MS 375 - 1453)

Yeni Çağ (MS 1453 - 1789)

Yakın Çağ (MS 1789 - .....)

Taş Devri'nden Günümüze Tarihi Devirler

Taş ve Maden Devri

• İnsanoğlu her zaman çevresindeki sorunlara çözümler bulmayı başarmış bir türdür. Zira böyle olmasaydı şu an var olamazdık. Önce toplayıcılık ve avcılıkla hayatını idame ettirmiş. Sonra araç gereç yaparken bir yandan da hayvanları evcilleştirmişlerdir. Suyun olduğu alanlara yerleşkeler kurmuşlardır.

Tarihi Çağlar

• İlk Çağ'da yazı icat edilmiş ve 375 yılında Kavimler Göçü meydana gelmiştir. Yeni başlayan Orta Çağ ise İstanbul'un Fethi ile bitecektir. Yeni Çağ Fransızlar ve Napolyon'un tüm dünyaya milliyetçilik akımını duyurmasıyla biterken bunun ardından Yakın Çağ başlar ve günümüzde de varlığını sürdürür.

Peki, bu süreç boyunca icat edilmiş en önemli buluşlar hangileri?

Ateş

Geçmişten günümüze gidecek olursak eğer ateş, insanoğlunun ilk olarak yıldırımın yeryüzüne düşmesi ile gördüğü bir olaydır. Önemi ise daha değerlidir, zira insanoğlu artık günlük işlerini (meşale ile) geceleyin de yapabilmektedir. Ayrıca avladığı hayvanları ateşte pişirerek sindirimi daha da kolaylaştırmıştır.

Tekerlek

Tekerlek fikri, muhtemelen yan yana duran ağaç gövdelerinin ittirilmesinden ortaya çıkmıştır. Öyle ki bu fikir gelecek için çok kıymetli olacaktır. At arabası, otomobil gibi icatlar da buradan çıkacaktır.

Yazı

Arkeolojik bulgular ışığında Sümer yazı sistemi bilinen en eski yazı sistemidir. Sümer rahipleri yazıyı, tapınak ve depolarda bulunan malları kaydetmek amacıyla kullanıyorlardı. Yazı birdenbire ortaya çıkmadı (hiyeroglif resimler yazının atasıdır). Ama dünyayı oldukça değiştirecekti.

Para

Para şu ana kadar bulunan en işlevli icattır. Zira paranın bulunmasıyla takas sistemi sona ermiş ve insanlar büyük bir yükten kurtulmuştur. Artık ticaret yaparken getirilen malın büyüklüğü sorunu ve karşı tarafın beğenip beğenmeyeceği endişesi ortadan kalkmıştır.

Matbaa

Matbaa ilk olarak 593'te Çin'de kurulmuş ve ilk basılı gazete 700 yılında basılmıştır. Matbaa önemlidir zira bilginin yayılma hızını (maliyetleri azaltarak) ciddi bir şekilde arttırır. Osmanlı ve İran'da matbaa gecikmiştir ve bu çağın gerisinde kalma gibi birtakım sorunlara yol açmıştır.

Telefon

İlk başarılı telefon konuşması 1880'de gerçekleşmiştir. İlk telefon konuşması ise şu şekildedir: Bay Watson, buraya gelin. Sizi görmek istiyorum. 

Görüşmeyi yapan Graham Bell'dir ve insanların artık konuşmak için bir araya gelmediği bir zaman ortaya çıkagelmiştir.

Elektrik

Elektrik daha ortada yokken insanlar elektrikli yılan balığının elektriğini görüyorlar ve bazı hastalıkları iyileştirmek için onu kullanıyorlardı. 

Elektrik kelimesi ilk kez Thomas Browne'un 1646 yılında yayımladığı bir eserinde geçmektedir. 18. yüzyılda Benjamin Franklin elektrik hakkında çok geniş bir çalışma yaptı. Michael Faraday ise 1821'de elektrik motorunu buldu.

İnternet

Günümüze gelmeye başladık. Tim Berners - Lee tarafından kurulan WWW (World Wide Web), Web tabanlı içeriklerin yayılmasını kolaylaştırdı. Artık insanlar bu yeni kurulan düzende birbiriyle iletişim kurabiliyor ve bambaşka bir dünyada yolculuk edebiliyordu.

Yapay Zeka

Yapay zeka ilk olarak Antik Çağlar'da hikayeler ve mitlerle ortaya çıktı.Mekanik ya da formel çalışmalar filozof ve matematikçilerle devam etti. Bu çalışmalar Alan Turing isimli İngiliz bir adamın Algoritmalar Teorisi'ne katkı sağladı. 60 ve 70'lerde genel zekaya sahip bir makinenin üretilmesi hedefleniyordu. Günümüzde ise "Chatbot" dediğimiz yapay zekalar vardır ve bunlar arabada, kişisel gelişimde ve psikolojik destekte insanoğluna yardım etmektedir.

En Önemli İcat Sıralaması

5 - İnternet

• İnsanların ortak bir yerde bir şeyler paylaşıp birbiriyle iletişim kurdukları ilk yerdir.

4 - Elektrik

• Şu an bile kullanılan bu icat hayatımızı inanılmaz bir şekilde kolaylaştırmaktadır.

3 - Matbaa

• Bilginin yayılmasını hızlandırmış ve bu da insanlığa büyük bir katkı sağlamıştır.

2 - Yazı

İnsanoğlu artık not etme kültürüne sahip olmuştur. Medeniyetin ilk oluşmaya başladığı safhadır.

1 - Ateş

Ateş hem ısınma, hem güvenlik için bir dönüm noktasıdır. Yiyecekleri kolay sindirmek için de kullanılmıştır.

Sonuç

Tarihte birçok önemli icat ortaya çıkmıştır. Ateş, para, tekerlek, internet bunlardan bazılarıdır. Bu icatların hepsinin kendi içinde önemlidir ve yeri tam olarak doldurulamaz. Örneğin internetin yerini elektrikle dolduramazsınız. Dolduramayacağınız gibi kullanım kolaylığı açısından da kayıp yaşarsınız.

Peki o zaman madem bir icadın yerini doldurmakta zorlanıyoruz. Tarihteki herhangi bir icat olmasaydı hayatımız şuan nasıl olurdu?

Büyük Orta Doğu Projesi, sokakta, kahvede ve ortamlarda söylenen söylemlerden biridir. Peki nedir bu BOP ve Erdoğan neden "Ben BOP Eş Başkanıyım" dedi?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Erdoğan Neden "BOP eş başkanıyım" dedi?

• BOP'un kısa ve tam tarihi nedir?

• BOP'un kapsadığı ülkeler neler?

En sona bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

BOP'un Tarihi

BOP, ABD Başkanı olan George W. Bush tarafından 2004 yılında ortaya atıldı ve o günden günümüze değin konuşulmaya devam etmekte. Büyük ORTA DOĞU Projesi denilse de Orta Doğu'nun sınırlarını aşar ve Kuzey Afrika, Kafkaslar ve Orta Asya'ya kadar uzanır.

BOP'u anlamak için önce bundan 10 yıllarca yıl öncesine, Avrupa'nın "Büyük Savaşı" atlattığı zamanlara gitmemiz gerekiyor. II. Dünya Savaşı bittiğinde Avrupa bitmiş, yardıma muhtaç bir haldeydi. Bu sırada ortaya çıkan SSCB gücüne bir şekilde karşı koyulması gerekiliyordu. Marshall Yardımları olarak da bilinen bu yardımlar sayesinde Avrupa yeniden kalkınacak ve SSCB bu bölgelerde hakimiyet kuramayacaktı.

Komünizm Çin, Laos, Vietnam yoluyla yayılıyordu ve ABD'nin bu ideolojiye bir karşı ideolojiyle karşılık vermesi gerekiyordu. Bu da "Dinsiz" Komünizm karşısında İslamcıları desteklemek anlamına geliyordu. İslamcılar Afgan Savaşı'nda desteklendi fakat bilmiyorlardı ki bu grup, daha sonra kendilerini vuracaktı.

İslamcılar 11 Eylül 2001 saldırısıyla beraber ABD'ye birnevi ihanet etmişlerdi. ABD bunun intikamını almalıydı ve bununla beraber Afganistan, Irak, Suriye gibi ülkelere girdiler ve çıkarlarına ne uygun ise onu yaptılar. Orta Doğu ve İslam Coğrafyası'nı istedikleri gibi kontrol etmek istediler ve ortaya bu proje çıktı.

Hangi Ülkeleri Kapsıyor?

Orta Doğu: Mısır, Yemen, Umman, Suudi Arabistan, Irak, Suriye, Ürdün, Kuveyt, İran, Türkiye, Lübnan, İsrail

Kuzey Afrika: Fas, Cezayir, Libya, Sudan, Somali

Asya Ülkeleri: Pakistan, Afganistan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan

Neden Böyle Bir Proje Var?

Projenin amacı ABD'nin Müslüman Coğrafya'ya hükmetmek istemesi ve birdaha 11 Eylül gibi yıkıcı bir saldırının olmasının engellenmek istenmesidir. Bu istek için bazı ülkelerde rejimler değiştirilecek, sınır değişikliği olacak ve yeni devletler kurulacaktır. Kısacası ABD'nin kurduğu bir ortam hüküm sürecektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

→ Bu Projenin Türkiye'yi İlgilendiren Yönü Nedir?

• Bu projeye göre Türkiye'nin Doğu Toprakları Kürdistan denilen bir bölgeye ayrılmış ve Ermenistan'a ise bir miktar pay edilmiştir. Bu proje özellikle Türkiye'nin tarım ve de hayvancılığını görülebilir şekilde etkilemektedir. Ayrıca yeni kurulan Kürdistan adlı devlet ile ilişkilerimiz "normal" kalır mı orası da kesin değil.

Ayrıca Erdoğan, bu projede güdülen amacın daha çok "Orta Doğu'luktan çıkma" olarak gördüğü için kendisini BOP eş başkanı olarak lanse etmiştir. Yani BOP'dan kasıt, Erdoğan'a göre daha farklıdır.

→ Bu Projeyi Destekleyen Diğer Devletler Neler?

 • Başta ABD olmak üzere G8 Ülkeleri ( ABD, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Kanada, Rusya, Japonya) ve Türkiye gibi bazı devletler söylenebilir. 

→ ABD'nin Bölgeye Etkisi Nedir?

• ABD, Irak - Kuveyt ve Irak - İran Savaşlarında etkin rol oynamıştır ve İsrail'i destekleyerek bölgedeki gücünü artırmak istemektedir. Ayrıca İran ile oluşan yeni gerilim de bölge güvenliğini riske atmaktadır.

→ Diğer Süper Güçler Bu Projede Hangi Konumda Yer Alıyor?

•  Rusya, Almanya ve Japonya bu projeyi desteklerken Çin, bölgede ekonomik dostluklar yaratarak inisiyatifi eline almak istiyor.

→ Bu Projenin Geleceği Var mı?

• Bana soracak olursanız yakın zamanda olacak bir şey değil. Fakat burada önemli olan sürecin nasıl yönetileceğidir.  Özellikle Kürtlerle ilişkiler iyi tutulmalı ve kaos sağlayacak her ihtimal safdışı bırakılmalıdır.

Sonuç

Genel olarak BOP, ABD'nin Orta Doğu politikasıdır dersek yanlış olmaz. Yıllardır süren bu iddianın gerçekleşme ihtimalinin de hafife alınmaması lazım gelir. Burada yapılması gereken Türkiye'nin 100 yıllık politikası olan denge politikasıdır. Her iki taraf ile görüşmeler devam etmeli ve ülke çıkarları korunmalıdır. Özellikle Doğu'daki Kürt Sorunu dikkate değer bir problemdir. Kazan - Kazan halinin bulunması elzemdir.

Öncelikle yazımı buraya kadar okuduysan teşekkür ederim. Bu yazı işlerinde biraz yeniyim açıkçası ve bunu telafi etmek istiyorum. O yüzden beni yapıcı bir şekilde eleştirmen benim için en faydalısı olur. Tekrardan sağol. Bir sonraki yazıda görüşürüz.

Birçoğumuz sömürgeci Batılıları görüp "Keşke Osmanlı da Sömürgeci Olsaydı" demişizdir. Zira Batı'nın o dönemki refah ve bolluğunu görünce böyle söylememek epey zordur. Peki cidden, Osmanlı Neden Amerika'ya Gitmedi/Gidemedi?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Kolomb'un Amerika Macerası Nasıldır?

• Kolomb'un II. Bayezid'e Teklifi Nedir?

• Amerika'nın Keşfi'nin Dünyaya Etkileri Nelerdir?

Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Kristof Kolomb ve Amerika

Kolomb 1492'de Hindistan'a geldiğini düşünerek Amerika'ya, Bahamalar Adaları'na geldi. Fakat tarihte söylendiği üzere Amerika'ya gelen ilk kişi kendisi değildi. Amacı İspanya'nın verdiği destek ve oluşacak yeni ticaret yollarından faydalanmaktı.

Kendisinden önce kıtaya Vikingler ayak basmıştı bile. Kolomb'dan 500 yıl önce gelmişler ve gerek sayılarının az olması gerekse de düşmancıl tavırları nedeniyle sömürge faaliyetlerine girişmemişlerdi.

Amerika'yı Keşfeden Türkler

Evet, yanlış okumadınız. Bazı araştırmalara göre Amerika'yı Kolomb'dan daha önce Türklerin keşfettiği söylenir. Ayrıca sadece Türkler de değil başka milletler de bu süreçte yer alır. Bu iddiaların dayanağı ise Kızılderililerin kullandığı dillerden bazılarında Türkçe ve başka dillerden kelimeler bulunmasıdır. 

Örnek:

Türkçe → Küçük - Kuççi     Kış - Kaşa     Ata - Atea (Baba)

Japonca → Hai - Hai (Evet)   Shika - Shohita (Geyik)   Shawani - Shiwani (Rahip)

İspanyolca → arroz - aros (Pirinç)   azùcar - asuka (Şeker)   algodón - alkuton (Pamuk)

Osmanlı'ya Gelen "Sömürge" Teklifi

1484'te Kristof Kolomb önce Osmanlı Padişahı olan II. Bayezid ile görüştü fakat teklifi reddedildi. Sebebi ise Osmanlı'nın Avrupa'da bulunan Cem Sultan ile uğraşması yer almaktaydı. Osmanlı, keşfi yapan devlet olamamıştı fakat keşiften hemen sonra Piri Reis sayesinde haberi olmuştu. Piri Reis, Kolomb'un haritasını eline geçirmiş ve kendi haritasına da buna göre eklemeler yapmıştır.

Peki, Neden Osmanlı Amerika'ya Gitmedi/Gidemedi?

Bunun birçok sebebi vardır. İlki Osmanlı'nın büyük gemilere sahip olmamasından geçer. Zira kadırgalar tek başına yeterli değildir ve ambar kısımları uzun bir yolculuğu kaldıracak şekilde değildir. 

İkincisi, Osmanlı'nın böyle bir keşfe ihtiyacı yoktur. Asya'daki ticaret yolları zaten Osmanlıların elindedir. Üstelik böyle bir serüven Osmanlı açısından bakıldığında çok masraflı olacaktır. 

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Hangi Padişahlar Amerika Keşfini Destekledi?

• Bu dönemde Yavuz Sultan Selim'e, Piri Reis tarafından 1517'de bir dünya haritası sunulur ve I. Selim tarafından bu çalışma korunur.

Tarihte Osmanlı'nın Deniz Gücü

• Osmanlı'nın deniz gücü 14. yüzyılda yeni yeni başlamış, 15 ve 16. yüzyılda ise arşa çıkmıştır. Nitekim Preveze Deniz Zaferi (1538) bu zamanda olmuştur. 18 ve 19. yüzyıllarda ise teknolojik olarak geri kalınsa da III. Selim ve II. Mahmud tarafından modernleşme çabaları görüldü.

Amerika'yı Hangi Devletler Buldu?

1492'de Kolomb ile İspanya, ardından 1497'de 13 koloniyi kuracak olan İngiltere, Fransa ve Portekiz olmuştur. Hollanda ise 17. yüzyılda Amerika'nın doğu kıyılarında ve Karayipler'de ticaret kolonileri kurmuşlardır.,

Diğer Devletler Giderek Ne Kazandılar?

Kısa vadede yeni tarım ürünleri (patates mısır kakao) ve ticaret rotaları, uzun vadede ise Sanayi Devrimi ile gelen kaynak arayışına son verildi. Küresel düzeyde imparatorluklar kuruldu. (İngiltere - Fransa) Ayrıca modern kapitalizmin de tohumları sömürge şirketleri sayesinde burada atıldı.

Amerika Keşfi'nin Dünyaya Etkileri

Kuzey ve ardından Güney Amerika'nın keşfi ile yerli halkın Avrupa'dan gelen hastalıklara karşı koyamaması örnek verilebilir. Bu durum kitlesel bir soykırıma yol açmıştır. Amerika'ya Afrika'dan milyonlarca zenci köle nakledildi. Olumlu etkilerinden bir tanesi ise patates mısır domates gibi ürünlerin Avrupa'da milyonlarca insanı açlıktan kurtarmasıdır.

Sonuç

Osmanlı Amerika'ya gerek teknik sebeplerden gerekse de ihtiyacı olmadığından gitmemiş ve bölge Avrupalılara kalmıştır. Fakat II. Bayezid kararını başka bir yönde verseydi bile bu bizim açımızdan çok da bir farklılık yaratmazdı. Zira Amerika kıtası Osmanlı için oldukça uzak, Portekizli ve İspanyollar için ise nispeten daha yakındır. Burada ise olan maalesef Kuzey'in ve Güney'in yerli halklarına olmuştur.

Hepimizin sürekli duyduğu ve merak ettiği bir soru: Osmanlı Neden Geri Kaldı? Peki soruyorum, sizce Osmanlı gerçekten geri mi kaldı?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Osmanlı'nın geri kalma sebepleri nelerdir?

• Osmanlı ile aynı kaderi paylaşan ülkeler hangileridir?

• Osmanlı bu gerilemeyi kırabilir miydi?

Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Neden Böyle Bir İnanış Var?

Genelde bu konu ortaya atıldıktan sonra söylenen sözler şunlardır:

• "Matbaa geç geldi ondan"

• "Sanayi devrine yetişilemedi"

• "Din adamları yüzündendi"

Dürüst olmak gerekirse bu lafların haklılık payı yok değil. Ama sorun sadece bunlar da değil. 

Osmanlı'nın "Osmanlı" Olduğu Zamanlar

Osmanlı, Fatih dönemindeyken savaş teknolojilerini alıyor ve kendi ordusuna entegre ediyordu. 17. yüzyılda ise bir ucu Budapeşte'ye (Macaristan'ın başkenti) öbür ucu da Bağdat'a uzanıyordu. Yine Yükselme Devrinde Ali Kuşçu gibi bilim insanları Fatih Sultan Mehmet'in özel isteğiyle Tebriz'den getirilmiştir.

Birçok Neo Osmanlıcının söylediği, övündüğü ve "Osmanlı Bizim Atamızdı" demelerini sağlayan ve kıvanç duymalarının sebebi bu dönemdir.

Yükselme Dönemi: Osmanlı Edebiyatı

Tasavvuf, Divan ve Halk Edebiyatı dönemin önemli edebiyat akımlarındandır.

Yükselme Dönemi: Askeri Yapı

Yeniçeriler ve Tımarlı Sipahiler tarafından oluşurdu. Özellikle yeniçeriler döneminin çok ötesinde bir askeri birlikti. Barış zamanı İstanbul'da otururlar, maaşları hazineden ödenirdi. Emekli olana kadar evlenemezlerdi.

Peki, Neden Geri Kaldı?

Bunun sade tek değil pek çok sebebi var. Sıralamamız gerekirse:

• Emrah Safa Gürkan'ın bir lafı vardır. "Biz geri kalmadık. Onlar çok hızlı gitti." Bu laf aslında tüm olayı özetler niteliktedir. Çünkü gerçekten Reform ve Rönesans'tan sonra Avrupa çok hızlı ilerlemiş ve hızına ayak uydurmak neredeyse mümkün değildi.

• Osmanlı Yükselme Devrin'nden sonra artık pozitif ilimlere değer vermiyor, kız öğrencilerin Tanzimat Dönemi'ne kadar yükseköğrenim görmesine izin vermiyordu. Bu, faydalanabilecekleri ama faydalanamadıkları fazlaca insan gücü demekti.

• Halk, bilgiye yeterince hızlı erişemiyordu çünkü böyle bir talep yoktu. Dolayısıyla matbaa uzun yıllardır Osmanlı'da tutunamayacak ve bu da Osmanlı'nın aleyhine olacaktı.

Osmanlı gerilediğinin farkındaydı ve bunun için 1700'lerin başında Avrupa'ya elçiler göndererek bu durumu aşmak istemiştir.

I. Dünya Savaşı ve Osmanlı

Osmanlı'nın bittiği savaş bu savaştır. Osmanlı Çanakkale gibi cephelerde çok iyi mücadele edebilmişse de bunu tüm savaşa uyarlayamamıştı. Özellikle savaştaki yenilgiler, hastalık ve kıtlık imparatorluğu içten içe kemirmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Osmanlı Bu Gerilemeyi Kırabilir miydi?

• Kırabilirdi, bir nebze kırdı da. Ama Avrupa'nın çok hızlı gelişmesi ve diğer etkenler de birleşince durumu daha iyi ve istikrarlı bir şekilde ele almak ve ayrıca çözebilmek lazım geliyordu.

Osmanlı'nın Kaderini Paylaşan Başka Devletler Neler?

•Birden fazla milletin olduğu ve tıpkı Osmanlı gibi milliyetçilik yüzünden dağılan devletler Avusturya Macaristan Yugoslavya ve Rus İmparatorluğu'dur. İsyanlar sonunda yıkılması ise İspanya İmparatorluğu ile benzerlik gösterir.

Engellenmesi İçin Ne Yapılabilirdi?

• Öncelikle halkın bilgiye ulaşmasında teşvike ihtiyaç olduğu bellidir. Matbaa'yı dönemin en büyük servetine sahip olan yapı, devlet almalıdır ve matbaada ona göre kitap ve gazeteler yayınlanmalıdır. Ayrıca kızların da eğitime tam anlamıyla katılması ve pozitif ilimlere değer verilmesi süreci hızlandıracaktır. Tabi tüm bunlar için ayrıca liyakatli bir yönetim şarttır.

Sonuç

Osmanlı eğer biraz da akılcı bir şekilde hareket etseydi ve bunları halka anlatabilseydi şuan biz bu konuyu tartışmıyor olabilirdik. Her devletin hataları vardır, hataları büyük ve belli hatalarsa düzeltmek lazım gelir. Fakat her şeyin en iyisini Osmanlı'dan istemek de pek doğru değildir. Ne de olsa Osmanlı, durumu fark etmiş ve düzeltmek için bir şeyler yapmaya çalışmıştır.

Öncelikle yazımı buraya kadar okuduysan teşekkür ederim. Bu yazı işlerinde biraz yeniyim açıkçası ve bunu telafi etmek istiyorum. O yüzden beni yapıcı bir şekilde eleştirmen benim için en faydalısı olur. Tekrardan sağol. Bir sonraki yazıda görüşürüz.

​

 Sıcak havalar, sıcağı her derecesine kadar yaşayıp rahatsız olan insanlar için bir dert olmuştur. Peki bu sıcaklar ne zamandan beri var?

Buna karşı koymak için neler yapabiliriz?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Avrupa'da yaşanan son 5 yılda ölüm sayıları kaçtır?

• Geçmişte yaşanmış sıcak hava dalgaları nelerdir?

• Sıcaklar için alınacak etkili tedbirler nelerdir?

Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Avrupa'da Yaşanan Ölümler

Son 5 yıl için sıcaktan ölüm istatistikleri şöyledir:

2022 → 60 bin kişi

2023 → 47 bin 500 kişi

2024 → 62 bin 275 kişi

2025 → 68 bin 370 kişi

2026 → 20 binden fazla kişi (12 Temmuz'a kadar)

Bu ölümlerin ileriki zamanlarda da artacağı öngörülüyor. Fakat bu durum günümüzde olduğu kadar geçmişte de yaşanan bir süreçtir.

Geçmişte Yaşanan Sıcak Hava Dalgaları

→ 1896 Doğu Kuzey Amerika Sıcak Hava Dalgası

• Sıcaklıklar ortalama 35 ila 38 °C arasında değişmektedir. Bu sıcaklıklar düşük gibi gözükse de rüzgarsızlık ve %90'a varan nem oranları bu süreci zorlu kılmış ve sadece Ağustos ayında 1500 kişinin ölümüne yol açmıştır.

→ 1913 Death Valley 

• Dünya üzerindeki en yüksek sıcaklık ABD'de Kaliforniya'nın Ölüm Vadisi'nde ölçülmüştür. Termometreler 57 °C'yi göstermiştir ve bu rekor hala korunmaktadır.

→ 2010 Kuzey Yarım Küre Yazı Sıcak Hava Dalgası

• Pakistan'da, 26 Mayıs'da sıcaklıklar 53,5 °C' yi gösterdi. Sıcaklar özellikle Doğu Avrupa, Rusya ve ABD'yi vurmuş, 55 bin kişinin ölümüne yol açmıştır.

O Günlerde İnsanlar Ne Yapıyorlardı?

O zamanlar klima ya da vantilatör olmasa da geçmişteki insanların da belli başlı çözümleri vardı.

Kalın Taş ve Kerpiç Duvarlar

• Evler sıcağı içeri geçirmeyen kalın taş, mermer ya da kerpiç kullanılarak yapılırdı. Bu binalar gündüz serin kalır, emdiği ısıyı gece salardı.

Yeraltı Yaşam Alanları

• Evlerin altına güneş ışığı almayan derin mahzenler ve sığınaklar yapılırdı. Aileler günün en sıcak zamanlarını burada geçirirdi.

Gündüz Uykusu (Siesta)

• 12:00 ve 16:00 arası dışarıda hayat durur ve herkes gölge bir yere çekilip uyurdu. Çalışma saatleri gündüzün ilk ışıklarına ve geceye kaydırılırdı.

Bu Sıcaklar Neden Oluyor?

• Bunun belli başlı birkaç sebebi var. Fakat en büyük sebebi atmosfere salınan karbondioksit ve metan gazlarıdır. Petrol, doğal gaz ve kömür gibi fosil yakıtlar bu gazların çıkmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda eğer büyükşehirde yaşıyorsanız ve ağaçlandırma az ise, sıcaklık 5 ila 10 dereceye kadar daha fazla olabilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Son 50 Yıl Toplam Ölüm Sayısı Nedir?

• Resmi olarak 60 bin kişi. Fakat dolaylı yoldan hayatını kaybedenleri de sayarsak bu sayı milyonları bulabiliyor. Bu dolaylı ölümler kalp yetmezliği, tansiyon gibi sebepler olabiliyor.

Kaydedilen En Düşük Sıcaklık Kaç?

• Kaydedilen en yüksek sıcaklık 57 °C'dir. En düşük sıcaklık ise -89 °C'dur. Antarktika'da ölçülmüştür.

Sıcaktan Korunmak İçin Alınacak Önlemler Nelerdir?

• Bol, açık renkli kıyafetleri tercih edin.

• Kullanmadığınız televizyon, bilgisayar ve modemi kapatın. Bu cihazlar dışarıya ısı yayar.

• Dışarıya çıkarken güneş kremi sürün ve geniş kenarlı şapka takmaya özen gösterin.

• 11:00 - 16:00 arası dışarıda olmaktan kaçının.

• Dışarısı içeriden daha sıcakken pencereleri açmayın, bunun yerine daha serinken ya da geceleri bunu yapın.

Avrupa'daki Ölümler Neden Türkiye'de de Yaşanmıyor?

• Aslında yaşanıyor fakat Avrupa'daki kadar olmamasının sebebi bizdeki klima ve vantilatör kullanımıdır. Aynı zamanda Avrupalılar sıcak olmasına rağmen dışarıya çıkması da sayıları Avrupa aleyhine yükseltebiliyor. Bizdeki ölümlerin dolaylı ölüm olarak kaydedilmesi de bizim lehimize sayıları az gösterebiliyor.

Sıcaklardan En Çok Etkilenen Kesimler?

• Sıcaktan hayatını kaybedenlerin çok büyük bir kısmı (% 80 ila % 90) 65 yaş üstü insanlardır. Yaşlıların vücudu sıcağı hissedip terleyemez. Eğer yalnız da yaşıyorlarsa evlerinde sessiz bir şekilde vefat ederler. Kronik kalp ve damar hastalıklarından muzdarip olanlar ve unutulup kapana kısılan küçük çocuk ve bebekler de maalesef bu durumdan etkilenirler.

Sonuç

Sıcak hava dalgaları sadece günümüzde değil geçmişte de yaşanan olumsuz hava şartlarıdır. Özellikle Avrupa'da 10 binlerce kişinin canını almaktadır. Ölçülmüş en yüksek sıcaklık 57 °C olurken en düşük sıcaklık ise 89 °C olmuştur. Sıcaktan etkilenmemek için bol kıyafetler giymeli, öğle saatleri dışarı çıkmaktan çekinmeliyiz. Eğer 65 yaş üzeriysek, kalp ya da tansiyon sorunumuz varsa bu durumda özellikle dikkat etmeliyiz.

Peki bu sorunu ortadan kaldırmak kimin görevidir? Devletin mi yoksa halkın mı?

Öncelikle yazımı buraya kadar okuduysan teşekkür ederim. Bu yazı işlerinde biraz yeniyim açıkçası ve bunu telafi etmek istiyorum. O yüzden beni yapıcı bir şekilde eleştirmen benim için en faydalısı olur. Tekrardan sağol. Bir sonraki yazıda görüşürüz.

​

 Hepimizin sürekli duyduğu ve merak ettiği bir soru: Osmanlı Neden Geri Kaldı? Peki soruyorum, sizce Osmanlı gerçekten geri mi kaldı?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Osmanlı'nın geri kalma sebepleri nelerdir?

• Osmanlı ile aynı kaderi paylaşan ülkeler hangileridir?

• Osmanlı bu gerilemeyi kırabilir miydi?

Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Neden Böyle Bir İnanış Var?

Genelde bu konu ortaya atıldıktan sonra söylenen sözler şunlardır:

• "Matbaa geç geldi ondan"

• "Sanayi devrine yetişilemedi"

• "Din adamları yüzündendi"

Dürüst olmak gerekirse bu lafların haklılık payı yok değil. Ama sorun sadece bunlar da değil. 

Osmanlı'nın "Osmanlı" Olduğu Zamanlar

Osmanlı, Fatih dönemindeyken savaş teknolojilerini alıyor ve kendi ordusuna entegre ediyordu. 17. yüzyılda ise bir ucu Budapeşte'ye (Macaristan'ın başkenti) öbür ucu da Bağdat'a uzanıyordu. Yine Yükselme Devrinde Ali Kuşçu gibi bilim insanları Fatih Sultan Mehmet'in özel isteğiyle Tebriz'den getirilmiştir.

Birçok Neo Osmanlıcının söylediği, övündüğü ve "Osmanlı bizim atamızdı demelerini sağlayan ve kıvanç duymalarının sebebi bu dönemdir.

Yükselme Dönemi: Osmanlı Edebiyatı

Tasavvuf, Divan ve Halk Edebiyatı dönemin önemli edebiyat akımlarındandır.

Yükselme Dönemi: Askeri Yapı

Yeniçeriler ve Tımarlı Sipahiler tarafından oluşurdu. Özellikle yeniçeriler döneminin çok ötesinde bir askeri birlikti. Barış zamanı İstanbul'da otururlar, maaşları hazineden ödenirdi. Emekli olana kadar evlenemezlerdi.

Peki, Neden Geri Kaldı?

Bunun sade tek değil pek çok sebebi var. Sıralamamız gerekirse:

• Emrah Safa Gürkan'ın bir lafı vardır. "Biz geri kalmadık. Onlar çok hızlı gitti." Bu laf aslında tüm olayı özetler niteliktedir. Çünkü gerçekten Reform ve Rönesans'tan sonra Avrupa çok hızlı ilerlemiş ve hızına ayak uydurmak neredeyse mümkün değildi.

• Osmanlı Yükselme Devrin'nden sonra artık pozitif ilimlere değer vermiyor, kız öğrencilerin Tanzimat Dönemi'ne kadar yükseköğrenim görmesine izin vermiyordu. Bu, faydalanabilecekleri ama faydalanamadıkları fazlaca insan gücü demekti.

• Halk, bilgiye yeterince hızlı erişemiyordu çünkü böyle bir talep yoktu. Dolayısıyla matbaa uzun yıllardır Osmanlı'da tutunamayacak ve bu da Osmanlı'nın aleyhine olacaktı.

Osmanlı gerilediğinin farkındaydı ve bunun için 1700'lerin başında Avrupa'ya elçiler göndererek bu durumu aşmak istemiştir.

I. Dünya Savaşı ve Osmanlı

Osmanlı'nın bittiği savaş bu savaştır. Osmanlı Çanakkale gibi cephelerde çok iyi mücadele edebilmişse de bunu tüm savaşa uyarlayamamıştı. Özellikle savaştaki yenilgiler, hastalık ve kıtlık imparatorluğu içten içe kemirmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Osmanlı Bu Gerilemeyi Kırabilir miydi?

• Kırabilirdi, bir nebze kırdı da. Ama Avrupa'nın çok hızlı gelişmesi ve diğer etkenler de birleşince durumu daha iyi ve istikrarlı bir şekilde ele almak ve ayrıca çözebilmek lazım geliyordu.

Osmanlı'nın Kaderini Paylaşan Başka Devletler Neler?

•Birden fazla milletin olduğu ve tıpkı Osmanlı gibi milliyetçilik yüzünden dağılan devletler Avusturya Macaristan Yugoslavya ve Rus İmparatorluğu'dur. İsyanlar sonunda yıkılması ise İspanya İmparatorluğu ile benzerlik gösterir.

Engellenmesi İçin Ne Yapılabilirdi?

• Öncelikle halkın bilgiye ulaşmasında teşvike ihtiyaç olduğu bellidir. Matbaa'yı dönemin en büyük servetine sahip olan yapı, devlet almalıdır ve matbaada ona göre kitap ve gazeteler yayınlanmalıdır. Ayrıca kızların da eğitime tam anlamıyla katılması ve pozitif ilimlere değer verilmesi süreci hızlandıracaktır. Tabi tüm bunlar için ayrıca liyakatli bir yönetim şarttır.

Sonuç

Osmanlı eğer biraz da akılcı bir şekilde hareket etseydi ve bunları halka anlatabilseydi şuan biz bu konuyu tartışmıyor olabilirdik. Her devletin hataları vardır, hataları büyük ve belli hatalarsa düzeltmek lazım gelir. Fakat her şeyin en iyisini Osmanlı'dan istemek de pek doğru değildir. Ne de olsa Osmanlı, durumu fark etmiş ve düzeltmek için bir şeyler yapmaya çalışmıştır.

Kaynak:

​

Birçoğumuz sömürgeci Batılıları görüp "Keşke Osmanlı da Sömürgeci Olsaydı" demişizdir. Zira Batı'nın o dönemki refah ve bolluğunu görünce böyle söylememek epey zordur. Peki cidden, Osmanlı Neden Amerika'ya Gitmedi/Gidemedi?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Kolomb'un Amerika Macerası Nasıldır?

• Kolomb'un II. Bayezid'e Teklifi Nedir?

• Amerika'nın Keşfi'nin Dünyaya Etkileri Nelerdir?

Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Kristof Kolomb ve Amerika

Kolomb 1492'de Hindistan'a geldiğini düşünerek Amerika'ya, Bahamalar Adaları'na geldi. Fakat tarihte söylendiği üzere Amerika'ya gelen ilk kişi kendisi değildi. Amacı İspanya'nın verdiği destek ve oluşacak yeni ticaret yollarından faydalanmaktı.

Kendisinden önce kıtaya Vikingler ayak basmıştı bile. Kolomb'dan 500 yıl önce gelmişler ve gerek sayılarının az olması gerekse de düşmancıl tavırları nedeniyle sömürge faaliyetlerine girişmemişlerdi.

Amerika'yı Keşfeden Türkler

Evet, yanlış okumadınız. Bazı araştırmalara göre Amerika'yı Kolomb'dan daha önce Türklerin keşfettiği söylenir. Ayrıca sadece Türkler de değil başka milletler de bu süreçte yer alır. Bu iddiaların dayanağı ise Kızılderililerin kullandığı dillerden bazılarında Türkçe ve başka dillerden kelimeler bulunmasıdır. 

Örnek:

Türkçe → Küçük - Kuççi     Kış - Kaşa     Ata - Atea

Japonca → Hai - Hai (Evet)   Shika - Shohita (Geyik)   Shawani - Shiwani (Rahip)

İspanyolca → arroz - aros (Pirinç)   azùcar - asuka (Şeker)   algodón - alkuton (Pamuk)

Osmanlı'ya Gelen "Sömürge" Teklifi

1484'te Kristof Kolomb önce Osmanlı Padişahı olan II. Bayezid ile görüştü fakat teklifi reddedildi. Sebebi ise Osmanlı'nın Avrupa'da bulunan Cem Sultan ile uğraşması yer almaktaydı. Osmanlı, keşfi yapan devlet olamamıştı fakat keşiften hemen sonra Piri Reis sayesinde haberi olmuştu. Piri Reis, Kolomb'un haritasını eline geçirmiş ve kendi haritasına da buna göre eklemeler yapmıştır.

Peki, Neden Osmanlı Amerika'ya Gitmedi/Gidemedi?

Bunun birçok sebebi vardır. İlki Osmanlı'nın büyük gemilere sahip olmamasından geçer. Zira kadırgalar tek başına yeterli değildir ve ambar kısımları uzun bir yolculuğu kaldıracak şekilde değildir. 

İkincisi, Osmanlı'nın böyle bir keşfe ihtiyacı yoktur. Asya'daki ticaret yolları zaten Osmanlıların elindedir. Üstelik böyle bir serüven Osmanlı açısından bakıldığında çok masraflı olacaktır. 

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Hangi Padişahlar Amerika Keşfini Destekledi?

• Bu dönemde Yavuz Sultan Selim'e, Piri Reis tarafından 1517'de bir dünya haritası sunulur ve I. Selim tarafından bu çalışma korunur.

Tarihte Osmanlı'nın Deniz Gücü

• Osmanlı'nın deniz gücü 14. yüzyılda yeni yeni başlamış, 15 ve 16. yüzyılda ise arşa çıkmıştır. Nitekim Preveze Deniz Zaferi (1538) bu zamanda olmuştur. 18 ve 19. yüzyıllarda ise teknolojik olarak geri kalınsa da III. Selim ve II. Mahmud tarafından modernleşme çabaları görüldü.

Amerika'yı Hangi Devletler Buldu?

1492'de Kolomb ile İspanya, ardından 1497'de 13 koloniyi kuracak olan İngiltere, Fransa ve Portekiz olmuştur. Hollanda ise 17. yüzyılda Amerika'nın doğu kıyılarında ve Karayipler'de ticaret kolonileri kurmuşlardır.,

Diğer Devletler Giderek Ne Kazandılar?

Kısa vadede yeni tarım ürünleri (patates mısır kakao) ve ticaret rotaları, uzun vadede ise Sanayi Devrimi ile gelen kaynak arayışına son verildi. Küresel düzeyde imparatorluklar kuruldu. (İngiltere - Fransa) Ayrıca modern kapitalizmin de tohumları sömürge şirketleri sayesinde burada atıldı.

Amerika Keşfi'nin Dünyaya Etkileri

Kuzey ve ardından Güney Amerika'nın keşfi ile yerli halkın Avrupa'dan gelen hastalıklara karşı koyamaması örnek verilebilir. Bu durum kitlesel bir soykırıma yol açmıştır. Amerika'ya Afrika'dan milyonlarca zenci köle nakledildi. Olumlu etkilerinden bir tanesi ise patates mısır domates gibi ürünlerin Avrupa'da milyonlarca insanı açlıktan kurtarmasıdır.

Sonuç

Osmanlı Amerika'ya gerek teknik sebeplerden gerekse de ihtiyacı olmadığından gitmemiş ve bölge Avrupalılara kalmıştır. Fakat II. Bayezid kararını başka bir yönde verseydi bile bu bizim açımızdan çok da bir farklılık yaratmazdı. Zira Amerika kıtası Osmanlı için oldukça uzak, Portekizli ve İspanyollar için ise nispeten daha yakındır. Burada ise olan maalesef Kuzey'in ve Güney'in yerli halklarına olmuştur.

Öncelikle yazımı buraya kadar okuduysan teşekkür ederim. Bu yazı işlerinde biraz yeniyim açıkçası ve bunu telafi etmek istiyorum. O yüzden beni yapıcı bir şekilde eleştirmen benim için en faydalısı olur. Tekrardan sağol. Bir sonraki yazıda görüşürüz.

Sıcak Zamanların Tarihi - Avrupa'da Yaşanan Binlerce Ölüm

 Sıcak havalar, sıcağı her derecesine kadar yaşayıp rahatsız olan insanlar için bir dert olmuştur. Peki bu sıcaklar ne zamandan beri var?

Buna karşı koymak için neler yapabiliriz?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

• Avrupa'da yaşanan son 5 yılda ölüm sayıları kaçtır?

• Geçmişte yaşanmış sıcak hava dalgaları nelerdir?

• Sıcaklar için alınacak etkili tedbirler nelerdir?

Aşağıya bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Avrupa'da Yaşanan Ölümler

Son 5 yıl için sıcaktan ölüm istatistikleri şöyledir:

2022 → 60 bin kişi

2023 → 47 bin 500 kişi

2024 → 62 bin 275 kişi

2025 → 68 bin 370 kişi

2026 → 20 binden fazla kişi (12 Temmuz'a kadar)

Bu ölümlerin ileriki zamanlarda da artacağı öngörülüyor. Fakat bu durum günümüzde olduğu kadar geçmişte de yaşanan bir süreçtir.

Geçmişte Yaşanan Sıcak Hava Dalgaları

→ 1896 Doğu Kuzey Amerika Sıcak Hava Dalgası

• Sıcaklıklar ortalama 35 ila 38 °C arasında değişmektedir. Bu sıcaklıklar düşük gibi gözükse de rüzgarsızlık ve %90'a varan nem oranları bu süreci zorlu kılmış ve sadece Ağustos ayında 1500 kişinin ölümüne yol açmıştır.

→ 1913 Death Valley 

• Dünya üzerindeki en yüksek sıcaklık ABD'de Kaliforniya'nın Ölüm Vadisi'nde ölçülmüştür. Termometreler 57 °C'yi göstermiştir ve bu rekor hala korunmaktadır.

→ 2010 Kuzey Yarım Küre Yazı Sıcak Hava Dalgası

• Pakistan'da, 26 Mayıs'da sıcaklıklar 53,5 °C' yi gösterdi. Sıcaklar özellikle Doğu Avrupa, Rusya ve ABD'yi vurmuş, 55 bin kişinin ölümüne yol açmıştır.

O Günlerde İnsanlar Ne Yapıyorlardı?

O zamanlar klima ya da vantilatör olmasa da geçmişteki insanların da belli başlı çözümleri vardı.

Kalın Taş ve Kerpiç Duvarlar

• Evler sıcağı içeri geçirmeyen kalın taş, mermer ya da kerpiç kullanılarak yapılırdı. Bu binalar gündüz serin kalır, emdiği ısıyı gece salardı.

Yeraltı Yaşam Alanları

• Evlerin altına güneş ışığı almayan derin mahzenler ve sığınaklar yapılırdı. Aileler günün en sıcak zamanlarını burada geçirirdi.

Gündüz Uykusu (Siesta)

• 12:00 ve 16:00 arası dışarıda hayat durur ve herkes gölge bir yere çekilip uyurdu. Çalışma saatleri gündüzün ilk ışıklarına ve geceye kaydırılırdı.

Bu Sıcaklar Neden Oluyor?

• Bunun belli başlı birkaç sebebi var. Fakat en büyük sebebi atmosfere salınan karbondioksit ve metan gazlarıdır. Petrol, doğal gaz ve kömür gibi fosil yakıtlar bu gazların çıkmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda eğer büyükşehirde yaşıyorsanız ve ağaçlandırma az ise, sıcaklık 5 ila 10 dereceye kadar daha fazla olabilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Son 50 Yıl Toplam Ölüm Sayısı Nedir?

• Resmi olarak 60 bin kişi. Fakat dolaylı yoldan hayatını kaybedenleri de sayarsak bu sayı milyonları bulabiliyor. Bu dolaylı ölümler kalp yetmezliği, tansiyon gibi sebepler olabiliyor.

Kaydedilen En Düşük Sıcaklık Kaç?

• Kaydedilen en yüksek sıcaklık 57 °C'dir. En düşük sıcaklık ise -89 °C'dur. Antarktika'da ölçülmüştür.

Sıcaktan Korunmak İçin Alınacak Önlemler Nelerdir?

• Bol, açık renkli kıyafetleri tercih edin.

• Kullanmadığınız televizyon, bilgisayar ve modemi kapatın. Bu cihazlar dışarıya ısı yayar.

• Dışarıya çıkarken güneş kremi sürün ve geniş kenarlı şapka takmaya özen gösterin.

• 11:00 - 16:00 arası dışarıda olmaktan kaçının.

• Dışarısı içeriden daha sıcakken pencereleri açmayın, bunun yerine daha serinken ya da geceleri bunu yapın.

Avrupa'daki Ölümler Neden Türkiye'de de Yaşanmıyor?

• Aslında yaşanıyor fakat Avrupa'daki kadar olmamasının sebebi bizdeki klima ve vantilatör kullanımıdır. Aynı zamanda Avrupalılar sıcak olmasına rağmen dışarıya çıkması da sayıları Avrupa aleyhine yükseltebiliyor. Bizdeki ölümlerin dolaylı ölüm olarak kaydedilmesi de bizim lehimize sayıları az gösterebiliyor.

Sıcaklardan En Çok Etkilenen Kesimler?

• Sıcaktan hayatını kaybedenlerin çok büyük bir kısmı (% 80 ila % 90) 65 yaş üstü insanlardır. Yaşlıların vücudu sıcağı hissedip terleyemez. Eğer yalnız da yaşıyorlarsa evlerinde sessiz bir şekilde vefat ederler. Kronik kalp ve damar hastalıklarından muzdarip olanlar ve unutulup kapana kısılan küçük çocuk ve bebekler de maalesef bu durumdan etkilenirler.

Sonuç

Sıcak hava dalgaları sadece günümüzde değil geçmişte de yaşanan olumsuz hava şartlarıdır. Özellikle Avrupa'da 10 binlerce kişinin canını almaktadır. Ölçülmüş en yüksek sıcaklık 57 °C olurken en düşük sıcaklık ise 89 °C olmuştur. Sıcaktan etkilenmemek için bol kıyafetler giymeli, öğle saatleri dışarı çıkmaktan çekinmeliyiz. Eğer 65 yaş üzeriysek, kalp ya da tansiyon sorunumuz varsa bu durumda özellikle dikkat etmeliyiz.

Peki bu sorunu ortadan kaldırmak kimin görevidir? Devletin mi yoksa halkın mı?

Kaynak:

"Kürdistan". Bu kelimeyi çok duydunuz değil mi? Peki Kürdistan tam olarak ne ve neden sakız gibi herkesin ağzında?

Bu yazıda şu sorulara cevap bulacaksınız:

•Kürdistan var mı?

•Bu kelime ilk ne zaman ortaya çıktı?

•Kürdistan denen bölge nereleri kapsıyor?

En sona bıraktığım Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmını okumayı unutmayın. İyi Okumalar.

Tarih ve Kürdistan

Tarihsel olarak "Kürdistan" kelimesi ilk kez 11. yüzyılda Selçuklu kaynaklarında kendini göstermiştir. Dönem dönem kısa süreli bazı devletler kurulsa da bu uzun bir zamana yayılamadı. Şu anda devlet diyemesek de özerk bir bölge olan Kürdistan Bölgesel Yönetimi mevcuttur. Bu bölge Irak'ın kuzeyinde yer almaktadır.

Kürdistan Kelime Anlamı

Kürdistan kelimesi "Kürt Diyarı" anlamına gelir. Zamanında Kanuni Sultan Süleyman, Fransa kralına mektup gönderip mektubunda hakim olduğu toprakları sayarken "Kürdistan" adını geçirmiştir.

Kürtçe Nasıl Bir Dil?

Farsça ve Arapça ile kelime alışverişi yapmış olsa da Kürtçe farklı bir dildir ve Hint - Avrupa dil ailesine bağlıdır. Kurmanci (Kuzey Kürtçesi), Sorani (Orta Kürtçe) ve Kelhuri (Güney Kürtçesi) olarak lehçeleri bulunmaktadır. Bunlardan en yaygını Kurmanci'dir ve 15 - 17 milyon arası insanı kapsamaktadır.

Kürdistan Sorunu Nedir?

Kürt Sorunu, genel olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayan Kürtlerin entegre edilme/ne yapılacağı konusudur. PKK'nın ve (sözde) Kürtlerin sesi olan Selahattin Demirtaş ve onu takip edenler bu sorunu zorlaştırmaktadır. Zira Kürtler bağımsızlık ya da en azından özerklik isterken Türkiye duruşundan taviz vermemektedir. Olanlar ise Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yaşayan halka olmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kürdistan'ı Hangi Ülkeler Destekliyor?

• Genel olarak ABD ve Batı ülkeleri Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ni savunmakta ve "Bağımsız Kürdistan" fikrine de sıcak bakmaktadırlar. 

Kürdistan Denen Bölge Nereleri Kapsıyor?

•Suriye'nin Kuzey Doğusu, Irak'ın kuzeyi, Türkiye'nin Güneydoğu'su, İran'ın Kuzey Batısı'nı kapsamaktadır. Bu yol eski ticaret yolları üzerinde bulunduğu için tarihi bir öneme de sahip.

Çevre Ülkelerin Kürdistan Konusuna İlgisi

• Tahmin edebileceğiniz gibi tüm ülkeler böyle bir konu ile ilgili rahatsız durumdalar. Özellikle Türkiye PKK yüzünden en çok yara alan ve bu fikre karşı çıkan ülke konumunda.

Kürtler Kurtuluş Savaşı'nda Bizimle Birlikte Savaştı mı?

• Evet, bizimle birlikte savaşmışlardır. Çanakkale gibi cephelerde olmasa da Kafkas Cephesi gibi Doğu Anadolu'ya daha yakın cephelerde Kürtler de yer almıştır. Üstelik bu sayı 10 bini aşmaktadır.

İleride Kürdistan Kurulabilir mi?

•Yakın gelecek için bu oldukça zor. Üstelik çevre ülkelerin de bu konuda taviz vermeyeceğini düşünürsek pek mümkün görünmüyor. Kürtler daha çok Batılılar için bir "maşa" olarak kalmaya devam edecek gibi duruyor.