Hoe Houwaert zijn naam verborg in het Wilhelmus
Hoe Houwaert zijn naam verborg in het Wilhelmus - Google Books
Onzin of toch niet?
Hoe Houwaert zijn naam verborg in het Wilhelmus - Google Books
Onzin of toch niet?
Ik las een tijdje terug een interessant artikel (het Wilhelmus tijdens de republiek o.i.d. heette het geloof ik) waarin ter sprake kwam dat de tekst van het Wilhelmus regelmatig werd aangepast aan de toenmalige stadhouder (en later de koning). Aangezien het een erg persoonlijk lied was, voelden de opvolgers van Willem van Oranje blijkbaar een behoefte voor een eigen versie. Al bleef het oorspronkelijke Wilhelmus ook populair. Ik geef even een voorbeeld van een alternatieve versie:
Maurice van Nassouwe
Ben ick van Duytscher aert,
Voor t Vaderlandt ghetrouwe
Gae ick int veldt te paert:
Het Prinsdom van Orangien
Heeft Godt my toe-gheschickt,
Voor den Koninc van Spangien
En ben ick niet verschrickt.
De verschillen zijn groter dan de overeenkomsten en dat geldt nog meer voor de rest van het lied. Deze liederen bevatten veel verwijzingen naar minder bekende historische gebeurtenissen, pogingen om tegenstanders belachelijk te maken, de lof van de stadhouder/koning te bezingen en grappen/dubbele bodems. Deze varianten op het Wilhelmus zijn helaas bij het grote publiek nagenoeg onbekend. Veel wetenschappers besteden er ook weinig aandacht aan en als ze er iets over vermelden, dan herhalen ze alleen de eerste strofe. Daarom leek het mij leuk om deze varianten met hulp van AI in echte liedjes te veranderen. Dat is niet bepaald een makkelijke taak omdat deze liederen her en der verspreid zijn en er in een behoorlijk aantal gevallen ook geen transcript beschikbaar is (waardoor je veel handschriften moet ontcijferen en vervolgens uittypen).
De kans dat we ooit door mensenhanden gemaakte versies van deze liederen krijgen is helaas bijzonder klein, om meerdere redenen. Voor het volledige Wilhelmus (alle 15 coupletten) zijn maar 1-3 audio-opnames te vinden. Waarvan de meest recente al weer een hele tijd geleden is. (Van de historische constructie van het Wilhelmus, naar de wijze van Chartres, is nog geen volledige versie gemaakt.) Minder bekende varianten maken hierdoor, dus nagenoeg geen kans om gemaakt te worden. Ten tweede zijn het wat langere liederen, dus als er al toevallig eentje gemaakt wordt, dan krijg je maar iets van 3 strofen te horen en laten ze de rest weg. (Muziekdiensten hebben een voorkeur voor korte muziek en er zijn weinig mensen te vinden die een hele avond achter elkaar naar verschillende complete bewerkingen van het Wilhelmus willen luisteren.) Met AI kun je gelukkig wel met enig gemak langere muziekstukken maken, die je zelf leuk vindt zonder dat je je druk hoeft te maken over hoe goed ze aanslaan bij het publiek. Een bijkomend voordeel is dat je met AI de melodie, snelheid en de instrumenten gemakkelijk aan kan passen, zodat de liederen niet te eentonig worden. (Alle versies zijn logischerwijs op de melodie van het Wilhelmus, al is deze door de loop der jaren wel veranderd.)
Nog iets dat meespeelt is dat deze liederen in het verleden minder positief gewaardeerd werden. Vaak werden ze in een boek kort even aangehaald via de eerste strofe, waarna de schrijver concludeerde dat het duidelijk minder goed was dan het originele Wilhelmus. Zelf denk ik dat je deze liederen gewoon moet waarderen om wat ze zijn en dat je er prima een leuk lied tussen kan vinden zonder dat je meteen de behoefte hebt om het tot het nieuwe volkslied uit te roepen. Net als met veel muzieksoorten zitten er tussen deze varianten goede en minder goede liederen. (Zelf vind ik de versies van Willem van Oranje/de zwijger, (geuzenleider Willem II van der Marck/Lumey,) Maurits, Frederik Hendrik en koningen Willem I-III het leukst. Veel van hen hebben ook meerdere versies. (Alleen Graeff Maurits van Nassouwe, edel keyserlijck bloet vind ik wat minder.) De versies van Willem IV en V lijken nogal op elkaar, maar zijn op zichzelf gezien nog steeds wel leuk.
Ik doe dit vooral als hobby, omdat ik het zelf leuk vind, maar het is soms ook leuk om het met andere mensen te delen, dus ik zal in de comments een link naar mijn youtube-pagina zetten.
Als jullie toevallig een lied vinden dat ik vergeten ben of iets anders leuks weten over dit onderwerp, laat het dan vooral weten.
Lyrics by Warnsinck from 1832.
Dutch AI song (lyrics by duke John of Brabant 1253-1294)
Glorious Revolutioooooon!!!