u/Zembla-redactie

Direct na zijn aantreden in januari 2025 zet president Trump het mes in de Amerikaanse ontwikkelingsorganisatie USAID. Volgens Trump wordt USAID geleid door ‘radicale gekken’. In de maanden daarna wordt de grootste hulporganisatie ter wereld ontmanteld: wereldwijd worden hulpprogramma’s stopgezet. Ook Europese landen bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Zo schrapt Nederland het historische bedrag van 2,4 miljard euro.

Wat gebeurt er met de mensen die afhankelijk zijn van deze hulp? Zembla reist naar Kenia en onderzoekt de gevolgen van het stopzetten van de buitenlandse steun.

Kijk het hele onderzoek ‘Hulp in nood’ nu op YouTube of vanavond om 21:15 op NPO 2.

Hout uit Maleisië wordt gebruikt als brandstof voor Nederlandse energiecentrales. In het land van herkomst zien we wat daarvoor gebeurt: vrachtwagens vol boomstammen verlaten het regenwoud. Volgens Mustafa Along, leider van de Orang Asli bevolking, zijn vooral de vele kleine stammen opvallend. Die zijn volgens hem een aanwijzing dat complete stukken bos in één keer zijn gekapt. Voor de oorspronkelijke bewoners van Maleisië betekent dat een steeds kleiner leefgebied en verlies van biodiversiteit.

Kijk het hele onderzoek naar biomassa nu op NPO Start of YouTube: https://youtu.be/RKV9TVQ3dvo

Energiegigant RWE krijgt miljarden subsidie om in plaats van kolen biomassa te gebruiken, gemaakt van houtresten als zaagsel en snoeihout. Het bedrijf importeert jaarlijks vele honderdduizenden tonnen biomassa, ook uit het tropische Maleisië. Dat land staat bekend om illegale houtkap en de bedreiging van het leefgebied van de oorspronkelijke bevolking. Volgens RWE is alle biomassa gecertificeerd en daarmee duurzaam.

Maar klopt dat wel? Leidt de productie van al die houtkorrels niet tot verdere kaalkap in de bedreigde Maleisische bossen? Zembla onderzoekt wat de gevolgen zijn van onze honger naar hout en legt bloot hoe overheid en bedrijfsleven zich verschuilen achter een fraudegevoelige, papieren werkelijkheid.

Kijk het hele onderzoek 'Biomassa uit de jungle' komende donderdag om 17:00 op NPO Start of YouTube. Of om 21:15 op NPO 2.

Update | Het RIVM adviseert fors strengere waarden voor formaldehyde, de stof die vrijkomt uit UF-schuim dat in tienduizenden Nederlandse huizen als isolatiemateriaal is gebruikt. Bij langdurige blootstelling adviseert het instituut 7 microgram per kubieke meter, en maximaal 20 microgram bij kortdurende pieken in huis: zes keer lager dan de huidige norm voor binnenlucht van 120 microgram. Formaldehyde is kankerverwekkend en kan DNA beschadigen. 

Die norm speelt een belangrijke rol in ons onderzoek 'Gas in de gevel'. Uit onze inventarisatie bleek dat bewoners op zeker zeven locaties gezondheidsklachten kregen na isolatie met dit schuim. De concentraties waren soms zo hoog dat de GGD hen adviseerde per direct hun huis te verlaten. We lieten ook zien dat topambtenaren al in 1980 een verbod overwogen, maar dat de commissie die over de norm ging - met daarin fabrikant Akzo - besloot die niet te verlagen. 

Het verantwoordelijke ministerie (BZK) bestudeert het advies nu en kijkt of en in welke mate de grenswaarde moet worden aangescherpt. De beslissing daarover zal voor einde van dit jaar genomen worden. 

Bekijk ‘Gas in de gevel’ terug: https://www.youtube.com/watch?v=zNwXXDt5BK8  

Lees het hele artikel: https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/rivm-adviseert-fors-strengere-waarden-formaldehyde 

Nieuws | Minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) is 'geschrokken' van het aantal jongeren dat een-op-een-begeleiding krijgt. "Ik vind het heel zorgelijke informatie", schrijft ze aan de Tweede Kamer. De aantallen zijn "hoger dan tevoren verwacht”. De kosten voor zulke begeleiding loopt op tot enkele tonnen en soms een miljoen euro per kind per jaar.

Op 1 mei van dit jaar verbleven 768 jongeren in zo’n een-op-een-plaatsing. Daarnaast kregen 1.557 jongeren zorg die hun gemeente buiten de gewone afspraken met zorgaanbieders om moest regelen. De cijfers komen uit een inventarisatie die de minister liet uitvoeren na de Zembla-uitzending ‘Kinderen die niemand wil’.

Daarin onderzocht Zembla wat er gebeurt met jongeren met complexe problematiek voor wie geen passende plek te vinden is. Zembla kwam toen onder driekwart van de Nederlandse gemeenten uit op minimaal 400 van dit soort plaatsingen in drie jaar tijd.

👉 Lees het hele verhaal en de Kamerbrief op onze site.

De uitzending ‘Kinderen die niemand wil' is terug te zien op ons YouTube-kanaal.

Voor de kust van Tunesië zijn zeker 11 Tunesische migranten omgekomen tijdens een poging de Middellandse Zee over te steken naar Europa. Een boot met vijftien mensen aan boord zonk op ongeveer 26 kilometer van de kust. Vrijwilligers uit Zarzis zijn met vissersboten op zoek naar 3 vermisten. Er is tot nu toe 1 persoon gered.

In 2018 deed Zembla onderzoek naar de gevolgen van de migratiecrisis voor de Tunesische kustplaats Zarzis. In het onderzoek laten we zien hoe lokale vissers en vrijwilligers daar al jaren worden geconfronteerd met de lichamen van verdronken vluchtelingen.

Ieder jaar spoelen in Zarzis lichamen van verdronken migranten aan. De lichamen worden vaak, niet geregistreerd of gedocumenteerd, door vrijwilligers begraven. Zembla volgde Amade M'charek, voorzitter van Stichting Drowned Migrant Cemetary. Zij zet zich in Zarzis in voor een verantwoorde begraafplaats waar de doden kunnen worden geïdentificeerd en een waardig graf krijgen.

Kijk de uitzending 'Dromen van een begraafplaats' nu terug: https://youtu.be/nNV1Pw9s8j8

Update | De NAVO worstelt nog altijd met vijandige drones. Vorige week haalden gevechtsvliegtuigen verdachte drones neer boven Letland en Roemenië. Nog altijd worden relatief goedkope drones onderschept met dure jachtvliegtuigen, en een goedkoop en efficiënt alternatief is er nog altijd niet.

In onze uitzending 'Dreigende drones' (november 2022) lieten we al zien hoe ingewikkeld dat is. Luitenant-kolonel Arjen Nijkamp, hoofd van het counter-drone team bij Defensie, zei destijds al: "Er is niet één oplossing waarmee je dit droneprobleem kan mitigeren." Volgens hem is het een soort wapenwedloop waarin we achter de feiten aan hobbelen.

👉 Bekijk 'Dreigende drones' terug op YouTube.

--

We zijn met onze uitzending 'Gokkers in je tijdlijn' genomineerd voor de Televizier-Ring Impact. Stemmen kan via deze link.

#zembla #update #drones #navo #defensie

Dit blijkt uit een reeks interne documenten die openbaar zijn gemaakt in een Britse rechtszaak rondom olievervuiling door Shell in de Nigerdelta.

In 2020 onthulde Milieudefensie in samenwerking met Zembla dat Shell-medewerkers betrokken waren bij het veroorzaken van olielekken in Nigeria. De medewerkers gaven opdracht voor het vernielen van oliepijpleidingen voor eigen gewin en zouden volgens bronnen het geld van de schoonmaakbudgetten in eigen zak hebben gestoken. Shell en dochteronderneming SPDC lieten destijds in een reactie weten niet op de hoogte te zijn van de betrokkenheid van medewerkers of aannemers bij olielekkages. 

Uit de reeks interne documenten, die Amnesty International nu samen met verschillende ngo’s heeft gepubliceerd, blijkt dat Shell in maart 2013 de mogelijke betrokkenheid van eigen personeel of aannemers al intern besprak. Zo mailden directieleden het volgende naar elkaar: 'We moeten ervan uitgaan dat de oliedieven goede toegang hebben tot de planningsgegevens van SPDC.’ Andere hooggeplaatste medewerkers bespraken het stelen van de ruwe olie ook in een bijeenkomst: ‘Actie: Onderzoek de vermeende betrokkenheid van medewerkers en aannemers bij oliediefstal. Onderzoek de mogelijkheid om interne ‘vallen’ te gebruiken om vast te stellen wie hierbij betrokken zijn en hoe zij te werk gaan’.

Kijk het hele onderzoek 'De hel van Shell' uit 2020 terug: https://youtu.be/JhttvNezUnw
Lees het nieuws dat Zembla in 2020 maakte: https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/shell-medewerkers-betrokken-bij-veroorzaken-olielekken-in-nigeria
Lees het rapport van de 8 ngo's: https://www.amnesty.org/en/documents/afr44/1304/2026/en/

Update | Het koraal rond Bonaire verkeert de afgelopen jaren in een steeds slechtere gezondheid. Dat zien wetenschappers van Wageningen University and Research. Zij deden het afgelopen jaar opnieuw onderzoek naar het koraal rondom Bonaire. In vijftig jaar tijd is er zo'n 90 procent van de oorspronkelijke hoeveelheid afgestorven.

Het beschermde koraal rondom het eiland staat al jaren onder druk. Opwarming van het zeewater, vervuiling en toerisme zorgen ervoor dat er steeds meer verdwijnt. Zembla deed in 2022 al onderzoek naar de staat van het Nederlandse koraal. Toen waren er plannen vanuit het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om midden in het koraal bij Bonaire een nieuwe pier te bouwen.

Kijk het hele onderzoek uit 2022 terug: https://npo.nl/start/afspelen/bedreigd-nederlands-koraal

Update | De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) grijpt in bij Excellent Care Clinics in Velsen-Noord, de pijnkliniek die long-covidpatiënten behandelt met een omstreden variant van lidocaïne. Volgens de IGJ, die na onthullingen van Zembla en Follow the Money onderzoek deed, voldoen de behandelingen op meerdere punten niet aan de normen voor goede zorg, wat een risico vormt voor de patiëntveiligheid.

De kliniek moet binnen drie maanden stoppen met het niet-geregistreerde middel - waar de bestuurders zelf patent op hebben. Naar aanleiding van onze uitzending eerder dit jaar meldden meerdere patiënten zich met klachten bij de IGJ. 

Lees het hele verhaal op onze site.

De brandweer rukt honderden keren per dag uit. Niet alleen voor branden, maar ook voor beknellingen, verdrinkingen, suïcides en reanimaties. Voor brandweermensen betekent dat een bijna dagelijkse confrontatie met de dood. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben.

Voormalig brandweermannen Ronald Loeve en Steven Hulzebos ondervinden daar nog iedere dag de gevolgen van. Ook ervaren zij dat er nauwelijks begeleiding was bij hun problemen. De dubbele korting die de mannen op hun salaris kregen voelde voor Loeve als "een straf".

Al in 2015 beloofde de Nederlandse brandweertop onderzoek te doen naar PTSS onder brandweermensen en plannen te maken voor betere ondersteuning. Zembla onderzocht in 2024 wat daarvan terecht is gekomen. Terwijl Defensie en de politie PTSS al langer erkennen als beroepsziekte, deed de brandweer dat toen nog altijd niet.

Kijk ons onderzoek 'Opgebrand' nu terug op YouTube.

#zembla #brandweer #ptss #hulpverleners #onderzoek

*Dit is een fragment van een onderzoek uit 2024. Inmiddels heeft de brandweer een landelijke PTSS-regeling, die voor zowel beroepskrachten als brandweervrijwilligers is gaan gelden.

In 2004 doet Sita mee aan Spoorloos. In de uitzending vindt ze haar biologische moeder in Sri Lanka. Zij vertelt dat Sita haar enige kind is.

Jaren later sluit Sita zich aan bij een WhatsAppgroep met lotgenoten: geadopteerden uit Sri Lanka die op zoek zijn naar informatie over hun afkomst. Daar leert ze Sharon kennen. Uiteindelijk ontdekken de twee dat ze volle zussen zijn.

Zembla onderzoekt in 2017 de adopties van kinderen uit Sri Lanka naar Nederland. In de uitzending komen geadopteerden aan het woord die grote verschillen ontdekken tussen hun adoptiedossier en de werkelijkheid. Geboortedata blijken aangepast, documenten bevatten onjuiste gegevens en sommige geadopteerden ontdekken dat zij broers of zussen hebben van wie zij het bestaan nooit kenden.

Kijk het hele onderzoek uit 2017 nu terug op YouTube.