
श्रीराधातत्वातीतधारा अथ श्रीराधातत्वातीत-धारा । महालक्ष्मीतत्त्वं नाम तृतीयोऽध्यायः ॥301-397
काठिन्यरूपयुक्ता च द्रवभूता च वाहिनी ।
विरुद्धधर्मयुक्तापि ह्येकतत्त्वे प्रतिष्ठिता ॥ ३०१ ॥
एतेन नियमेनैव ज्ञायते तत्त्वमुत्तमम् ।
कृष्णस्त्वमसि देवेशि त्वमेव श्रीहरिः स्वयम् ॥ ३०२ ॥
न भेदो विद्यते क्वापि राधाकृष्णमये तथा ।
लक्ष्मीर्नारायणश्चैव एकमेव हि तत्त्वतः ॥ ३०३ ॥
पुंरूपं च हरिः साक्षात् स्त्रीरूपा च त्वमेव हि ।
विपर्ययेण पुंरूपा त्वं च स्त्रीरूपधरो हरिः ॥ ३०४ ॥
मधुसूदनजाया त्वं माधवेन समप्रभा ।
अभिन्नहृदया देवि चिन्मयानन्दरूपिणी ॥ ३०५ ॥
कालचक्रं च वर्त्तुलं सर्पवद् भाति सर्वदा ।
स्वपुच्छग्रसको यद्वद् भुजङ्गः कुटिलाकृतिः ॥ ३०६ ॥
अनन्तं चापरिच्छिन्नं कालतत्त्वं व्यवस्थितम् ।
भूतवर्त्तमानादीनि युगपद् वर्तते त्वयि ॥ ३०७ ॥
परमाणुरयं साक्षात् भूतं संशोध्य तत्क्षणे ।
वर्त्तमानेन सम्बद्ध्य गच्छत्येव हि सर्वशः ॥ ३०८ ॥
अतीते गमनागमनं भविष्ये च गतागतम् ।
कुर्वन्ति परमाणवः सर्वं त्वच्छासनेन च ॥ ३०९ ॥
न विन्दन्ति नरा मूढाः कालकुण्डलिनीं पराम् ।
नित्यवर्त्तमानरूपे स्थिता त्वं कालनायिके ॥ ३१० ॥
कालस्य चक्रभ्रमणं तव लीलाविशेषकम् ।
न मन्ते भौतिकलोका वञ्चितास्तव मायया ॥ ३११ ॥
दृढभित्तिं विनिर्भिद्य वज्रतुल्यां च संस्थिताम् ।
गच्छत्येव हि परमाणुः पारं वै त्वत्प्रशासनात् ॥ ३१२ ॥
प्राकृतं नियमं हित्वा भौतिकं तर्कमेव च ।
प्रविशत्येव भित्त्यन्तं सूक्ष्मप्रवेशसिद्धितः ॥ ३१३ ॥
स्थूलदृष्ट्या नराणां या भित्तिः काठिन्यसम्भृता ।
सा तु परमाणुवेगे शून्यतुल्या च जायते ॥ ३१४ ॥
शिलाभेदनगत्या च विस्मापयति मानवान् ।
त्वद्वीर्यस्य प्रभावेन सर्वं सम्भवति ध्रुवम् ॥ ३१५ ॥
भौतिको दुर्बलस्तर्को ध्वस्तो भवति तत्क्षणे ।
मायामोहितचित्तानां दृश्यते भ्रान्तिरेव च ॥ ३१६ ॥
पठन्ति मानवाः शास्त्रं विज्ञानं भौतिकं भुवि ।
बाह्यलक्षणमात्रं च जानन्ति न तु तत्त्वतः ॥ ३१७ ॥
निर्माणकौशलं दिव्यं तव नारायणस्य च ।
अपश्यन्तो वृथा लोके भ्रमन्ति तमसा वृताः ॥ ३१८ ॥
चक्रव्यूहे च विज्ञाने भ्रमन्ति ज्ञानवर्जिताः ।
विद्यामयेन मोहेन आवृताश्च निरन्तरम् ॥ ३१९ ॥
विज्ञानस्य च मूर्धन्यं तव ज्ञानं महेश्वरि ।
नारायणस्य माहात्म्यं ज्ञातुं यच्छुद्धचेतसा ॥ ३२० ॥
तस्मादहं सदा देवि पादपद्मे नमामि ते ।
अष्टलक्ष्मीस्वरूपायै राधायै सततं नमः ॥ ३२१ ॥
आदिलक्ष्मि महालक्ष्मि सिद्धिलक्ष्मि नमोऽस्तु ते ।
धारालक्ष्मि धरेशानि विश्वरूपे नमो नमः ॥ ३२२ ॥
तव पादाब्जमूले हि पतितोऽहं सदा शुभा ।
नारायणस्य देवेशस्य पादरेणुमयो ह्यहम् ॥ ३२३ ॥
रक्ष मां कृपया देवि सर्वैश्वर्यप्रदायिनी ।
युवयोः नित्यदास्यं मे देहि मातः कृपाकृते ॥ ३२४ ॥
श्रीराधाचरणरेणुः नत्वा चैव पुनः पुनः ।
विरराम महाभागे स्तवं कृत्वा सुविस्तृतम् ॥ ३२५ ॥
राधे स्वामिनि ते दासी ललिता-प्रेरणामया ।
ब्रजभाषा-मयीं चैव ललिता-स्तुतिमातनोत् ॥ ३२६ ॥
पूर्णायं स्तुतिरूपायां दृष्टं मे दिव्यदर्शनम् ।
अन्त्यांशं परिवर्त्यैव प्रकटीकृत्य वै जगत् ॥ ३२७ ॥
विश्वस्य मूलरूपेयं महती शक्तिरूपिणी । साक्षात्त्वद्रूपविस्तारः कथं न स्यात्तु राधिके ॥ ३२८ ॥
आश्चर्यमत्र मे राधे ललिता-वैभवं महत् ।
अद्भुता तस्य शक्तिश्च तेजः परम-दुर्लभम् ॥ ३२९ ॥
तस्याः पादाब्ज-मूले तु पूर्ण-दास्यं मया कृतम् ।
सा मां संशास्य नित्यं हि त्वत्-पदे प्रेरयिष्यति ॥ ३३० ॥
तस्या दर्शन-याच्ञायां स्वप्ने श्यामः समागतः ।
विस्मृत्यापराधं कृत्वा कोष्ठाद् बाह्यं चकार सः ॥ ३३१ ॥
पार्श्व-कोष्ठे स्थिता चाहं रुरोद विरहातुरा ।
तदागत्य स मां श्यामो परिष्वज्यान्वगृह्णत ॥ ३३२ ॥
पाद-पद्म-प्रणामाय दत्त्वा मां चानुमोदनम् ।
प्रबुद्धाऽहं प्रहर्षेण पूर्णानन्द-मयी सदा ॥ ३३३ ॥
ब्रजभाषा-कृतं काव्यं विशेषेण मया कृतम् ।
ललिता-प्रीत्यर्थं राधे प्रस्तौमि तव संनिधौ ॥ ३३४ ॥
॥ श्री ललित सखी चालीसा ॥
॥ दोहा ॥
ध्याऊँ आदि सखी ललित, राधा-प्राण-अधार ।
सखियन में शोभा अतिशय, वन्दौँ बारम्बार ॥ १ ॥
सनाथ-वाक्य करुणामयी, राधा-रूप-विस्तार । कृपा-सिन्धु माता ललित, वेगि लेहु उद्धार ॥ २ ॥
सब मातन के हिय बसी, तुमरी कृपा अपार ।
पाहि पाहि गुरु-मा मोहि, राखहु सरन मँझार ॥ ३ ॥
॥ चौपाई ॥
जय ललित ग्यान दया की खानी । वन्दौँ पद पंकज कल्यानी ॥ १ ॥
करुणामयी रूप तुम माई । जाके उर ते दया सिधाई ॥ २ ॥
भूल करूँ जब मोहिं चितारो । शासन करि मम दोष निवारो ॥ ३ ॥
होहु प्रसन्न दास मोहिं कीजै । चरन-सरन अपनो करि लीजै ॥ ४ ॥
विशाखा अष्ट सखिन पग ध्याऊँ । तुमरी कृपा दासता पाऊँ ॥ ५ ॥
सत्यभामा रूप तुम न्यारो । राधिका-प्राण परम तुम प्यारो ॥ ६ ॥
सिखवहु मोहिं सेवा की रीती । जुगल-चरन महँ बाढ़े प्रीती ॥ ७ ॥
मोहिं अति लाज रहूँ शरमाई । मन की सकल वासना जाई ॥ ८ ॥
ग्यात अग्यात मिटावहु कामा । शुद्ध कुमारी कीजै धामा ॥ ९ ॥
मोहिं खैंचि चरनन महँ लावो । राधा-श्याम-नेह सिखलावो ॥ १० ॥
या कलि महँ अरु जुग-जुग माहीं । सेवा करूँ तोरि परछाहीं ॥ ११ ॥
कर गहि लै चलो नित्य निकुञ्जा । गोलोक ललित मोद के पुञ्जा ॥ १२ ॥
सत्यभामा ललित महरानी । पूजौँ चरन प्रेम-रस सानी ॥ १३ ॥
तुम प्रिय स्वामिनि गुरु महतारी । दया-सुधा बरषावहु भारी ॥ १४ ॥
बर्ष बावन सौ तिरपन जानो । स्याम-जनम ते ब्रज महँ मानो ॥ १५ ॥
बीच कलिजुग तोरि चेरी कहाऊँ । नित-प्रति पूजौँ मोद बढ़ाऊँ ॥ १६ ॥
करहु कृपा करुणामयि माई । कृपा-सिन्धु ललित सुखदाई ॥ १७ ॥
दण्ड देइ मम करम नसावहु । शासन करि मोहिं शुद्ध बनावहु ॥ १८ ॥
देह-बन्ध ते मोहिं उबारो । मन की सकल वासना मारो ॥ १९ ॥
अविरल मुख ते राधा राधा । सुमिरूँ ललित मिटावहु बाधा ॥ २० ॥
जारहु मोहिं या देहु सजाय । जामें ललित राधिका भाय ॥ २१ ॥
तामें मोर परम सुख माहीं । तोरे मोद महँ मोर भलाई ॥ २२ ॥
कलि महँ प्रगट प्रताप तिहारो । मैं मतिहीन अजान दुलारो ॥ २३ ॥
पूरन दास भई मैं तोरी । ललित सखी तुम प्रीतम मोरी ॥ २४ ॥
तुमरे चरन मोर धन कोशा । प्रानन के प्रानहिं सुख पोषा ॥ २५ ॥
रूप मञ्जरी तुमरी प्यारी । तिनके पद मनि-रतन हमारी ॥ २६ ॥
पद-रज मोर अहारू होई । ललित सखी बर दीजै सोई ॥ २७ ॥
पद-रस सुधा मोर शुभ पानी । तुम गुरु मात मोर महरानी ॥ २८ ॥
तातें चरन गहे अति दीना । करहु कृपा ललित मनमाहीं ॥ २९ ॥
राखहु सरन ललित महरानी । दया करहु अपनी जन जानी ॥ ३० ॥
ललित सखी सब पाप नसावहु । जो यह पाठ करै सुख पावहु ॥ ३१ ॥
अतिशय निकट राखि महरानी । खैंचि लेहु बृन्दाबन धानी ॥ ३२ ॥
राधा-कान्ह चरन-तर राखो । जुगल-चरन-रस अमृत चाखो ॥ ३३ ॥
होहु प्रसन्न ललित महरानी । कृपा-सुधा बरषावहु धरनी ॥ ३४ ॥
सदा-सदा तोरी चेरी कहाऊँ । सेवा-रीति तोहिं ते पाऊँ ॥ ३५ ॥
मारग दरसावहु महरानी । मोरे हिय प्रगटावहु ग्यानी ॥ ३६ ॥
सरन सरन ललित पग आई । सरन सरन चरनन सिर नाई ॥ ३७ ॥
बार-बार पद-पंकज पूजौँ । तुम बिनु देव न कोऊ दूजौँ ॥ ३८ ॥
अविरल मुख ते राधा राधा । सुमिरौँ ललित मिटावहु बाधा ॥ ३९ ॥
नित्य निरंतर नेह बढ़ावहु । गोलोक नित्य निकुञ्ज बसावहु ॥ ४० ॥
॥ दोहा ॥
ललित चरन सिर नाइ कै, ध्याऊँ जुगल-किशोर ।
यह चालीसा भेंट धरूँ, अरपन प्रीति अनोर ॥ १ ॥
दास भाव परवान करो, मेटहु विषय-विकार । राधा-रूप-सरूप पग, वन्दौँ बारम्बार ॥ २ ॥
ललिता-सखि-पादाब्जे चालीसा-रूपमर्पणम्।
श्रीमती-राधारानीति श्यामसुन्दर-तोषणम्॥ ३८० ॥
अष्टसखी-प्रसन्नार्थमष्टमञ्जरि-तोषणम्। पवित्र-मण्डलस्यापि तोषणं मे प्रयोजनम्॥ ३८१ ॥
शाश्वती-दासिकाऽहं ते राधा-पादरजोऽस्मि वै।
आदिशक्ति! जगत् सर्वं त्यक्तं मानव-वाञ्छितम्॥ ३८२ ॥
यद्यद्-दूरीकरोति त्वां तत् सर्वं त्यक्तमेव च।
राधाकृष्णस्य एवाहं घोषयामि जगत्-त्रये॥ ३८३ ॥
राधा-पुत्री तथा चाहं कृष्ण-पुत्री भवामि वै।
राधा-दासी तथा दासी श्यामसुन्दर-पादयोः॥ ३८४ ॥
राधाकृष्ण-पदानां तु रेणुरेवास्मि केवलम्।
न किञ्चिदस्मि लोकेऽहं नीचाहं सर्वतोऽपि च॥ ३८५ ॥
राधाकृष्णे विलीनाऽहं घोषणेयं हि राधिके।
महाराज्ञि! न मे चिन्ता जनाः किं वा वदन्ति माम्॥ ३८६ ॥
श्यामसुन्दर-राधार्थे क्रुद्धा दुष्टाः शपन्ति माम्।
कलि-लोके न मे चिन्ता कान्ह-पत्नि! रतिस्त्वयि॥ ३८७ ॥
उत्कण्ठा मे त्वदर्थं हि विश्वं सर्वं व्यतीत्य च।
पूर्णे कार्ये तथा द्वीपे स्थास्यामि त्वत्-कृपार्जिते॥ ३८८ ॥
तत्र मन्दिर-निर्माणं लघु-वृन्दावनं तथा।
संन्यासिन्याः स्वरूपेण यापयिष्यामि जीवनम्॥ ३८९ ॥
तत्रैव देह-त्यागं च करिष्यामि सुनिश्चितम्।
पद्मावति! त्वदर्थं च कल्कि-पत्यर्थमेव च॥ ३९० ॥
भवेद् द्वीपमिदं सर्वं दास्यामि भवतोः कृते।
अतस्ते राधिके राज्ञि! पाद-सेवा करोम्यहम्॥ ३९१ ॥
अतीव प्रेम ते कुर्यां विरहाग्निर्दहत्यहो।
वृन्दावनं गमिष्यामि वाञ्छैका मे हृदि स्थिता॥ ३९२ ॥
त्वत्-पाद-धूलि-रचितः शुको भूयासमेव हि। श्यामसुन्दर-पादाब्ज-रेणु-निर्मित-मानसः॥ ३९३ ॥
रक्तं मे तव पादाब्ज-सुधया मिश्रितं भवेत्। श्यामसुन्दर-पादाब्ज-सुधया च तथा युतम्॥ ३९४ ॥
ताम्बूल-चर्वितैर्युक्तं विश्वामृत-समाहितम्।
कान्हाजी-तवोष्ठानां च सुधया सङ्गतं परम्॥ ३९५ ॥
रुक्मिणि! त्वां तथा कान्तं द्वारकाधीशमप्यहम्।
अतीव प्रेम कुर्यां वै प्रणमामि पदे पदे॥ ३९६ ॥
राधे ॐ मन्त्रेण प्रणमामि मुहुर्मुहुः।
दासीयं तव पादाब्जे सर्वस्वं मे त्वमेव हि॥ ३९७ ॥