u/jettirbaba4621

​

Eski Antlaşma'nın Hezekiel 38-39. bölümleri, İsrail'in kuzeyinden gelecek bir güçler koalisyonunu tasvir eder. Metinde geçen kavim isimlerini güncel jeopolitik aktörlerle karşılaştırmak istiyorum.

Metinde adı geçen Gog, Meşek ve Togarma, tarihi coğrafya araştırmalarında genel olarak Anadolu ve Kafkasya bölgesiyle ilişkilendirilir. Bu bölgenin günümüzdeki başat askeri gücü Türkiye'dir ve Suriye'deki konuşlanması, İsrail sınırına kadar uzanan bir etki hattı oluşturmaktadır.

Metinde geçen Put ismi, çoğu tarihçi tarafından antik Libya'ya işaret ettiği kabul edilir. Trablus merkezli hükümetin Türkiye ile sürdürdüğü askeri ve enerji iş birliği bu bağlamda dikkat çekicidir.

Kuş ismi Sudan'a karşılık gelmektedir; bölgedeki güç dengesinin son dönemde aldığı yön bu açıdan not edilmeye değerdir.

Pers ismi doğrudan İran'a işaret eder ve İran'ın İsrail ile olan mevcut askeri gerilimi ayrıca açıklama gerektirmeyecek kadar güncel bir vakadır.

Buna ek olarak, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan hattında şekillenen bölgesel iş birliğinin (nükleer kapasite, finansman ve askeri teknolojinin bir araya gelmesi) yakın gelecekte daha belirgin hale gelmesi durumunda, metindeki güney unsurunun da tamamlanmış olacağı öne sürülebilir.

Son olarak, metnin 38:19. ayetinde geçen büyük deprem referansı, bölgede uzun süredir beklenen büyük ölçekli sismik hareketlilik (özellikle Marmara hattı) ile birlikte değerlendirildiğinde ayrıca dikkat çekicidir.

Bu tespitlerin bilimsel bir kanıt niteliği taşımadığını, metinsel ve coğrafi bir örtüşme gözlemi olduğunu belirtmek isterim. Bu konudaki farklı okuma ve yorumlara açığım.

​

1919-1922 yılları arasında Batı Anadolu’da yaşanan Yunan işgali ve sonrasındaki geri çekilme süreci, bölgedeki sivil halk üzerinde yıkıcı izler bırakan ağır bir tahribatla sonuçlandı.

İşgalin başladığı Mayıs 1919’da Menemen’de 150’den fazla Türk sivil hayatını kaybederken 200’den fazla ev ve dükkan yakıldı. Bunu izleyen Haziran ve Temmuz aylarında Torbalı’da 80 sivil katledilip köy tamamen yağmalanırken, Bayındır’da 120 kişi yaşamını yitirdi ve 300 bina ateşe verildi. Aydın merkez ve çevresinde ise işgal birlikleri ile Rum çetelerinin eylemleri sonucu 300’den fazla Müslüman sivil öldürüldü ve şehrin büyük bir kısmı yakıldı. Aynı dönemde Malgaç’ta 70 köylü, Çine’de ise 90 kişi hayatını kaybederken 150 hane küle döndü.

İşgalin iç kesimlere yayıldığı 1920 yazında Manisa merkez ve bağlı köylerinde 1000’den fazla sivil katledildi, şehir neredeyse tamamen yakıldı. Salihli’de 200 kişi öldürülüp 400 ev yakılırken, Gördes’te 130 sivil hayatını kaybetti ve yerleşim yeri yağmlandı. 1921 yılına gelindiğinde baskılar kırsalda derinleşti; Uşak Karahallı’da bir camide yakılan 60 kadın, çocuk ve yaşlı dahil olmak üzere toplam 110 sivil katledildi. Köprühisar’da 90 sivil öldürülüp 1000’e yakın ev yakılırken, Sivaslı’da 75 kişi hayatını kaybetti, 200 hane ateşe verildi.

1922 yılı Ağustos ve Eylül aylarında Türk ordusunun taarruzuyla başlayan Yunan geri çekilişi ise arkasında çok daha geniş çaplı bir yıkım bıraktı. Karatepe’de 180 kişi öldürülerek köy yerle bir edildi. Kemalpaşa’da geri çekilen birlikler 250 sivili katledip 500’den fazla evi yakarken, Seferihisar’da 90 kişi öldü ve 300 bina tahrip edildi. İzmir’in Yaylacık mahallesinde 120, Bornova’da 150, Buca’da ise 80 sivil katledildi; yüzlerce hane yağmalanarak ateşe verildi. Benzer şekilde Turgutlu’da 220 sivil öldürülüp 700 ev yakılırken, Alaşehir’de 300 kişi katledildi ve şehrin yüzde 80’i yandı. Nazilli’de ise 160 sivil yaşamını yitirdi, 500 bina yok edildi.

Bu geri çekilme sırasında Çakmak, Yayaköy, Bahçearası, Yeniköy, Gölcük, Kınık ve Bergama köyleri dahil olmak üzere 200’den fazla köy ateşe verildi ve her birinde onlarca sivil hayatını kaybetti. Genel bilançoya bakıldığında, 1919-1922 yılları arasında tüm Batı Anadolu’da yaşanan işgal ve çete faaliyetleri sonucu resmi Osmanlı ve Türk arşiv belgelerine göre 14.000 ile 18.000 arasında belgelenmiş sivil kayıp bulunurken, uluslararası tahminler bu sayıyı 10.000 ila 15.000 aralığında göstermektedir. Maddi boyutta ise 300’den fazla köy, 50’den fazla kasaba ile İzmir, Manisa, Aydın, Uşak ve Salihli gibi büyük merkezler kısmen veya tamamen yok edilmiştir.

Kaynaklar: ATASE Arşivi, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Tetkik-i Mezalim Heyeti Raporları (1922), Inter-Allied Commission Report (1921), M. Turan - Yunan Mezalimi, J. McCarthy - Death and Exile, M. Llewellyn-Smith - Ionian Vision.

1905-1907 ÖN CİNAYETLERİ VE İLK GERİLİMLER

Taşnak ve Hınçak örgütleri, Rus Çarlığı ve Batılı devletlerin bölgedeki diplomatik nüfuzundan yararlanarak Güney Kafkasya'da Türk nüfusa karşı ilk eylemleri başlattı. 1905-1907 yılları arasında Güney Kafkasya'da 10.000 kadar Türk, bu eylemler ve s*ldırılar sonucu hayatını kaybetti. Bu durum, bölgede hedeflenen siyasi yapılar için yürütülen demografik müdahale politikalarının ilk aşamasını oluşturmaktaydı. Osmanlı Devleti'nin askeri tedbirleriyle Doğu Anadolu sınırında bastırılan bu hareketlilik, 1918'de Azerbaycan topraklarına taşındı.

MART 1918 VAKASI VE BAKÜ'DEKİ KIYIMLAR

30 Mart – 2 Nisan 1918 tarihleri arasında Bolşevikler ve Taşnak güçleri, Bakü Sovyeti'nin denetimindeki Müsavat Partisi ve Kafkas Süvari Tümeni'ne karşı askeri harekât başlattı. K**liam ve çatışmalar tam üç gün sürdü; Bakü şehri adeta savaş alanına döndü. Bolşevik-Ermeni Komitesi 1 Nisan 1918'den itibaren askeri birlikler eşliğinde taarruza geçti. Taşnak güçleri, Azerbaycan Türklerine karşı sokak sokak, ev ev k**liam uyguladı. Bu süreçte Bakü'deki camiler, okullar ve tarihi yapılarda yüksek ısıya ve d*rbelere bağlı ağır tahribat oluştu.

ŞAMAHI VE DİĞER ŞEHİRLERDEKİ VAKALAR

S*ldırılar Bakü ile sınırlı kalmayıp çevre eyaletlere yayıldı. Şamahı şehrinde 55.000 Azerbaycanlı yaşamını yitirdi, diğer şehirlerde ise 35.000 Azerbaycanlı daha hayatını kaybetti. Çeşitli tarihsel kaynaklara göre rakamlar değişkenlik gösterse de (3.000 ila 12.000 arasında değişen minimum tahminlerden, Bakü'de 50.000, Şamahı'da 55.000 ve diğer yerlerde 35.000 olmak üzere toplamda 140.000'e varan kayıplara kadar) bölge demografisinde çok büyük kitlesel kayıplar gerçekleşti.

SOYKIRIMIN SORUMLULARI VE KAFKAS İSLAM ORDUSU'NUN MÜDAHALESİ

Etnik Ermeni olan Stepan Şaumyan, Bakü'de Azerbaycanlılara karşı Bolşeviklerle Taşnakların ortak operasyonunu yönetti. "Karşı devrimcileri bastırma" bahanesiyle yürütülen bu süreç, Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'a yardıma gelmesiyle son buldu. Osmanlı ordusunun müdahalesi sayesinde bölgedeki sivil nüfus işgal ve kıyımlardan kurtarıldı.

RESMİ TANINMA: 31 MART ANMA GÜNÜ

26 Mart 1998'de Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in kararnamesiyle her yıl 31 Mart “Azerbaycanlıların Soykırımı Günü” olarak anılmaya başlandı. Bu resmî gün, 1918 Mart Olayları merkezli olmak üzere bölgede yaşanan tarihsel sivil kayıpları ve k**liamları ifade etmektedir.

KAYNAKLAR

Azerbaycan Devlet Arşivleri (1918-1920 dönemi belgeleri)

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi yayınları

“Azerbaycan Coğrafyasında 31 Mart 1918 Soykırımı” – Ulvu Rahimli Yüksek Lisans Tezi (Dokuz Eylül Üniversitesi)

“Bakü'de (Mart 1918) Ermenilerin Türettikleri Soykırım” – ATAM Dergisi makalesi

“Arşiv Belgelerine Göre 31 Mart Bakü Soykırımı” – Turkish Studies makalesi

31 Mart Azerbaycanlıların Soykırımı Günü resmi bildirisi (26 Mart 1998)

Dönemin Rus ve Batılı diplomatlarının anıları

Toplu mezar kazı raporları (Kuba ve çevresi)

Erzurum, Kars, Iğdır, Van, Muş, Bitlis ve Erzincan çevresinde 1915-1920 yılları arasında sivil nüfusa yönelik gerçekleştirilen kitlesel kıyımlar ve izinsiz kitlesel defin alanları; resmî arşiv kayıtları, adli antropolojik saha incelemeleri ve arkeolojik kazılarla belge altına alınmıştır.

Erzurum bölgesinde Cinis (günümüzdeki adıyla Ortabahçe) köyünde silahlı milisler, 587 sivili ibadethaneye kapatıp **termal tahribata maruz bırakarak** hayatlarına son vermiş; Alaca köyünde 274, Tazegül köyünde ise 58 kişiyi hedef almıştır. Erzurum genelinde tutulan resmî kayıtlara göre tek bir gecede 12.300'ün üzerinde Müslüman Türk yaşamını yitirmiştir. Erzurum Valiliği soruşturma evrakı ile Yanıkdere, Börekli ve Nurşin gibi yerleşim alanlarında yürütülen çalışmalar; yaş, cinsiyet ve demografik grup gözetilmeksizin kitlesel defin çukurlarının oluşturulduğunu kanıtlamaktadır.

Kars ve Sarıkamış hattında da benzer olaylar kayıtlıdır. Kars'ın Kalo (Derecik) köyündeki toplu yaşam hakkı ihlalinin ardından, 30 Haziran – 1 Temmuz 2003 tarihlerinde 67 yerli ve yabancı uzmanın gözetiminde adli arkeolojik kazı yürütülmüş ve kitlesel defin alanı açığa çıkarılmıştır. Dönemin milis subaylarından Ohanes Apresyan, hatıratında hayatını kaybeden savunmasız insanların yoğunluğunu "sonbaharda yere düşen yapraklar" benzetmesiyle aktarmıştır. Ayrıca Kars Ulu Cami'de 286 kişi **yüksek ısıya bağlı yanma sonucu** yaşamdan koparılmış; Göle, Büyük Çatma ve Küçük Çatma köylerinde de benzer baskınlar vuku bulmuştur.

Iğdır Ovası ve Hakmehmet köyünde 1919 yılında meydana gelen vakalarda, köyün erkek nüfusu bir araya toplanarak ağır fiziksel travmalara maruz bırakılmış ve su kuyusuna atılmıştır. Olaydan sağ kurtulan tek tanık Hüseyin Duman (Uzun Hüseyin), yaşanan süreci aktarmıştır. Söz konusu kuyuda yapılan ekskavasyon (kazı) çalışmalarında 83 bireye ait osteolojik (kemik) kalıntılara ulaşılmış; adli tıp ve osteoarkeolojik incelemeler kurbanların kesici ve delici alet travmalarıyla hayatını kaybettiğini doğrulamıştır. Küllük köyü ve civarında da benzer sivil kayıplar meydana gelmiştir.

Van, Muş, Bitlis ve Erzincan genelinde de demografik tahribat yüksek boyutlardadır. Van Valisi Cevdet Bey'in 23 Mart 1915 tarihli resmi bildiriminde Reşadiye Nahiyesi ve çevresindeki yerleşim yerlerine yönelik operasyonlar ayrıntılarıyla yer almaktadır. Muş'ta 2.800 sivil yaşamını kaybetmiştir. Devlet Arşivleri verilerine göre bölge genelinde toplam 519.000 ila 523.000 civarında sivil Müslüman Türk hayatını kaybetmiştir. Bölgede tespiti yapılan 185 kitlesel defin alanı, yaşanan olayların fiziki ve adli kanıtları arasındadır.

KAYNAKLAR

Başbakanlık Devlet Arşivleri (1910-1922)

Prof. Dr. Erol Kürkçüoğlu, Atatürk Üniversitesi Türk-Ermeni İlişkileri Araştırma Merkezi

Van Valisi Cevdet Bey'in 23 Mart 1915 tarihli telgrafı

Kars Kalo/Derecik Köyü Toplu Mezar Kazısı Raporu (2003) - DergiPark

Anadolu Ajansı ve TRT Haber Belgesel/Saha Haber Arşivleri

Biliyorsunuz şu an Doğu Türkistan'da Uygur Türkleri soyları yok edilmeye çalışılıyor; kendi coğrafyalarında ne yazık ki artık %50 ve altına düştüler. Ayrıca çoğu toplama kamplarında 7/24 işkenceye uğruyorlar. Şimdi diyelim ki topraklarını kurtarıp kendi devletlerini kursalar, günümüz dünyasının ikinci süper gücü Çin'i tek başlarına yenebilmeleri imkânsız. Ben de şunu düşünüyorum: Çok geçmeden orada yok olmalarındansa planlı şekilde Anadolu'ya göç ettirilip yaşatılmaları... Siz ne düşünüyorsunuz?

Detaylıca bakarsanız bu adamlar; beceriksiz padişahların ve çökmekte olan bir imparatorluğun sürekli zulme uğrayan halkını aydınlatmış, onlara sahip çıkmıştır. Üstelik ilk defa Türk milliyetçiliğini savunanlar ve padişahın mutlak otoritesini kıranlar da onlardır. Son olarak, Cumhuriyet'in kurucularının neredeyse tamamının İttihatçı olması, bu kurumun aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasında inanılmaz büyük bir rol oynadığı gerçeğini gösterir. Ama günümüze bakarsak adı bile geçmeyen, ders kitaplarında birkaç kelimeyle özetlenen bir oluşum... Neden halkımız bu kahramanlara gereken değeri vermiyor?"

Filibe (Temmuz 1877): 2.000’den fazla sivilin infazı ve ardından gelen göç dalgasındaki 300 kişilik kayıp ile toplamda 2.300+ sivilin hayatını kaybettiği arşivlenmiştir. (Kaynak: FO 78/2714)

Eski Cuma (Ağustos 1877): 1.500 hane kullanılamaz hale getirilmiş, sivil nüfusun toplu imhası sonucu 1.000’den fazla can kaybı yaşanmıştır. (Kaynak: Y.PRK.ASK 12/34)

Plevne ve Çevresi (Eylül 1877): 15 köyü kapsayan sistematik tasfiye sürecinde, toplam 18.700 kişilik sivil nüfus kaybı rapor edilmiştir. (Kaynak: Fransız Dışişleri Arşivi, Kutu 438)

Rusçuk (Kasım 1877): Şehir merkezinde 6 mahallenin tahrip edildiği, 3.200 kişinin infaz edildiği ve toplamda 4.700 sivilin hayatını kaybettiği belgelenmiştir. (Kaynak: FO 78/2716)

Tırnova (Aralık 1877): 5.000 kişinin zorla nehre yönlendirilmesi ve şehir içindeki 3.400 kişilik infazla birlikte toplam 8.400 sivil kayıptır. (Kaynak: Robert College Arşivi)

Şumnu (Ocak 1878): 22 yerleşim biriminin nüfusunun tamamen tasfiye edilmesi sonucu 11.200’den fazla sivil hayatını kaybetmiştir. (Kaynak: Şura-yı Devlet 1879, Cilt 12)

Varna (Şubat 1878): Sivil sığınaklarda "termo-mekanik" (ısı ve buhar) yöntemle uygulanan infazlar sonucu 2.043 kişi hayatını kaybetmiştir. (Kaynak: Hilal-i Ahmer Belge No: 45/2)

Lofça (Mart 1878): 8 köyün sivil nüfusunun (4.870 kişi) tamamının infaz edilerek tasfiye edildiği, 1880 yılındaki saha incelemesiyle kesinleşmiştir. (Kaynak: ŞD 1880/89)

Filibe'deki yenilginin ardından, Rus ordusu ve Bulgar çetelerinin baskısından kaçan yaklaşık 100.000 sivil Türk, Edirne'ye sığınmak amacıyla yola çıktı. Ancak Edirne’nin savaşmadan teslim olmasıyla, binlerce kadın, çocuk ve yaşlıdan oluşan bu devasa mülteci kervanı iki ateş arasında çaresizce ortada kaldı.

Edirne yolunu açmak isteyen bir Rus alayı Harmanlı yakınlarında mültecileri kuşattı. Rus iddiaları mültecilerin arkasına saklanan silahlı kişilerin kendilerine ateş açtığını öne sürse de, dondurucu soğukta kağnılarla ilerleyen sivil bir topluluğun düzenli bir orduya saldırma ihtimali yoktu. Türk kaynaklarına göre, çaresiz kervan doğrudan Rus birliklerinin ve bölgedeki Bulgar çetelerinin saldırısına uğradı.

Kaçacak yolu olmayan mülteciler büyük bir kırıma uğradı. Kervan tamamen yağmalandı, kadınlar alıkonuldu; dağlara kaçamayan binlerce yaşlı, hasta ve çocuk ya dondurucu soğukta donarak can verdi ya da katledildi.