Zorunlu varlık tanımı üzerine.

Tanrı zorunlu varlık kategorisindedir; ancak bu onun zorunlu olarak var olduğu anlamına gelmez. Ayrıca tanrının var olmaması bir çelişki içermez.

Bunun doğruluğunu kanıtlamak için karşı modell kuralım.

∀x(Gx→◻️Ex)

Önermesi, tanrı varsa, zorunlu olarak var olduğunu söyler.

Kullandığımız mantık sisteminde evreninde G özeliğine sahip hiçbir nesnenin bulunmadığını varsayalım. O halde evrensel niceleyici içeren, ∀x(Gx→◻️Ex) önermemiz aksi modell olmadığı için doğru kabul edilir. Biz biliyoruz ki, koşulu bir önermede ilk öncül yanlışsa önermenin tümü doğru olur.

Evrende G özeliğine sahip bir nesne bulunmadığı için, bu nesnenin kümesi boş olur.

I("G")=∅

F→T=T

F→F=T

Ancak tanrının var olduğunu iddia eden varoluşsal önerme yanlış olur.

∃xGx=F

Bu önerme yanlış olduğu için ve evrende G özeliğine sahip hiçbir nesne bulunmadığı için, bu önermenin değili doğru olur.

~∃xGx=T

O halde tanrının zorunlu olarak var olduğunu iddia eden koşulu önerme ile tanrı olan hiçbir şeyin olmadığını söyleyen önerme modelimizde aynı anda doğru olur.

(∀x(Gx→◻️Ex) & ~∃xG(x))

İkisi birbiri ile tutarlıdır. Karşı modell kurulabiliyor.

W={w}

R={wRw}

D={d}

I(E)={d}

I{G}=∅

M,w⊨G(d)⟺ (d) ∈ I(G)⟺F

M,w⊨ E(d)⟺ (d) ∈ I(E)⟺T

M,w⊨ G(d)→E(d)⟺ (d ∈ I(G)=F)→(d ∈ I(E)=T)⟺ F→T⟺T

M,w⊨ ◻️E(d)⟺⁠∀v∈ W(wRv→M,v⊨E(d))⟺(wRw→M,w⊨E(d))⟺T→T⟺T

M,w⊨⁠∀x(G(x)→◻️E(x)) ⟺⁠ M,w⊨ (G(d)→◻️E(d))⟺⁠F→T⟺⁠T

M,w⊨ ∃xGx⟺ (d ∈ I(G))=F⟺⁠ F

M,w⊨ ~∃xGx⟺~(M,w⊨ ∃xGx)⟺~F⟺T

M,w⊨ (⁠∀x(G(x)→◻️E(x)) & ~∃xG(x)) ⟺T & T⟺T

Bu aynı zamanda ateizmin tutarlı olduğunu kanıtlar. Hatta kesin biçimde kanıtlar.

T=Doğru.

F=Yanlış.

Burada yaptığımız kantın "varlık, yüklem değildir." Önermesini modern mantık ile analiz edip kanıtlamaktır. Zira burada da gördüğümüz üzere, bir varlığı tanımlamak, onun evrende somut olarak var olduğu sonucunu vermez.

Eğer tanrının yokluğu bir çelişki yaratsaydı, hiçbir karşı model kurulamaması gerekirdi; ancak karşı modeli tutarlı bir biçimde kurabildik.

reddit.com
u/Visible_Fishing4297 — 4 days ago
▲ 1 r/logic

Help.

1∀φ(P(~φ) ←→~P(φ))

2∀⁠φ∀ψ(P(φ)& ◻️∀⁠x(φ(x)→ψ(x)))→P(ψ))

3∀⁠φ(P(⁠φ)→◊∃xφ(x)

4G(x)←→∀⁠φ(P(φ)→φ(x))

5P(G)

6◊∃xG(x)

7φEss(x)←→φ(x) & ⁠∀ψ(ψ(x)→◻️⁠∀y(φ(y)→ψ(y))

8∀⁠φ(P(⁠φ)→◻️P(⁠φ))

9∀x(G(x)→G Ess(x))

10E(x)←→∀⁠φ(⁠φEss(x)→◻️∃yφ(y))

11P(E)

12~◻️∃xG(x) (RAA)

13P(G) (5 R)

14(P(G)→◊∃xGx) (3 ⁠∀E)

15◊∃xG(x) (13,14 MP)

16(P(G)→◻️P(G)) (8 ⁠∀E)

17◻️P(G) (13,16 MP)

18a (Assumption.)

20G(a) (Assumption.)

21G(a)←→∀⁠φ(P(φ)→φ(a)) (4 ⁠∀E)

22∀⁠φ(P(φ)→φ(a)) (20,21 ←→E)

23(P(E)→E(a)) (22 ⁠∀E)

24P(E) (11,R)

25E(a)) (23,24 MP)

26G(a)→E(a) (20,25→I)

27∀⁠x(G(x)→E(x)) (18, 26 ⁠∀I)

28a (Assumption.)

29G(a) (Assumption.)

30(G(a)→G Ess(a)) (9⁠∀E)

31G Ess(a) (29,30)

32G(a)→E(a)) (27 ∀E)

33E(a) (29,32 MP)

34E(a)←→∀⁠φ(⁠φEss(a)→◻️∃yφ(y)) (10⁠∀E)

35∀⁠φ(⁠φEss(a)→◻️∃yφ(y)) (33,34 ←→E)

36(GEss(a)→◻️∃yG(y)) (35 ∀E)

37◻️∃yG(y)) (31,36MP)

38G(a)→◻️∃yG(y) (29,37→I)

39∀⁠x(G(x)→◻️∃yG(y)(28, 38 ⁠∀I)

40◻️∀⁠x(G(x)→◻️∃yG(y)(39 NEC)

41◻️∀⁠x(G(x)→◻️∃yG(y)→(∃xG(x)→◻️∃yG(y)) (teorem.)

42◻️(∃xG(x)→◻️∃yG(y)) (40,41MP, K)

43◻️(∃xG(x)→◻️∃yG(y)) →(◊∃xG(x)→◊◻️∃yG(y)) (teorem K)

44(◊∃xG(x)→◊◻️∃yG(y)) (42,43MP)

45◊◻️∃yG(y)) (44,15 MP)

46(◊◻️∃yG(y)→◻️∃yG(y)) (S5 teorem.)

47◻️∃yG(y) (45,46MP)

48⊥ (12,47)

49~~◻️∃xG(x) (12,48 ~I)

50◻️∃xG(x) (49 ~~E)

‎ ​‎

​‎

​‎

​‎

​‎

1◻️(P→Q) (Assumption.)

2◊P (Assumption.)

3~◊Q (RAA.)

4◻️~Q (3 Modal de Morgan.)

5◻️~P ( 1,4Modal MT)

6~◊P (5modal de Morgan.)

7⊥ (6,2)

8~~◊Q (3,7 ~I)

9◊Q (8 ~~E)

10◊P→◊Q (2,9 →I)

11◻️(P→Q)→(◊P→◊Q ) (1,10→I)

I wanted to attempt a derivation of this sort, but I'm not entirely convinced that it is fully valid. I'd appreciate feedback from those with experience in formal logic. Is the derivation correct?

reddit.com
u/Visible_Fishing4297 — 3 months ago

Kurt gödelin ontolojik argümanı üzerine.

Matematikçi ve mantıkçı filozof kurt gödelin ikinci dereceden modall mantığı kullanarak ortaya koyduğu, yeni ontolojik argümandan kısaca bahsetmek isterim. Ontolojik argüman, kavramlar yoluyla deneyimden bağımsız olarak tanrıyı kanıtlamaya çalışan bir argümandır. İlk versiyonu anselmun tarafından ortaya koyulmuştur. Daha sonrasında descartesta bu argümanı kullanmıştır. Ontojik argümana en güçlü şekilde itiraz eden kişi immanuel kant dır. Kant özelikle "Varlık, bir yüklem değildir." İtirazıyla, ontolojik argümandan tanrının tanım gereği gerçekten var olduğu sonucunu çıkarmanın olanaksız olduğunu söylemiştir. Kant ın itirazı oldukça güçlüydü. Kantan sonra gelen filozoflar ise, ontolojik argümanı yeniden formüle edip onun itirazından kaçmaya çalışmışlardır. Bunlardan birisi kurt gödeldir. Gödel S5 aksiyomu ve ikinci dereceden modall mantığı kullanarak yeni bir ontolojik argüman formüle etmiştir. Bu argümanda birçok aksiyomlar yer almaktadır. Argüman "Pozitif özelik" üzerinden yola çıkarak tanrının tüm mümkün dünyalarda var olduğu ifade etmiştir. Daha fazla konuyu dağıtmadan argümanı göstermeliyim. Argüman şu şekildedir:

​

E(x)= Zorunlu varoluş.

​

P(⁠φ)= φ pozitif özeliktir.

​

φEss(x)= φ, x in özüdür.

​

​

  1. Aksiyom 2:

∀φ(P(~φ) ←→~P(φ))

​ Teknik sözel okunuşu:

"Her φ için, φ değilemesi pozitifse, ancak ve ancak φ pozitif değildir."

​

Pozitif özelliğe sahip olmayan durumların değilinin pozitif özelliğe sahip olduğunu söyler.

​ 2. Aksiyom 1:

∀⁠φ∀ψ(P(φ)& ◻️∀⁠x(φ(x)→ψ(x)))→P(ψ))

​ Teknik sözel okunuşu:

"Her pozitif, her diğer özelik için, pozitif özelik ve zorunlu olarak her x için, x pozitif özellikse onun sonucuda pozitif özeliktir. "

​

Her pozitif özelliklerin sonuçlarıda pozitif bir özeliktir. φ pozitifse, φ her zaman ψ gerektiriyorsa ψ pozitiftir.

​ 3. Tanım 1: G(x)←→∀⁠φ(P(φ)→φ(x))

​ Teknik sözel okunuşu:

"x G ancak ve ancak her φ için, φ pozitif özelik ise x φ sahiptir."

​

Bir varlık tanrısal olma özelliğine sahipse, tüm pozitif özeliklere sahiptir.

​ 4. Aksiyom 4:

P(G)

​ Teknik sözel okunuşu:

"G, P dir."

​

Tanrısal olma özelliğinin, pozitif olduğunu söyler.

​ Varsayım, ara sonuç:

◊∃xG(x)

​ Teknik sözel okunuşu:

"Mümkündür ki, öyle bir x vardır ki, x G olsun."

​

Tanrısal bir varlığın, var olmasının mümkün olduğunu söyler.

​ 6. Tanım 2:

φEss(x)←→φ(x) & ⁠∀ψ(ψ(x)→◻️⁠∀y(φ(y)→ψ(y))

​ Teknik sözel okunuşu:

"φ, x in özüdür ancak ve ancak x φ ve her ψ için, x, ψ sahip ise zorunlu olarak her y için, y φ sahipse ψ sahiptir."

​ 7. Aksiyom 3:

∀⁠φ(P(⁠φ)→◻️P(⁠φ))

​ Teknik sözel okunuşu:

"Her pozitif özelik için, pozitif ise zorunlu olarak pozitiftir."

Her pozitif özelik, zorunlu olarak pozitif özelik olduğunu söyler.

​ 8. Teorem 1:

∀x(G(x)→G Ess(x))

​ Teknik sözel okunuşu:

"Her x için, x G ise x G nin özüdür."

​

Bir varlık tanrısal ise, tanrısal olma özelliği o varlığın özüdür.

​ 9. Tanım 3:

E(x)←→∀⁠φ(⁠φEss(x)→◻️∃yφ(y))

​ Teknik sözel okunuşu:

"x zorunlu varoluşa sahiptir, ancak ve ancak her özelik için, φ, x in özü ise zorunlu olarak φ sahip bir y vardır. "

​

Zorunlu varoluşa sahip bir varlığın olması, o varlığın her özsel özeliğinin tüm mümkün dünyalarda en az bir örnek tarafından gerçekleşmesi anlamına gelmektedir.

​ 10. Aksiyom 5:

P(E)

​ Teknik sözel okunuşu:

"E P dir."

​

Zorunlu varoluş, pozitif özeliktir.

​

  1. Teorem 3 gelen sonuç:

​

◻️∃xG(x)

​

Tanrısal bir varlık zorunlu olarak vardır.

​

​

Argüman her ne kadar çok teknik olsa da problemlidir. Argümana verilen olası itirazlar şu şekildedir:

​

​

1: "Pozitif özelik" tanımının içeriği belirsizdir. Argüman temeli bu özelliğe dayanmaktadır; ancak bu özelliğin ne olduğu konusunda net bir içerik belirtilmemiştir. Dolayısıyla, pozitif özelik tanımı belirsiz olduğu için ve argümanın temeli bu özelliğe dayandığı için, argümanın temelinin belirsiz olduğu sonucunu verir.

​

​

​

2: Argümanın en sorunlu tarafı, modall collapseye (modall çöküş) yol açma riski barındırmasıdır. Fotoğrafta birçok filozof tarafından din felsefesinin en iyi kitabı olduğu iddia edilen, logic and theism kitabından bir sayfa gösterilmektedir. Kitabın yazarı Jordan Howard Sobel gödelin argümanın aksiyomları kabul edildiğinde modall collapseye yol açacağını iddia etmektedir.

​

​

Sayfada teorem 10 çıkan şu sonuçlara yol açacağını söylüyor:

​

(P ←→◊P) & (◊P ←→◻️P) & (P←→◻️P)

Teknik sözel okunuşu şöyledir:

" P doğru, ancak ve ancak P mümkündür. Ve P mümkün, ancak ve ancak P zorunludur. Ve P doğru, ancak ve ancak P zorunludur."

Bu durum, bize mümkün olan herşeyin doğru olduğunu, doğru olan herşeyin ise zorunlu olduğunu söyler. Bu durum modall collapse olarak adlandırılır. Daha sonrasında aynı durumun, değili için yaşandığı söyleniyor. Sayfanın sonunda şu semboler var:

​

(~P←→ ~◊P) & (~◊P←→◻️~P) & (~P←→◻️~P)

Teknik sözel okunuşu şöyledir:

" P değil, ancak ve ancak P mümkün değildir. Ve P mümkün değil, ancak ve ancak P değil zorunludur. Ve P değil, ancak ve ancak P değil zorunludur."

Bu sembollerse, bize gerçek olmayan herşeyin imkansız olduğunu söyler. İmkansız olan herşeyin, olmamaları zorunlu hale geldiğini söyler. Bu durum ise modall mantık sisteminin çöküşü demektir.

​

Not: Fotoğrafda ki sembolerin altında yazım yanlışı olmuş. Sayfada alta tarafda şu sembol geçmektedir:

​

(~◻️P) Bu P nin zorunlu olmadığı anlamına gelir; ancak sayfada anlatılmak istenen bu değildir. Gerçek istenilen sembol şudur:

​

(◻️~P) Bu P nin değilinin zorunlu olduğunu söyler. Başka bir söyleyişle, P nin imkansız olduğu anlamına gelir. Kafa karışıklığı olmaması için bunu yazmam gerekti.

​

​

Siz bu argüman hakkında ne düşünüyorsunuz?

​

​

​

​

​

​

u/Visible_Fishing4297 — 4 months ago

The Problem of Evil Against Theism

If God is infinitely good and infinitely powerful, does He, by His very nature, create what is good in all possible worlds?

If the answer is no, then why do we call Him infinitely good?

If the answer is yes, then why do unnecessary suffering and evil exist in at least one of the possible worlds?

Some people respond that such suffering may be necessary, but that we are incapable of knowing God's plan. The question then becomes:

If we cannot know God's plan, how do we know that God is good?

For all we know, His plan could involve what we would regard as evil rather than good. How can we be so certain that it does not?

A second possible response is often the following:

"The concept of goodness that resides in God is entirely transcendent and fundamentally different from the concept of goodness that we understand and apply within the world. Therefore, the existence of evil and even apparently gratuitous suffering does not conflict with God's existence."

At first glance, this response may appear plausible. However, it does not solve the problem; rather, it avoids it.

Suppose I conceive of a being, X, and attribute to it the property of being infinitely good. What exactly do I mean by "infinitely good"? If I then claim that this goodness is entirely beyond human comprehension and transcends all possible understanding, I lose the ability to meaningfully speak about the attribute at all.

In that case, attributing such a property to a being becomes equivalent to assigning an empty concept. A property whose content is completely inaccessible cannot serve as a meaningful subject of discussion or analysis.

Thus, this response does not answer the problem; instead, it empties the concept of goodness of any intelligible content and pushes the debate into the realm of the unknowable.

A defender of this second response may appeal to Divine Simplicity:

The goodness that exists in God is identical with God Himself. Divine Simplicity teaches that God is not composed of parts. Therefore, attempting to separate goodness from God would violate Divine Simplicity.

If God's goodness is identical with God's essence, and God's attributes are identical with His essence, then goodness is not something external to God.

However, if we claim that God's goodness is entirely unknowable, then the same reasoning appears to imply that God Himself is unknowable. Since God's goodness is identical with God's essence, declaring one unknowable entails declaring the other unknowable as well.

Argument

​

P1: All of God's attributes are identical with His essence.

​

P2: God's attribute of goodness is unknowable.

​

P3: If an attribute identical with an essence is unknowable, then the essence itself is unknowable.

​

C: Therefore, God is unknowable.

​

​

A Modal Version of the Problem of Evil

​

If God is infinitely good and infinitely powerful, then it should not be expected that gratuitous suffering exists in any world that He creates.

An infinitely good being would not will gratuitous suffering, and an omnipotent being would possess the power to create worlds in which such suffering does not occur.

​

Given these considerations, one may conclude that the existence of the God of classical theism is impossible.

Examples of gratuitous suffering include:

diseases,

natural disasters,

animal suffering,

millions of species eliminated through natural selection,

congenital disabilities,

and similar phenomena.

​

Formal Argument

​

P1: God is the creator of all possible worlds and of everything that exists.

​

P2: God is infinitely powerful and infinitely good.

​

P3: If God is infinitely good, infinitely powerful, and the creator of everything, then by His nature He creates a good world. (From P1 and P2.) Otherwise, His nature would conflict with the attribute of infinite goodness.

​

P4: If God creates a world that is good by nature, then gratuitous suffering does not exist in that world. (From P3.)

​

P5: In at least one actualized possible world—the world we inhabit—gratuitous suffering and evil exist.

​

C: God is the creator of all possible worlds and everything that exists (P1), and God is infinitely good and infinitely powerful (P2). According to P1 and P3, God creates what is good. Yet according to P5, gratuitous suffering and evil exist in at least one actualized possible world.

If God is the creator of everything, then by P5 He is also the creator of the gratuitous suffering and evil that exist within that world.

However, according to P3 and P4, God would create a world that is good by nature and therefore free of gratuitous suffering.

Moreover, if God is omnipotent, then He could have created a world in which the gratuitous suffering and evil described in P5 did not exist. He could have actualized alternative possibilities instead.

Consequently, the attributes contained within this conception of God appear to be mutually inconsistent.

Since the essential properties attributed to this being are internally contradictory, it may be concluded that the existence of such a being is impossible.

​

Note: This argument is not directed against every conceivable concept of God. It is directed against a specific conception of God—namely, a being that is simultaneously omnipotent, infinitely good, and the creator of all possible worlds.

​

G(x) = A being that is omnipotent, perfectly good, and willing to prevent gratuitous suffering.

​

K(y) = Gratuitous suffering.

​

P1: If God exists, then gratuitous suffering does not exist.

∀x(G(x)→~∃yK(y))

​

P2: Gratuitous suffering exists.

∃yK(y))

​

C: Therefore, God does not exist.

~∃xG(x)

​

​

A world that contains no gratuitous suffering is better than a world that contains gratuitous suffering, all else being equal. This follows directly from the meaning of the concept of gratuitous suffering itself. When we examine the meaning and intension of the concept, gratuitous suffering refers to evils that are not necessary for the realization of a greater good. A world in which there are no evils that are unnecessary for a greater good is, by definition, better than a world in which such evils exist. This is because one world contains additional evils, whereas the other does not. Therefore, a world without gratuitous suffering is, by definition, better than a world that contains gratuitous suffering. To deny this would either be to empty the concept of gratuitous of its meaning or to maintain that the presence of additional evils is somehow preferable. Neither option is compatible with the concept of a God who is infinitely powerful, infinitely good, and perfectly merciful. What I am attempting to do here is essentially a test of the internal consistency of these divine attributes. Another possible response is that God is somehow required to permit these evils. In other words, God may not have the ability to bring about a greater good without allowing such evils to occur. However, this response appears to conflict with the attribute of omnipotence. If we accept God's omnipotence within the bounds of logical possibility, then there is no necessity for Him to permit such evils. There is no contradiction involved in supposing otherwise. Put more simply, God is not required to make certain evils necessary for the attainment of greater goods. The absence of such a requirement does not entail any logical contradiction.

reddit.com
u/Visible_Fishing4297 — 4 months ago

Are cosmological arguments in favour of God’s existence convincing?

Many cosmological arguments regarding God’s existence have been put forward. The Kalām cosmological argument and the Leibnizian modal cosmological argument are just a few of these. The Kalām cosmological argument is generally based on the principle that everything that ‘began to exist’ must have a cause. It asserts that an infinite regress is impossible, and therefore a conscious first cause is necessary; however, this argument clearly relies on Theory A of time. Yet, if we accept Theory B of time, such a problem will cease to exist. The concepts of ‘completion’ and ‘beginning’ are based on Theory A, which is a modal theory of time. However, according to Theory B of time, these concepts become meaningless. It can be said that if we accept that the universe operates according to Theory B of time, such a problem will not remain. The Leibnizian modal cosmological argument, however, follows a different approach. The objection raised against the modal cosmological argument is generally that the universe is accepted as a brute fact. However, another question I have is: can contingency be proven? I do not consider this very likely. Well, I leave the question to you: do cosmological arguments provide a strong justification for the existence of God?

reddit.com
u/Visible_Fishing4297 — 4 months ago
▲ 26 r/felsefe

Mantık üzerine kısa bir yazı.

Mantığın kısaca ne olduğundan bahsedeceğim.Gerçi bu subda ki kişilerin bu konuda benden daha iyi bilgiye sahip olduğunu umuyorum; ama en azından kısaca üzerine değinmek gerekir.

Mantık, akıl yürütme formlarını ve geçerli çıkarımlarını inceleyen biçimsel bir sistemdir. İlk sistematik mantığın kurucusu ise fotoğrafda ki kişi Aristotelesdir. Klasik mantığın üç temel ilkesi vardır. Kısaca şunlardır:

Özdeşlik ilkesi: Bir şey ne ise odur. Ya da başka bir söyleyişle, bir şey kendisiyle özdeştir. Özdeşlik ilkesi mantığın ilk ve en temel olan kuralıdır. Herhangi bir varlığın veya nesnenin kendisiyle özdeş olduğunu söyler.

A=A

⁠∀x(x=x)

Çelişmezlik ilkesi: Bir şey aynı özneye, aynı yüklemin değilinin yükleniyor olmasının imkansız olduğunu söyler. Ya da daha basit bir anlatımla çelişen şeylerin imkansız olduğunu söyler. Söylediğim daha net olması için şu tarz bir örnek verilebilir:

Öznemiz (insan) olsun. Yüklem ise (ölümlü) olsun. İnsan aynı anda ölümlü ve ölümlü değil olamaz.

~∃x(K(x) & ~K(x))

~(P & ~P )

Üçünü halin imkansızlığı: bir önermenin ya doğru, ya da yanlış olduğunu üçüncu bir halin imkansız olduğunu söyler. Kısaca bir önerme ya doğrudur, ya da yanlıştır.

P v ~P

Not: Bu ilke sadece iki değerli mantık sistemleri için geçerlidir.

Bunun dışında klasik mantıkta genel olarak kullanılan iki tür akıl yürütme formları vardır. Tümdengelim(dedüktif) ve tümevarım olmak üzere iki akıl yürütme formu vardır. Bu iki akıl yürütme formu dışında "analoji" diye başka bir akıl yürütme formu olsa da bundan bahsetmeyeceğim. Klasik mantık genel olarak dedüktif akıl yürütme formu üzerine işler. Tümevarım ise daha çok bilimde empirik veriler için kullanılan bir akıl yürütme formudur.

Tümdengelim argumalar kıyasa(syllogism) dayanır. Kıyas kısaca bir şeylerden, bir şeyler çıkarmak olarak bahsedilebilir. Tümden gelim argümanlara şu tarz bir örnek verilebilir:

P1: Bütün insanlar ölümlüdür.

⁠∀x(P(x)→Q(x))

P2: Sokrates insandır.

P(a)

C: O halde Sokrates ölümlüdür.

Q(a)

P1: Bütün hayvanlar canlıdır.M a P= Bütün M Ler P dir.

P2: Kediler hayvandır. S a M= Bütün S Ler M dir.

C: O halde kediler canlıdır. S a P = Bütün S Ler P dir.

Tümden gelimsel argümanlar sonucu öncülerden zorunlu olarak çıkar. Aksi takdirde argüman geçersiz olur. Bunun dışında her sağlam argüman geçerli olsa da, her geçerli argüman sağlam değildir. Mantık biçimsel olduğu için içerikle ilgilenmez; bu sebeple icerik bakımından saçma ancak mantiksal olarak geçerli birçok argüman örnek gösterilebilir:

P1: Ateş varsa, Ateş çıkaran varlıklar vardır.

P → Q

P2: Ateş vardır.

P

C: O halde ateş çıkaran varlıklar vardır.

Q

P1: Ateş varsa, Ateş çıkaran varlıklar vardır.

P → Q

P2: Ateş cikaran varlıklar yoktur.

~Q

C: O halde ateş yoktur.

~P

Bu iki argüman içerik bakımından epey saçma olsa da, biçimsel olarak geçerlidir. İlk argüman modes ponens sistemini kullanmış dedüktif bir argümanken, diğer argüman ise modes tollens sistemini kullanmış dedüktif bir argümandır.

Modes ponens koşulu argümanlarda, ortada ise bağlacıyla beraber ön bileşenin doğru olması ile art bileşenin de doğru olduğunu çıkartan bir geçerli çıkarım sistemidir.

Modes ponens çıkarım sistemini kullanmış şu tarz bir argüman örnek gösterilebilir:

P1: Yağmur yağarsa, zemin ıslanır.

P→Q

P2: Yağmur yağmıştır.

P

C: O halde zemin ıslaktır.

Q

P1: Sınavı kazanırsam, mutlu olurum.

P→Q

P2: Sınavı kazandım.

P

C: O halde mutluyum.

Q

Modes tollens ise, art bileşenin ikinci öncülde değilemesiyle, sonuçta ön bileseninde değilendiğini çıkaran geçerli çıkarım biçimidir. Yukarıdaki aynı argümanların modes tollens versiyonu şöyledir:

P1: Yağmur yağarsa, zemin ıslaktır.

P →Q

P2: Zemin ıslak değildir.

~Q

C: O halde yağmur yağmamıştır.

~P

P1: Sinavi kazanırsam, mutlu olurum.

P → Q

P2: Mutlu değilim.

~Q

C: O halde sınavı kazanmadım.

~P

Bunun dışında klasik mantık her ne kadar güçlü olsa da, eksik kaldığı yerler bulunmaktadır. Klasik mantık sınıf ve üye ilişkisine dayanmaktadır; ama sınıf ve üye ilişkisi dışında nesnelerin kendi aralarında olan ilişkileri de vardır. Klasik Aristotelesci mantıkta bu ilişkileri göstermek olanaksızdır. "Sezar brütüsün babası ise, brütüs sezarın oğludur." Çıkarımını klasik mantıkta gösteremeyiz; ama bunu yüklemler mantığında çok basit bir şekilde gösterebiliriz. Şu şekilde tanımlanabilinir:

B(x,y)= x, y nin babasıdır.

O(y,x)= y, x in oğludur.

⁠∀x∀y(B(x,y) →O(y,x))

∀x∀y(O(y,x) →B(x,y))

⁠∀x∀y(B(x,y) ←→O(y,x))

Teknik sözel okunuşu söyledir:

Her x için, her y için, x y nin babası ise y x in oğludur. Her x için her y için y x in oğluysa x y nin babasıdır. Her x için, her y icin, x y nin babasıysa, ancak ve ancak y x in oğludur.

Bunların haricinde sembolik mantıkta argümanların geçerliğini denetleyen bir yöntemden kısaca bahsetmek gerekir. Bu yönteme çözümleyici çizelge denir. Argümanlarda geçen bileşenleri alta alta veya ayrık bir şekilde yazarak çelişkiye düşürmeye çalışılır. Eğer ki, argümanda iki yolda çelişkiye düşüyorsa argüman geçerlidir; ama argümanda en az bir açık yol varsa argüman geçersizdir. Argümanda alta alta birbiri ile çelişen bileşenlerin altına "x" sembolü gelip yol kapanır. Argümanları bu yöntemle denetlerken sonucun değili alınır. Çözümleyici çizelge yöntemi ile denetlenmiş şu tarz argümanlara örnek verilebilir:

P → Q

P

O halde Q

İlk argümanın çözümleyici çizelge denetlenmesi şöyledir:

P → Q = (~P v Q)

P

~Q

↓. ↓

~P. Q

x x

Argüman geçerlidir.

P → Q

~Q

~P

İkinci argümanın çözümleyici çizelge denetlenmesi şöyledir:

P → Q

~Q

P.

↓. ↓

~P. Q

x. x

Argüman geçerlidir.

Üçüncü argüman:

P v Q

~P

Q

Üçüncü argümanın çözümleyici çizelge denetlenmesi şöyledir:

P v Q

~P

~Q

↓. ↓

P. Q

x . x

Dördüncü argüman:

P veya Q

~Q

P

Dördüncü argümanın çözümleyici çizelge denetlenmesi şöyledir:

P v Q

~Q

~P

↓. ↓

P. Q

x. x.

Argümanların geçerliği dışında, birbirine eşdeğer olan önermelerin çözümleyici çizelgede denetlenmesinden kısaca üzerine değinmek gerekir. Aynı şekilde eşdeğer olan formül yazılır. Çözümleyici çizelgede denetlerken sonuç formülümüzün değili alınır. Sonucu değili alinan formülümüzün de Morgan eşdeğeri alınır. Yeni eşdeğeri aldığımız formüle "x" değişkeni yerine yeni sabit bir "a" nesnesi verilir. Sabit verdiğimiz yeni formülün, tekrardan De Morgan eşdeğeri olan formül alınır. Alınan formüler dallara ayrılır. Sonrasında ise çelişkiye düşürülmeye çalışılır. Denetlenmenin tüm dalarında da "x" sembolü gelip dallar kapanıyorsa önerme eşdeğerdir.

Bu söylediklerim niceleme mantığının eşdeğerleme denetlenmesi için geçerlidir. Tüm çözümleyici çizelge denetlenmelerinde geçerli bir ilke değildir.

Not: Burda bahsettiğimiz "Sonuç" klasik argümanlarda kullanılan sonuç ile karıştırılmamalıdır. Denetleyeceğimiz formülün eşitirden sonra gelen formülün değili alınır.

~(P←→Q) = P & ~Q v ~P & Q

∀x(Fx←→Gx) = ∃x(Fx←→Gx)

   Bunlar birbine eşdeğerdir.                 

Çözümleyici çizelgede eşdeğerlilik denetlenmesinden bir örnek:

Eşdeğerliliğini denetlediğimiz formül şudur:

 ∀x(Fx→Gx) & ⁠∀x(Gx→Fx)=∀x(Fx←→Gx) 



                ∀x(Fx→Gx) & ⁠∀x(Gx→Fx)

                     ~∀x(Fx←→Gx)

                     ∃x~(Fx←→Gx)

                       ~(Fa←→Ga) 

Sol dal:

Fa & ~Ga

↓

⁠∀x(Fx→Gx)

Fa→Ga

Fa

Ga

~Ga

x.

Sağ dal:

~Fa& Ga

↓

⁠∀x(Gx→Fx)

Ga→Fa

Ga

Fa

~Fa

x

Aynı eşdeğerliğin önermeler mantığında denetlenmesi şöyledir:

(P→Q) & (Q→P)= (P ←→Q)

(P→Q)

(Q→P)

~(P←→Q)= P & ~Q v ~P & Q

Sol dal=

P & ~Q

P→Q= ~P v Q

P

~Q

Dallar açılır: ↓. ↓

~P. Q

P. ~Q

x. x

Sağ dal:

~P & Q

Q→P = ~Q v P

Q

~P

Dallar açılır:

↓. ↓

~Q. P

Q. ~P

x. x

u/Visible_Fishing4297 — 5 months ago

Metafizik hakkında bir yazı.

Metafizik hakkında kantçı perspektifle bir yazı sunmak isterim. Bu metinde muhakeme edinilen husus şudur:

Us(akıl) ve dil varlığın temeli hakkında apaçık deneyim alanında geçerli olan, bilgi nesneleri ile aynı kefede bilgiye ulaşmasının olanaklı olup olamayacağıdır.

"1: Usun(Aklın) varlık hakkında olan bilgi edinimi, sadece deneyim alanında geçerlidir. Onun haricinde us deneyim alanının ötesinde varlık hakkında bilgi edinmeye çalıştığında kaçınılmaz olarak varsayımlar ile çelişkilere düşer. "Her olgunun nedeni vardır" gibi sadece salt mantığın kendi kurallarının içinden çıkmayan önermeler ile bilgi aramaya çalışır; Ancak bu bilgi edinimi arayışından çıkan sonuçlar, us tarafından tıpkı deneyim alanında geçerli ve doğru olduğuna dair empirik gözlemlerle güçlü bir şekilde doğruladığımız bilgi nesneleri ile aynı kefede örtüşmez. Us bu ikisini ayni kategori ve kefereye koyarak bir yanılgıya düşer.

2: Usun bu yanılgısından nasibini dil de alır. Kökenleri deneyime dayanan ve gönderge yaptığı anlamı veya koşuları deneyim alanında türetiğimiz kavramları deneyim alanın ötesinde taşıyıp, usun kesin bilgi arayışına ortak ederiz. Ancak aynı şekilde us nasıl yanılgıya düşmüşse, dilde kullanım biçimi olan kavramlar referans aldığı nesnenin dışında kullanılarak neliğini ve anlamını kaybeder. En basitinden "Neden" kavramının zamansız bir nesneye atfedildiğini düşünelim. "Neden" bir şeyin başka bir şeyi etki etmesi ve onu doğurmasıdır. Bu etki zamansal bir süreçle olmak zorundadır. "X, Y nedenidir" dediğimizde bir önce ve sonra ilişkisi kurarız. Önce ve sonra ilişkisi zamana tâbi olmak zorundadır. Bu ilişkinin içinde olağan bir akış içinde ilerleyen bir süreç durumu vardır. Bu süreçte kaçınılmaz olarak zamana tâbi bir durumdur. Peki, zamansız bir neden hangi anlama gönderge yapar? Bir süreç olduğunu ve bir önce ve sonra ilişkisi olduğunu ancak burdan etki eden nedenin zamansız bir nesne olması taktirde, kavramın neliği boşalır. Kavramın neliğinin boşalmasının sebebi şu: "Süreçsiz süreç" ve "zamansız önce" gibi kendi anlamından kopup saçma anlamlara yol açması sebebiyle, kavramın anlamı bozulur.

Sizce metafizik hakkında tıpkı deneyim alanında edindiğimiz bilgiler gibi, bilgiye sahip olmamız mümkün müdür?

reddit.com
u/Visible_Fishing4297 — 5 months ago