Login

u/xavieremir

r/TurkishLeft r/ifadeozgurlugu r/direnis r/tibukandtoker r/TarihiSeyler r/Trockizm
sinirli Türk Milliyetçilerine Açık Mektup: Marksistler olup biteni nasıl yorumluyor
▲ 6 r/ifadeozgurlugu+1 crossposts

sinirli Türk Milliyetçilerine Açık Mektup: Marksistler olup biteni nasıl yorumluyor

okumadan önce şunu söylemem lazım bende ilk komünist troçkist çevrelerle tartışmaya başlayınca inanılmaz öfkelendim kemalist olarak fakat onlarla tartışmaya devam ettim bu yazın sizide uyarsın diye yazıldı temel atma yazısı gibi düşünebilirsiniz marksist fikirler için

Sinirli ve öfkeli Milliyetçi Gençliğe Açık Mektup

Zamanında ben de senin gibiydim. Kendimi kültürel milliyetçi Kemalist olarak tanımlardım. 2023 seçimlerinde istemeye istemeye de olsa Kılıçdaroğlu'na oy verdim. Zafer Partisi'ni desteklediğim dönemler oldu. Vatan, millet, bayrak denince yüreği titreyenlerdendim. Atatürk ve devrimci rolünü asla inkar etmedim ve saygımı sürdürdüm

Fakat zaman ilerledikçe Türkiye'deki ve dünyadaki çatışmalar derinleştikçe şunu fark etmeye başladım: Ne Kemalizm ne milliyetçilik yaşadığımız hiçbir soruna cevap veremiyor.

Bugün senin de öfkelendiğin gibi Öcalan'ın İmralı'dan çıkarılması Kürt burjuvazisinin güç kazanması çerçeve yasanın meclisten geçmesi... Peki bu yasaya kimler evet dedi? 11 Ağustos 2026'da yapılan oylamada AKP 268, MHP 44, DEM Parti 55, CHP 29, TİP 3, EMEP 2 toplam 467 evet.

Kendine milliyetçi diyen MHP bu yasaya evet dedi. Kendine Kemalist diyen CHP'lilerin 29'u evet dedi. Peki seni kim temsil etti? Hiç kimse. Çünkü milliyetçilik seni temsil etmek için değil oyalamak için var.

Peki Milliyetçilik Kime Hizmet Ediyor? Sen milliyetçiliği ulusunu sevmek ve ulusun için en iyisini yapmak olarak görüyorsun. Buna saygı duyuyorum. Gerçekten samimi olduğunu da düşünüyorum. Ama sor şimdi kendine, MHP, Bahçeli'nin ağzından Öcalan'a gelsin mecliste konuşsun çağrısı yaparken senin ulusun için en iyisini mi yapıyordu? Yoksa başka bir hesap mı vardı arka planda?

Erdoğan bu sürecin neden başladığını bizzat kendi ağzıyla açıklamıştı, "Haritalar yeniden kanla çizilmek istenirken İsrail'in Gazze'den Lübnan'a taşıdığı savaş sınırlarımıza yaklaşırken iç cephemizi kuvvetlendirmeye çalışıyoruz."

Yani mesele barış falan değil. Mesele ABD emperyalizminin Ortadoğu'yu yeniden şekillendirdiği bir ortamda Türk burjuvazisi ile Kürt burjuvazisinin safları sıklaştırması. Sermaye sınıfları kendi aralarında anlaşıyor. Bedelini kim ödüyor? Sen ben Anadolu'nun kasabasında işsiz gezen Türk genci İstanbul'un varoşlarında gecekonduda yaşayan Kürt işçisi.

Peki Kemalizm Bu Sorulara Cevap Verebilir mi? Burada durup dürüst olalım. Aramızda Atatürk biraz daha yaşasaydı her şey farklı olurdu diyen çoktur. Ben de bir zamanlar buna inanırdım. Ama bu düşünce tarihi büyük adamların yaptığına inanan bir yaklaşımdır. Oysa tarihi yapan asıl güç sınıf mücadeleleridir. Atatürk'ün örneğin 10 yıl daha yaşaması Kemalist rejimin sınıf karakterini değiştirmezdi.

Bunu şöyle düşünün, örneğin Sovyet Rusya Kurtuluş Savaşı'nda Türkiye'ye ciddi yardım yaptı. Ama bu yardım kurulan devletin kapitalist karakterini değiştirmedi ve değiştiremezdi de. Çünkü bir devletin niteliğini belirleyen şey kimden yardım aldığı değil hangi sınıfın iktidarda olduğudur zaten Lenin de bunu biliyordu. Kemalist rejim özünde işçi ve köylülerin değil küçük burjuvazi ve bürokratlardan oluşan bir burjuva akımdı. Atatürk'ün ölümünden sonra ortaya çıkan sorunlar (Kürt sorunu, emperyalizme bağımlılık, demokratik hakların yokluğu, toprak reformunun gerçekleşmemesi) Atatürk döneminde zaten mevcuttu. Bunlar yanlış politika tercihleri değil, rejimin taşıdığı sınıf karakterinin kaçınılmaz sonuçlarıydı.

Gücünü toplayana kadar sabretmiş hikayesi var. Örneğin Kemalist tarih yazımı Mustafa Kemal'in saltanatı ve hilafeti kaldırmak için gücünü toplayana kadar beklediğini anlatır. Gerçekte Mustafa Kemal'in politikaları kurtuluş mücadelesi ilerledikçe ve zafere yaklaşıldıkça giderek daha tutucu bir karakter kazanmıştır. Bunun en çarpıcı kanıtı 1921'in başında henüz kurtuluş savaşı devam ederken yeni kurulmuş olan Türkiye Komünist Partisi'nin tüm önderliğini katledilmesidir. Bu işçi sınıfının bağımsız örgütlenmesine karşı doğrudan bir saldırıydı.

Saltanatı kaldırması halifeliğe son vermesi bunlar ilerici adımlardı elbette. Ancak bu adımlar halk kitlelerinin devrimci seferberliğine dayanarak değil, yukarıdan bürokratik ve militer yöntemlerle atıldı. Bu yüzden de temelleri sağlam olmadı. Bugün Dinci bir iktidarın varlığı bu temelsizliğin doğrudan sonucudur.

Halkçılık, ilkesini de inceleyelim. Kemalizmin belki de en tehlikeli ideolojik silahı halkçılık ilkesidir. Atatürk'ün kendi ifadesiyle Türkiye sınıfsız ayrıcalıksız kaynaşmış bir kitledir. Oysa ki bu gerçekliğin tam tersidir. Marksizm toplumun sınıflara bölündüğünü ve tarihin sınıf mücadeleleriyle ilerlediğini söyler. Kemalizm ise işçi ile patron köylü ile toprak ağası arasındaki uzlaşmaz çelişkileri gizlemeye çalışır. Bundaki amaç, hepimiz aynı milletiz hepimiz aynı halkız diyerek işçi sınıfının kendi çıkarlarının farkına varmasını engellemektir.

Nitekim gerçekten de öyle oldu. 1925'te Takrir-i Sükun'la grev ve sendika haklarını ortadan kaldıran, Kürtçeyi yasaklayan, toprak reformunu yapmayarak büyük toprak sahiplerini yerinde bırakan bir rejimin sınıf ayrımcılığına karşı olduğunu söylemek tarihin en büyük ironilerinden biridir. Bugün halkçılık ilkesinden geriye hiçbir şey kalmamıştır çünkü sınıf çelişkilerini inkar etmek egemen sınıfın çıkarlarını korumanın ideolojik örtüsünden başka bir şey değildir ve gerçeklikle de bağdaşmaz.

Şimdi Kemalizm'in kurucu vaatlerine tek tek bakalım:

* Tam bağımsızlık: Türkiye 1952'de NATO'ya girdi ve ABD emperyalizminin Ortadoğu'daki vekil gücü haline geldi. Bugün Türk burjuvazisi uluslararası sermayeye ve emperyalist güçlere yapısal olarak bağımlıdır.

* Laiklik: Atatürk döneminde dahi tutarlı değildi. Din ile devlet tamamen ayrılmadı. Din görevlileri devlet memuru yapılarak Diyanet'e bağlandı. 1980 darbesinden sonra da zorunlu din dersi getirildi. Bugünkü dinci iktidar Kemalizm'in laiklik konusundaki tutarsızlığının ve sınıfsal sorunları dincilikle bastırma stratejisinin doğrudan ürünüdür.

* Sınıfsız toplum iddiası: Avrupa'nın en eşitsiz ülkelerinden birinde yaşıyoruz. Nüfusun tepesindeki yüzde 1, toplam servetin yüzde 35'inden fazlasını kontrol ediyor. İşsizlik, yoksulluk, gecekondu yaşamı halkçılık bu kadar işte.

* Ulusal birlik: Kürt halkına yönelik asimilasyon politikası, on binlerce insanın ölümüne yol açan bir iç savaş ve bugün hâlâ çözülememiş bir ulusal sorun yarattı.

Şimdi sorulacaktır: Peki İYİ Parti? Peki Zafer Partisi? Onlar Alternatif Olabilir mi?

Burada durup dürüstçe konuşalım. MHP'nin seni sattığını gördün. CHP'nin bir şey değiştiremeyeceğini anladın. Doğal olarak İYİ Parti'ye mi yönelsem Zafer Partisi'ne mi diye düşündün. Ama gel bunların ne olduğunu da bir inceleyelim. Bu partiler MHP'den köken alır. MHP’nin tarihsel siciline bakmak yeterlidir. Alparslan Türkeş ve Ümit Özdağ'ın babası, Muzaffer Özdağ tarafından kurulan MHP, özellikle Türkeş'in NATO'daki askeri görevleriyle ve bağlantılarıyla şekillenmiş bir yapıydı. Parti, 1970’ler boyunca eğitilmiş ve silahlandırılmış paramiliter organları olan Ülkü Ocakları ve komando kampları vasıtasıyla grevci işçilere, devrimci öğrencilere, solculara, sendikacılara, gazetecilere, akademisyenlere, Alevilere ve Kürtlere yönelik saldırı ve cinayetlerin başlıca aktörlerinden biri oldu. 1980 darbesine giden süreçte yükselen toplumsal muhalefeti hedef alan baskı ortamının örgütlenmesinde anahtar bir rol üstlenmişti.

İYİ Parti, MHP'nin biraz daha merkez versiyonudur. İYİ Parti 2017'de Meral Akşener önderliğinde MHP'den kopan bir grupla kuruldu. Kopuş gibi görünen şey aslında neydi? MHP içinde Bahçeli'nin Erdoğan'la tam ittifakına itiraz eden bir kanat ayrıldı. Ama bu sınıfsal bir kopuş değildi. Burjuva milliyetçi hareket içinde bir hizip çatışmasıydı sadece.

Pek sonrasında İYİ Parti ne yaptı? 2023 seçimlerinde Kılıçdaroğlu'nun Millet İttifakı'nın ortağı oldu. Kılıçdaroğlu'nun sığınmacı karşıtı ve demokratik hakları budayan programına omuz verdi. Güncel süreçte ise çerçeve yasaya 29 milletvekiliyle hayır dedi. Ama bu hayır neyin ifadesiydi? Yasanın Kürt halkına hiçbir hak tanımamasına ve sınıfsal karakterine (Kürt ve Türk burjuvazisinin, emperyalist güdümlü anlaşmasına) yönelik bir itiraz değildi. İYİ Parti yasaya sadece şoven milliyetçi bir pozisyondan karşı çıktı.

Peki İYİ Parti'nin programı nedir? Serbest piyasa ekonomisi, NATO'ya tam bağlılık, ABD emperyalizmiyle uyum, Kürt sorununda statükonun devamı. Bunlar hangi işçinin, hangi gencin derdine derman olmuştur?

İYİ Parti de tıpkı MHP gibi burjuvazinin bir hizbidir. Tabanındaki milliyetçi gençlerin öfkesini sistemi değiştirmeye değil, sistem içinde kendine alan açmaya kullanır.

Zafer Partisi de incelenmeli. O daha da tehlikeli bir aldatmacadır. Ümit Özdağ MHP kökenli azılı bir sığınmacı düşmanıdır. Babası Kurmay Yüzbaşı Muzaffer Özdağ

MHP'nin kurucularındandır. Yani Zafer Partisi'nin kökleri demokrasiyi tank paletleri altında ezen işçi sınıfına ve azınlıklara karşı terörü kurumsallaştıran faşist gelenektedir.

Zafer Partisi, 2023 seçimlerinde Sinan Oğan'la Ata İttifakı'nı kurdu. İlk turda 2,8 milyon oy aldı. Sonra ne oldu? Oğan Erdoğan'ı Özdağ ise Kılıçdaroğlu'nu destekledi. Yani üçüncü yol diye pazarlanan hareket, iki emperyalizm yanlısı burjuva aday arasında paylaşıldı. Bu bir tesadüf değil sınıfsal bir zorunluluktur.

Zafer Partisi sana ne sunuyor ki? Bütün dertlerin sebebi Suriyeliler ve Afganlar diyor. Sevdiklerinin sokakta güvende olmamasının sebebi sığınmacılar mı gerçekten? Yoksa derinleşen yoksulluk, işsizlik, eğitimsizlik ve geleceksizlik mi? Sığınmacıları göndersen ne değişecek? Patronun sana asgari ücretin biraz üstünü mü verecek? Kiralar mı düşecek? Genç işsizliği mi azalacak?

Zafer Partisi'nin sınıfsal işlevi açıktır, gençliğin haklı öfkesini kapitalist sistemden ve onun emperyalist efendilerinden alıp toplumun en savunmasız kesimine (savaştan kaçan sığınmacılara ya da azınlıklara) yönlendirmek. Tarihte faşizm hep böyle yükseldi. Ekonomik kriz derinleşirken kitlelerin öfkesini, iç düşman ilan edilen yabancılara ya da azınlıklara kanalize ederek. Almanya'da Hitler de işsizliğin yoksulluğun sebebini Yahudilere bağlamamış mıydı?

Özdağ'ın MHP kökenli olduğunu unutmayın. Bugün Bahçeli'ye muhalif görünen bu hareket yarın egemen sınıfın ihtiyacına göre başka bir burjuva hizbin kuyruğuna takılır. Nitekim takıldı da. Zafer Partisi'nin milliyetçilik anlayışı senin ulusun için en iyisini yapma idealinle uzaktan yakından ilgili değildir. O küçük burjuva öfkeyi faşizme kanalize eden bir araçtır.

Peki Ya Karşı Taraf? Öncelikle Kürt Milliyetçiliği de Burjuvadır. Şimdi diyeceksin ki: Madem Türk milliyetçiliğini Kemalizm'i İYİ Parti'yi Zafer'i eleştiriyorsun onları mı savunuyorsun? Hayır. İşte tam da bu noktada meselenin en can alıcı kısmına geliyoruz. Lenin Marksistler için yol gösterici olan bir ayrım yaptırmıştı: Ezen ulusların milliyetçiliği ile ezilen ulusların milliyetçiliğini birbirinden ayırmak gerekir. Ama Lenin'in vardığı sonuç bugün birçok sahtw solcunun sandığı gibi ezilen ulusun milliyetçiliğini destekleyelim demek değildi. Tam tersine Lenin şunu söylüyordu: Komünist Parti, ezilen sınıfların, emekçilerin, sömürülenlerin çıkarlarını; gerçekte egemen sınıfın çıkarlarını ifade eden sözde ulusal çıkarlar adındaki kavramdan özellikle ayırt etmelidir.

Yani ister Türk ister Kürt milliyetçiliği olsun ulusal çıkarlar diye pazarlanan şey, gerçekte o ulusun burjuvazisinin çıkarlarıdır. Türk milliyetçiliği nasıl Türk burjuvazisinin sömürü düzenini koruyorsa, Kürt milliyetçiliği de Kürt burjuvazisinin sömürü düzenini kurmaya veya mevcut düzen içinde kendine yer kapmaya çalışır.

Bunu şöyle düşünün: Diyarbakır'da bir Kürt işçisi ile bir Kürt patronu aynı ulusal ya da etnik çıkarları mı paylaşır? Patron işçinin ücretini mümkün olduğunca düşük tutmak ister; işçi ise insanca yaşayacak bir ücret ister. Bu ikisinin çıkarı nasıl aynı olabilir? Kürt ulusu diye bir bütün yoktur (Kürt işçisi vardır, Kürt burjuvazisi vardır vs.). PKK ve DEM Parti Kürt burjuvazisinin çıkarlarını temsil eder.

PKK 1978'de sahte sol bir retorikle kuruldu. Ama daha kuruluş bildirgesinde gerçek kimliğini ortaya koydu: "Milli baskı çözümlenmeden ülkenin hiçbir sorunu çözümlenemez." Bu sınıf mücadelesini ulusal mücadeleye tabi kılan, tipik bir burjuva milliyetçi pozisyondur. Marksizm ise tam tersini söyler. Ulusal baskı dahil tüm baskı biçimleri sınıflı toplumun ürünüdür ve sınıf mücadelesiyle, yani kapitalizmin ortadan kaldırılmasıyla çözülür.

PKK'nin 40 yılı aşkın tarihi bu burjuva karakterin adım adım açığa çıkmasıdır. 1991'de Körfez Savaşı'ndan sonra Öcalan, Alman sağcı milletvekili Heinrich Lummer'e yalvararak Almanya kendi çıkarlarının peşinden gitmeli diyor, Avrupalı emperyalist güçlerden yardım medet umuyordu.

2003'te ABD Irak'ı işgal ettiğinde PKK bunu memnuniyetle karşıladı. PKK'nin Suriye kolu YPG, ABD'nin başlıca vekil gücü haline geldi. 2013'te Öcalan AKP'yi 10 yıldır ayakta tutan benim diyerek oynadığı rolü bizzat itiraf etmişti. Bugün Öcalan'ın demokratik ulus masalı da; Kürt işçisiyle, Kürt patronunu aynı ulusun parçası sayarak sınıf mücadelesini görünmez kılmayı amaçlar.

PKK'nin durumu bir istisna değil kuraldır. Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) Güney Afrika'daki Afrika Ulusal Kongresi (ANC) Sri Lanka'daki Tamil Kaplanları... Hepsi aynı yolu izledi. Ulusal kurtuluş mücadelesi olarak başlayan bu hareketler küreselleşme sürecinde ve SSCB'nin dağılmasından sonra açıkça emperyalizm yanlısı burjuva güçlere dönüştü.

Bugünün ulusal hareketleri artık emperyalizme karşı halkları birleştirme gibi ilerici bir işleve sahip değildir. Tam tersine, işçi sınıfını etnik, dilsel ve dinsel temelde bölmeye ve sınıf mücadelesini etnik çatışmalara yöneltmeye hizmet etmektedir. Kürt milliyetçiliğinin ABD ve Avrupalı emperyalist güçlerin vekil gücü haline gelmesi bunun en açık örneğidir.

Lenin'in sözleri burada tam yerine oturur: "Proletaryaya hizmet etmek isteyen kişi hem kendi ülkesinin hem de yabancı ülkelerin burjuva milliyetçiliğine karşı uzlaşmaz bir mücadele içinde tüm ülkelerin işçilerini birleştirmek için mücadele etmelidir."

Yani asıl mesele sınıfsal. Görüyor musun kardeşim? Senin vatan haini dediğin Kürt burjuvazisi ile, senin vatansever dediğin Türk burjuvazisi aslında aynı masada oturup pazarlık yapıyor. MHP'nin, İYİ Parti'nin, Zafer Partisi'nin CHP'nin... Hepsinin mensup olduğu ya da hizmet ettiği sınıf aynı kapitalist sınıf. PKK ve DEM Parti'nin temsil ettiği sınıf da aynı, Kürt kapitalist sınıfı ve onun orta sınıf müttefikleri. Hepsinin korktuğu şey yine aynı: Türk ve Kürt işçilerinin, gençlerinin birleşip bu düzen böyle gitmeyecek demesi.

Sana vatan, millet, devlet diye anlatılan değerler onları yayanlar tarafından hiçbir anlam ifade etmiyor ve gerçekte bu pazarlığı gizlemeye yarıyor. Vatan dedikleri; bir avuç patronun fabrikalarının, bankalarının bulunduğu toprak parçası. Millet dedikleri ise Koç ailesiyle, gecekondudaki işçi ailesini aynı torbaya koyan hayali bir topluluk. Devlet dedikleri ise Marx'ın söylediği gibi bütün burjuvazinin ortak işlerini yöneten bir komitedir.

Peki Çıkış Yolu Ne?

Sinirin öfken çaresizliğin anlaşılabilir. Ama bu öfkeyi milliyetçiliğe (ister MHP'nin, ister İYİ Parti'nin, ister Zafer Partisi'nin versiyonuna yahut ister Kemalizm'in ulusalcı yorumuna) yönelttiğin sürece seni bu duruma mahkum edenlere hizmet etmiş olursun.

Aynı şekilde madem Türk milliyetçiliği kötü, Kürt milliyetçiliğini destekleyelim diyen sahte solcular da seni aldatıyor. Onların savunduğu şey bir burjuvaziyi diğerine tercih etmekten ibarettir. Oysa işçi sınıfının ne Türk ne Kürt burjuvazisine ihtiyacı vardır. İşçi sınıfının ihtiyacı olan kendi bağımsız siyasi partisidir.

Gerçek çıkış yolu senin gibi düşünen Türk genciyle, Diyarbakır'da yoksul Kürt gencinin ortak düşmanının kapitalist sistem olduğunu kavramaktan geçiyor. Ne Türk milleti, ne Kürt halkı diye bir homojen bütün var. İşçi sınıfı ve burjuvazi var. Senin derdin Kürt işçisiyle değil, Suriyeli sığınmacıyla da değil. Senin derdin seni de onları da ezenlerle.

Sosyalist Eşitlik Partisi – Dördüncü Enternasyonal tam da bunu söylüyor: Kürt halkının tüm demokratik haklarını savunuyor. Ama bunu milliyetçilikle değil, enternasyonalizmle yapıyor. Sığınmacıları günah keçisi ilan eden faşist propagandaya karşı, savaştan kaçan insanların sığınma hakkını savunuyor. Çünkü biliyor ki Türkiye'deki bir işçinin kurtuluşu ile Ortadoğu'daki, Avrupa'daki, Amerika'daki işçinin kurtuluşu birbirinden ayrı değil.

Parti programı şöyle: Emekçilerin özlemini çektiği kalıcı barışa ve demokratik haklara giden tek yol Ortadoğu'daki ve emperyalist ülkelerdeki tüm milliyetlerden işçilerin savaşa ve yeni sömürgeci baskıya karşı küresel sosyalizm uğruna mücadelede birleştirilmesidir.

Daha fazla okumak anlamak istersen: wsws.org/tr ve sosyalistesitlikpartisi.org her zaman açık.

Selametle.

Kaynak[

u/xavieremir — 5 days ago
▲ 6 r/tibukandtoker

Emek, Sermaye ve Sömürü: Marksist Bir Açıklama

Bir metaın fiyatına baktığımızda yüzeyde gördüğümüz ilk şey arz ve talep arasındaki ilişkidir; talep arzı aştığında fiyat yükselir, tersi durumda ise düşer. Burjuva iktisadı genellikle bu yüzeysel tahlilde durur. Ancak Marx bu noktada kalmayarak arz ve talebi belirleyen asıl gücün ne olduğunu sorgular. Bir metaın fiyatı üretim maliyetinin üzerine çıktığında o sektöre sermaye akar, üretim ve arz artarak fiyatı yeniden aşağı çeker. Fiyat maliyetin altına indiğinde ise sermaye sektörden uzaklaşır, üretim azalır ve fiyat yükselir. Dolayısıyla bu hareketler rastgele değildir; fiyatı sürekli olarak üretim maliyetine çeken bir çekim merkezi vardır. Bütün bu düzensiz hareketin bütünselliğinde yatan temel öz insan emeğidir, yani emek zamanıdır. Piyasa, tembel bir üreticinin harcadığı kişisel süreye değil, o malı mevcut toplumsal ortalama koşullarda üretmek için gereken zamana bakar.

Bu noktada liberal iktisat oldukça insani, anlaşılır ve haklı bir yerden şu itirazı yöneltir: "Bütün bu teorik açıklamalar güzel, fakat gerçek dünyaya ve hayatın akışına bakalım. Bir girişimci büyük bir vizyonla sıfırdan bir mobil uygulama fikri geliştirir. Cebindeki kısıtlı birikimi veya bulduğu fonu riske atarak üç yazılımcıyı işe alır, ayda 35 bin lira maaşla üç ay çalıştırır. Toplam işçilik maliyeti 315 bin lira, diğer giderlerle birlikte 400 bin lira harcayarak bu projeyi hayata geçirir. İlk yıl bu uygulama devasa bir başarı yakalar ve 4 milyon lira kazandırır. Bu paranın neresinde sadece emek zamanı vardır? İşçiler taahhüt ettikleri maaşlarını alıp evlerine giderken, bütün stresi, iflas riskini ve vizyonu sırtlayan girişimcinin bu devasa kazancı elde etmesi hakkı değil midir?"

Bu çok katmanlı itirazı adım adım ve dikkatle incelemek gerekir. Birincisi, fikir tek başına maddileşemediği sürece beş para etmez; o fikri çalışan, somut bir ürüne dönüştüren yazılımcıların canlı emeğidir. Dahası, o fikrin beslendiği programlama dilleri, işletim sistemleri, internet altyapısı ve eğitim süreçleri boşlukta doğmamıştır; onların hepsi geçmiş kuşakların toplumsal emeğinin birikimidir. İkincisi, liberal anlatıda mistik bir değer kaynağı olarak sunulan risk, iktisadi anlamda yeni bir değer yaratmaz; yalnızca mevcut değerin yeniden dağıtımını sağlayan bir bahanedir. Örneğin girişimcinin harcadığı 400 bin liralık başlangıç maliyeti bir risk barındırır. Ancak girişimcinin aynı anda on farklı projeye 400'er bin lira yatırabildiğini, dokuzunun batıp birinin 4 milyon kazandırdığını ve toplamda net kazancın sıfır olduğunu düşünelim; bu tabloda yeni bir değer yaratılmamıştır. Risk, değer yaratmanın değil, yalnızca hangi kapitalistin hangi artı-değere el koyacağını belirleyen bir değer transferi mekanizmasıdır. Kumarhanede rulet masasına para yatıran birinin aldığı risk nasıl ki emek karşılığı sayılmıyorsa, sermaye dünyasındaki risk de değer yaratmaz. Üstelik işçi de bu süreçte temel bir risk taşır; işini kaybettiğinde doğrudan açlıkla, barınamamayla ve hayatta kalma mücadelesiyle yüzleşir. Başarısızlığın riskini işçi de paylaşırken, başarının ödülünü yalnızca girişimci toplar.

Üçüncü ve asıl can alıcı nokta artı-değer hesabı meselesidir. Üç yazılımcı, üç ay boyunca günde 8 saat ve ayda 22 iş günü çalışarak toplamda 1.584 saatlik emek harcamıştır. Bu emek uygulamanın değerini yaratmıştır. Girişimci onlara ayda 35 bin liradan toplam 315 bin lira ücret ödemiştir. Ancak işgücü kendi değerinden fazlasını üretebilme özelliğine sahiptir. Uygulamanın ilk yıl getirdiği 4 milyon liralık gelir dikkate alındığında, sunucu ve ofis gibi diğer giderler de hesaba katılsa bile yazılımcıların üç ayda yarattığı toplam yeni değer üzerinden sömürü oranı açığa çıkar. Toplam yaratılan değerin maliyetten düşülmesiyle ortaya çıkan 3 milyon 685 bin liralık artı-değer, yazılımcıların çalıştıkları her 8 saatin yaklaşık 7 saat 25 dakikasının karşılıksız olduğunu gösterir. İlk yıl kazanılan milyonlar, üç işçinin üç aylık emeğinin karşılığı ödenmemiş kısmıdır. Girişimcinin başlangıçta ortaya koyduğu 400 bin liralık sermaye ise ister miras, ister önceki birikim, isterse yatırımcı fonu olsun; nihai tahlilde ekonominin başka bir köşesinde işçilerden koparılmış artı-değerin birikmiş halidir.

Teknoloji ve makineler üzerine yapılan itirazlar da benzer bir yanılgıya dayanır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte fabrikalarda insan gücünün yerini robotların alması ve üretimin katlanarak artması, değeri yaratanın teknoloji olduğu anlamına gelmez. O robotlar gökten zembille inmemiştir; onları tasarlayan, üreten ve programlayan yine insan emeğidir. Makine, kristalize olmuş ölü emektir ve kendi başına yeni bir değer yaratamaz; yalnızca sahip olduğu değeri parça parça ürüne aktarır. Tamamen robotlaşmış, sıfır işçili bir fabrikanın kâr üretemeyecek olması da bunun en net kanıtıdır, çünkü yeni değerin tek kaynağı canlı emektir.

Ücret sisteminin ebedi ve doğal olduğu algısı kapitalist düzenin en büyük yanılsamasıdır. Ücretli emek, insanlık tarihinin çok küçük bir kesitine aittir. Modern insan yüz binlerce yıldır varlığını sürdürürken, ücret sistemi yalnızca son birkaç yüz yılın ürünüdür. Feodal dönemde köylü toprağa bağlı olsa da üretim araçlarına sahipti, antik çağda köle doğrudan satılırdı, avcı-toplayıcı toplumlarda ise mülkiyet ve bölüşüm ortaktı. Ücretli emek doğal değil, kapitalizme özgü tarihsel, geçici bir kurumdur.

Bugün üretimin toplumsallaşmış olması gerçeği tablonun en net göstergesidir. Bir cep telefonunun üretilmesinde dünyanın farklı yerlerindeki madencilerden yazılımcılara, liman işçilerinden kargo tayfalarına kadar binlerce insanın ortak emeği bulunur. Bir şirketin başarısı kurucusunun tek başına dehasına değil, toplumsal emeğin birikimine dayanır. Üretimin toplumsal, mülkiyetin ise özel olması kapitalizmin çözülemeyen temel çelişkisidir ve bu durum krizleri, savaşları kaçınılmaz kılar.

Bu çelişkiyi ortadan kaldırabilecek tek toplumsal güç, üretimi her gün çalıştırarak ayakta tutan işçi sınıfıdır. İşçi sınıfı kolektif yapısı, disiplini ve sayısal gücüyle tarihin gerçek öznesidir. Ancak bu değişim kendiliğinden gerçekleşmez; uluslararası bir perspektifle örgütlenmiş devrimci bir önderliği gerektirir. Üretim araçlarının özel mülkiyetine son vererek insanlığın ihtiyaçları için bir ekonomi kurmanın yolu, uluslararası işçi sınıfının ortak mücadelesinden geçer. Sosyalizm, bu devasa üretici güçleri kâr arayışından kurtarıp tüm insanlığın hizmetine sunma iradesidir ve bunu başaracak tek güç uluslararası işçi sınıfıdır.

reddit.com
u/xavieremir — 7 days ago
▲ 8 r/direnis+2 crossposts

Emek, Sermaye ve Sömürü: Marksist Bir Açıklama

Bir metaıın fiyatına baktığımızda yüzeyde gördüğümüz ilk şey arz ve talep arasındaki ilişkidir; talep arzı aştığında fiyat yükselir, tersi durumda ise düşer. Burjuva iktisadı genellikle bu yüzeysel tahlilde durur. Ancak Marx bu noktada kalmayarak arz ve talebi belirleyen asıl gücün ne olduğunu sorgular. Bir metaın fiyatı üretim maliyetinin üzerine çıktığında o sektöre sermaye akar, üretim ve arz artarak fiyatı yeniden aşağı çeker. Fiyat maliyetin altına indiğinde ise sermaye sektörden uzaklaşır, üretim azalır ve fiyat yükselir. Dolayısıyla bu hareketler rastgele değildir; fiyatı sürekli olarak üretim maliyetine çeken bir çekim merkezi vardır. Bütün bu düzensiz hareketin bütünselliğinde yatan temel öz insan emeğidir, yani emek zamanıdır. Piyasa, tembel bir üreticinin harcadığı kişisel süreye değil, o malı mevcut toplumsal ortalama koşullarda üretmek için gereken zamana bakar.

Bu noktada liberal iktisat oldukça insani, anlaşılır ve haklı bir yerden şu itirazı yöneltir: "Bütün bu teorik açıklamalar güzel, fakat gerçek dünyaya ve hayatın akışına bakalım. Bir girişimci büyük bir vizyonla sıfırdan bir mobil uygulama fikri geliştirir. Cebindeki kısıtlı birikimi veya bulduğu fonu riske atarak üç yazılımcıyı işe alır, ayda 35 bin lira maaşla üç ay çalıştırır. Toplam işçilik maliyeti 315 bin lira, diğer giderlerle birlikte 400 bin lira harcayarak bu projeyi hayata geçirir. İlk yıl bu uygulama devasa bir başarı yakalar ve 4 milyon lira kazandırır. Bu paranın neresinde sadece emek zamanı vardır? İşçiler taahhüt ettikleri maaşlarını alıp evlerine giderken, bütün stresi, iflas riskini ve vizyonu sırtlayan girişimcinin bu devasa kazancı elde etmesi hakkı değil midir?"

Bu çok katmanlı itirazı adım adım ve dikkatle incelemek gerekir. Birincisi, fikir tek başına maddileşemediği sürece beş para etmez; o fikri çalışan, somut bir ürüne dönüştüren yazılımcıların canlı emeğidir. Dahası, o fikrin beslendiği programlama dilleri, işletim sistemleri, internet altyapısı ve eğitim süreçleri boşlukta doğmamıştır; onların hepsi geçmiş kuşakların toplumsal emeğinin birikimidir. İkincisi, liberal anlatıda mistik bir değer kaynağı olarak sunulan risk, iktisadi anlamda yeni bir değer yaratmaz; yalnızca mevcut değerin yeniden dağıtımını sağlayan bir bahanedir. Örneğin girişimcinin harcadığı 400 bin liralık başlangıç maliyeti bir risk barındırır. Ancak girişimcinin aynı anda on farklı projeye 400'er bin lira yatırabildiğini, dokuzunun batıp birinin 4 milyon kazandırdığını ve toplamda net kazancın sıfır olduğunu düşünelim; bu tabloda yeni bir değer yaratılmamıştır. Risk, değer yaratmanın değil, yalnızca hangi kapitalistin hangi artı-değere el koyacağını belirleyen bir değer transferi mekanizmasıdır. Kumarhanede rulet masasına para yatıran birinin aldığı risk nasıl ki emek karşılığı sayılmıyorsa, sermaye dünyasındaki risk de değer yaratmaz. Üstelik işçi de bu süreçte temel bir risk taşır; işini kaybettiğinde doğrudan açlıkla, barınamamayla ve hayatta kalma mücadelesiyle yüzleşir. Başarısızlığın riskini işçi de paylaşırken, başarının ödülünü yalnızca girişimci toplar.

Üçüncü ve asıl can alıcı nokta artı-değer hesabı meselesidir. Üç yazılımcı, üç ay boyunca günde 8 saat ve ayda 22 iş günü çalışarak toplamda 1.584 saatlik emek harcamıştır. Bu emek uygulamanın değerini yaratmıştır. Girişimci onlara ayda 35 bin liradan toplam 315 bin lira ücret ödemiştir. Ancak işgücü kendi değerinden fazlasını üretebilme özelliğine sahiptir. Uygulamanın ilk yıl getirdiği 4 milyon liralık gelir dikkate alındığında, sunucu ve ofis gibi diğer giderler de hesaba katılsa bile yazılımcıların üç ayda yarattığı toplam yeni değer üzerinden sömürü oranı açığa çıkar. Toplam yaratılan değerin maliyetten düşülmesiyle ortaya çıkan 3 milyon 685 bin liralık artı-değer, yazılımcıların çalıştıkları her 8 saatin yaklaşık 7 saat 25 dakikasının karşılıksız olduğunu gösterir. İlk yıl kazanılan milyonlar, üç işçinin üç aylık emeğinin karşılığı ödenmemiş kısmıdır. Girişimcinin başlangıçta ortaya koyduğu 400 bin liralık sermaye ise ister miras, ister önceki birikim, isterse yatırımcı fonu olsun; nihai tahlilde ekonominin başka bir köşesinde işçilerden koparılmış artı-değerin birikmiş halidir.

Teknoloji ve makineler üzerine yapılan itirazlar da benzer bir yanılgıya dayanır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte fabrikalarda insan gücünün yerini robotların alması ve üretimin katlanarak artması, değeri yaratanın teknoloji olduğu anlamına gelmez. O robotlar gökten zembille inmemiştir; onları tasarlayan, üreten ve programlayan yine insan emeğidir. Makine, kristalize olmuş ölü emektir ve kendi başına yeni bir değer yaratamaz; yalnızca sahip olduğu değeri parça parça ürüne aktarır. Tamamen robotlaşmış, sıfır işçili bir fabrikanın kâr üretemeyecek olması da bunun en net kanıtıdır, çünkü yeni değerin tek kaynağı canlı emektir.

Ücret sisteminin ebedi ve doğal olduğu algısı kapitalist düzenin en büyük yanılsamasıdır. Ücretli emek, insanlık tarihinin çok küçük bir kesitine aittir. Modern insan yüz binlerce yıldır varlığını sürdürürken, ücret sistemi yalnızca son birkaç yüz yılın ürünüdür. Feodal dönemde köylü toprağa bağlı olsa da üretim araçlarına sahipti, antik çağda köle doğrudan satılırdı, avcı-toplayıcı toplumlarda ise mülkiyet ve bölüşüm ortaktı. Ücretli emek doğal değil, kapitalizme özgü tarihsel, geçici bir kurumdur.

Bugün üretimin toplumsallaşmış olması gerçeği tablonun en net göstergesidir. Bir cep telefonunun üretilmesinde dünyanın farklı yerlerindeki madencilerden yazılımcılara, liman işçilerinden kargo tayfalarına kadar binlerce insanın ortak emeği bulunur. Bir şirketin başarısı kurucusunun tek başına dehasına değil, toplumsal emeğin birikimine dayanır. Üretimin toplumsal, mülkiyetin ise özel olması kapitalizmin çözülemeyen temel çelişkisidir ve bu durum krizleri, savaşları kaçınılmaz kılar.

Bu çelişkiyi ortadan kaldırabilecek tek toplumsal güç, üretimi her gün çalıştırarak ayakta tutan işçi sınıfıdır. İşçi sınıfı kolektif yapısı, disiplini ve sayısal gücüyle tarihin gerçek öznesidir. Ancak bu değişim kendiliğinden gerçekleşmez; uluslararası bir perspektifle örgütlenmiş devrimci bir önderliği gerektirir. Üretim araçlarının özel mülkiyetine son vererek insanlığın ihtiyaçları için bir ekonomi kurmanın yolu, uluslararası işçi sınıfının ortak mücadelesinden geçer. Sosyalizm, bu devasa üretici güçleri kâr arayışından kurtarıp tüm insanlığın hizmetine sunma iradesidir ve bunu başaracak tek güç uluslararası işçi sınıfıdır.

reddit.com
u/resurrect-8391 — 6 days ago