
Eenhoorn gaat de grenzen verleggen bij Feyenoord (Een portret)
Feyenoord krijgt met Robert Eenhoorn geen afgestudeerde hotemetoot, maar wel een algemeen directeur die de Universiteit van de topsport heeft afgerond. De club kan zich schrap zetten, de lat gaat omhoog, op álle gebieden. ‘Complete rust en een gevoel van totale tevredenheid heb ik eigenlijk nooit gehad.’ Een portret.
Nog niet eens halverwege zijn dienstverband bij AZ had Robert Eenhoorn al door dat de voetballerij met geen andere wereld te vergelijken is. Hij was gevraagd om terug te kijken naar het grote succes als bondscoach van het Nederlandse honkbalteam, de wereldtitel van 2011, maar die behoefte had de toenmalige algemeen directeur van AZ helemaal niet; wat geweest is, is geweest. De voetballers om hem heen reageerden vol ongeloof, want wat is er mooier dan terugkijken op successen?
‘Het valt me op dat we in het voetbal wel graag terugkijken’, vertelde Eenhoorn in VI. ‘Ik vind dat opmerkelijk. De fout die veel mensen maken in deze branche is dat ze denken op basis van het verleden het heden te kunnen voorspellen.’
>Ik ben zo veel succesvolle mensen tegengekomen die in het weekeinde ontoerekeningsvatbaar werden als ze naar een voetbalwedstrijd zaten te kijken — Robert Eenhoorn
Hij vond snel zijn weg in de Jungle. Zijn belangrijkste les? ‘Dat de emotie regeert. Ik sprak laatst met Michael Kinsbergen (toenmalig algemeen directeur bij Ajax, red.) en die had een aardige theorie. Je hebt in het bedrijfsleven multinationals en ondernemingen met zo’n tien man in dienst. Voetbalclubs hangen dichter aan tegen die laatste categorie. Het is een bedrijfstak die je moet begrijpen. Je kunt geen hoge pief van een multinational neerzetten bij een voetbalclub, terwijl het in feite wel zou moeten kunnen. In de praktijk werkt het niet. Ik ben in mijn leven zo veel succesvolle mensen tegengekomen die in het weekeinde ontoerekeningsvatbaar werden als ze naar een voetbalwedstrijd zaten te kijken. Volstrekt krankzinnig, terwijl ze doordeweeks geniaal zijn. Voetbal heeft met intelligentie niks te maken. Hoelang heeft Van Hanegem op school gezeten? Geen idee, maar hij is een professor als het over voetbal gaat. Intelligentie zegt mij alleen dat je een hoge handelingssnelheid hebt op het gebied waarin jij uitblinkt. Een voetballer heeft dat op het veld, een bestuurder in de vergaderkamer, een dokter in de operatiezaal. Ik heb ook niet de Universiteit van Leiden gedaan, maar wel de Universiteit van de topsport afgerond. Op basis daarvan weet ik hoe je tot succes kunt komen in sport.’
Vliegwieleffect
In ruim tien jaar tijd hielp hij AZ naar de volgende fase, samen met technisch directeur Max Huiberts. Een hoofdprijs leverde de aanpak niet op, maar de groei zat ‘m in de transferinkomsten en professionalisering. Tussendoor bouwde de club verder aan misschien wel de beste jeugdopleiding van Nederland. De vraag, negen jaar geleden, was hoe hij dacht met een voetbalclub tot succes te komen. ‘Simpel’, antwoordde Eenhoorn, ‘door de lat hoger te leggen. En dan praat ik over elk werkgebied. Om het simpel uit te leggen: toen ik na mijn carrière als honkballer terugkeerde in Nederland en bondscoach werd, wilde ik de beste ploeg ter wereld neerzetten. Oranje was top in Europa, maar stelde mondiaal weinig voor. Dan begin je in het klein, door bijvoorbeeld onze beste pitcher (werper) in te zetten tegen de toplanden. Normaal hielden ze die achter de hand om tegen de iets mindere opponenten te spelen, omdat het idee leefde dat je van die teams toch niet kon winnen. We verloren vervolgens ook wel, maar heel close. Spelers begonnen na te denken wat ze meer moesten doen om uiteindelijk wel zo’n wedstrijd te kunnen winnen. Dan ben je onderweg, hè, want alles begint met geloof dat iets kan. Je hebt slechts één persoon nodig die zo denkt en als die vervolgens gelijkgestemden om zich heen verzamelt, krijg je een vliegwieleffect.’
>Alles begint met geloof dat iets kan — Robert Eenhoorn
Eenhoorn schroomde nooit in te grijpen als hij dat nodig vond. AZ brak in zijn tijd met Arne Slot, toen die zonder dat de club ervan op de hoogte was met Feyenoord onderhandelde. Ook diens opvolger Pascal Jansen vertrok vroegtijdig. Bij Feyenoord zal Eenhoorn moeten oordelen over het werk van trainer Robin van Persie, die tweede werd na een zeer moeizaam seizoen.
‘Resultaten zijn inderdaad belangrijk’, zei Eenhoorn in 2017, toen het ging over het wel of niet verder gaan met AZ-trainer John van den Brom. ‘Maar je kijkt ook vooruit. Zit er ontwikkeling in het elftal, hoe is de relatie met de spelersgroep? Als John de beker wint, heeft hij wederom aan alle doelstellingen voldaan, heel knap, al dien je altijd te analyseren onder welke omstandigheden dat is gebeurd. Je moet steeds kritisch zijn naar elkaar. Het zit in mensen dat ze bij succes lui en gemakzuchtig worden. Het feit dat wij cijfermatig aan alle doelstellingen voldoen en elkaar toch kritisch benaderden en de buitenwereld dat ook doet – we zijn te wisselvallig, we spelen niet altijd goed – vind ik een prima signaal. Tevredenheid leidt tot niks.’
Binding en gevoel
Een voetbalclub is meer dan het eerste elftal alleen. In de visie van Robert Eenhoorn moet de héle club presteren én in dienst staan van het voetbal. ‘Toen ik bij AZ kwam heb ik gezegd dat ik het belangrijk vind dat iedere afdeling voor zichzelf de link zou leggen naar wat zij nou bijdragen aan zondagmiddag half drie. Aan het voetbal. Wat is hun aandeel in het resultaat op het veld? Als je dat helder hebt en duidelijk maakt aan je medewerkers, creëer je binding en gevoel. Daarbij wil ik dat iedere werknemer bij AZ in zijn eigen vakgebied elke dag probeert beter te worden. De experts van die afdelingen moeten bedenken hoe ze dat willen gaan doen en met wie. Zij stellen de doelen. Als ze die niet halen, gaan we kijken waarom dat niet is gelukt. Misschien hebben ze gefaald en als je dat een aantal keer niet lukt, is dat niet goed. We voeren bij AZ geen totalitair schrikbewind, alleen ben ik als algemeen directeur wel verantwoordelijk voor het feit dat ik wil dat de mensen die hier werken met hun gezinnen en hypotheken dat jarenlang kunnen blijven doen.’
>Amerikanen leven om te winnen, Nederlanders willen graag winnen — Robert Eenhoorn
De nieuwe directeur van Feyenoord is opgegroeid in Amerika. Zijn tijd als honkballer bij de New York Yankees heeft hem voor altijd beïnvloed. Eenhoorn: ‘Amerikanen leven om te winnen, Nederlanders willen graag winnen. Toen ik eind jaren tachtig college honkbal ging spelen in North Carolina, vroegen ze me daar of ik in Nederland tot de vijf beste studenten van de klas behoorde. Ik dacht: Waar hebben jullie het over? Met alleen zessen slaag je toch ook? Daar ook, alleen heeft ’t minder waarde. Alles in die cultuur staat in het teken van de beste willen zijn. Opvallen, juist met je kop boven dat maaiveld uit steken! Loop daar de lokale McDonalds binnen en je ziet aan de muur The Employee of the Month hangen. Die mentaliteit zet zich door in alles. Wanneer je in Amerika als sportploeg de underdog bent, denken ze echt niet dat ze toch niet kunnen winnen, maar geloven ze dat het wel kan.’
Bij AZ was hij niet bang te innoveren. Hij riep de hulp in van Billy Bean om data verder te implementeren in de scouting. ‘Ik ken Billy goed en had een afspraak met hem staan om te ontbijten in Phoenix. Vlak daarvoor belde AZ, of ik algemeen directeur wilde worden. Ik vertelde ’m dat en zei hij alleen: “You should do it, you’re 6 ft 4”. Daarmee wilde hij zeggen: je gaat weerstand krijgen, maar die kun je wel aan. Billy zei dat ik hem altijd kon bellen. Het toeval wilde dat er bij AZ al een poster hing van Money Ball. Was nog uit de tijd van Gertjan Verbeek, toen waren ze naar die film geweest en de club vond het wel interessant. Ik vertelde dat we Billy konden bellen en hijzelf wilde graag komen praten, puur om te kijken of we samen iets konden.’
Wereld te winnen
Hij had maling aan de sceptici. ‘Weet je, de scoutingsafdeling bij Billy’s club is alleen groter geworden. Het is niet zo dat men daar denkt: We hebben de getallen, de scouts kunnen de deur uit. Je hebt altijd experts nodig. Als er een speler is die voor zichzelf tien kansen creëert, maar tien keer op een formidabele keeper stuit, zegt dat wat. En als je een speler hebt die tien keer scoort en telkens werd het door een ander gecreëerd, zegt dat óók iets. Dan heeft de ene nul goals en de andere tien, dus heb ik toch liever diegene die zijn eigen kansen schiep. Dan blijft het nog dobbelen, alleen doe je dat met stenen waarvan je weet dat de kans groter is dat ze op een twee en een zes vallen dan op een drie en een vier.’
Feyenoord zal zijn onafhankelijke en op Amerikaanse leest geschoeide visie op topsport hard nodig hebben, niet alleen sportief, ook als het gaat om de eenwording van de club en straks de verbouwing van De Kuip. Samen met Max Huiberts zag Eenhoorn hoe de Amerikanen commercieel hun zaakjes op orde hebben.
>Een gevoel van totale tevredenheid heb ik eigenlijk nooit gehad. En nu nog steeds niet. Daar worden ik en de club niet beter van — Robert Eenhoorn
‘We hebben twee wedstrijden van de Padres gezien, maar we waren daar om te kijken, te zien en te leren hoe die Amerikanen het aanpakken op ons vakgebied. Ik beweer niet dat alles wat ze daar doen geweldig is, maar je komt wel tot nieuwe inzichten. Ik zei eerder dat ik wil dat iedereen zich binnen AZ ontwikkelt. Als de afdelingen marketing en commercie bij een Amerikaanse club in de keuken willen kijken - wat mij persoonlijk een goed idee lijkt - zal ik ze niet tegenhouden en mijn contacten aanwenden dat bij zo’n club de deuren opengaan. Qua commercie liggen die Amerikanen mijlenver voor op ons. Als je bij AZ een shirtje wil kopen, moet je net aan de goede kant van het stadion zitten en daar bij de hoofdingang de fanshop in lopen. We hebben nu een pop-up winkeltje aan de andere zijde neergezet, maar er valt natuurlijk nog veel meer uit te halen. Als je in Amerika even naar de wc gaat, kun je onderweg een petje, drinken, een hotdog of wat dan ook kopen en de wedstrijd op een flat screen verder volgen. Wat dat betreft valt er hier nog een wereld te winnen.’
Feyenoord krijgt met Robert Eenhoorn een directeur die de lat hoger legt dan misschien wel reëel is, want topsport is grenzen verleggen. ‘Er zijn momenten geweest in mijn leven dat ik dacht: Het was wel aardig, maar meer dan dat niet. Complete rust en een gevoel van totale tevredenheid heb ik eigenlijk nooit gehad. En nu nog steeds niet. Daar worden ik en de club niet beter van.’