u/SameDo34

Nature Communications'ta yayımlanan bir çalışma, Geç Kretase'ye ait küçük bedenli yeni bir dinozoru tanımlıyor: Infernogallus jamesi. Tür, oviraptorosaurların gagalı, dişsiz theropodlardan oluşan alt grubu olan caenagnathidlere ait. Fosilin önemi kafatasından geliyor. Neredeyse eksiksiz ve kemikleri anatomik konumunda duran bu kafatası, caenagnathidler için bulunan ilk kafatası.

Çalışmanın arka planında şu soru var: Geç Kretase'de otçul dinozorlar çeşitleniyor ve çiçekli bitkiler (angiosperm) yaygınlaşıyor, ama bu iki gelişme arasındaki bağ tartışmalıydı. İki grubun genel çeşitlilik örüntüleri birbirine tam uymuyordu ve dinozorların çiçekli bitki temelli bir beslenmeye uyum sağladığına dair doğrudan kanıt yoktu.

Infernogallus'un kafatası bu konuda yeni bir veri sunuyor. Çeneyi kapatan kasların (adductor) düzeni büyük ölçüde değişmiş ve bu düzen kuş olmayan theropodlar arasında benzersiz. Aynı düzen, meyveyle beslenen günümüz papağanlarında bağımsız olarak ortaya çıkmış. Bu değişiklikler alt çenenin öne ve arkaya doğru hareket etmesini sağlıyor. Karşılıklı kemiklerdeki çıkıntılar ve oluklar da birbirine oturuyor. Bu mekanizma yumuşak yiyeceğin ağızda uzun süre işlenmesine uygun.

Yazarlar bunu, caenagnathidlerin yüksek derecede uzmanlaşmış otçullar olduğunun göstergesi sayıyor. Beslenmelerinin büyük kısmı muhtemelen etli angiosperm meyvelerinden oluşuyordu. Meyveler de aynı dönemde, oviraptorosaurların çeşitlenmesiyle birlikte boyut ve çeşitlilik bakımından artmış. Bu yüzden caenagnathidler, dinozorlarda çiçekli bitki temelli beslenmeye uyumun en güçlü adaylarından biri olarak gösteriliyor. Bu dinozorların, erken Senozoyik'in bitki örtüsünü şekillendiren meyve çeşitlenmesinde ne kadar rol oynadığı ise henüz belirsiz.

Kanada'nın Alberta eyaletindeki Oldman Formasyonu'ndan yeni bir tyrannosaurid türü tanımlandı: Tromerosaurus solumons. Holotip (tür tanımına esas örnek) 2010'da bulunmuş ve Alberta Üniversitesi ekibi tarafından 2010-2011'de kazılmış. Tür albertosaurine (Albertosaurus ve Gorgosaurus'un bulunduğu alt grup) olarak değerlendiriliyor ama hem Daspletosaurus hem de Gorgosaurus ile ortak özellikler taşıyor. Maxilla (üst çene kemiği) üzerinde yapılan morfometri (şekil ölçümü) analizinde Tromerosaurus, bu iki cins arasında ara şekiller gösteriyor. Örneğin maxillary fenestra (üst çenedeki pencere benzeri açıklık) ön-arka doğrultuda Gorgosaurus libratus'tan daha uzun, pila promaxillaris (fenestraların çevresindeki ince kemik köprü) ise daha dar. Yazarlar daha önce Gorgosaurus'a atfedilen bazı örnekleri de bu türe yönlendirmiş ve iki türün stratigrafik olarak yalnızca sınırlı örtüştüğünü belirtiyor.

Filogenetik analizde Tromerosaurus'un yeri yönteme göre değişiyor. Parsimony (en az evrimsel değişiklik gerektiren ağacı seçen yöntem) altında Albertosaurinae'nin en erken ayrılan üyesi çıkarken, Bayes çıkarımında (olasılık tabanlı yöntem) Tyrannosaurinae'nin en erken ayrılan üyesi olarak yer alıyor. Bu fark ve Lythronax + Teratophoneus ya da Bistahieversor gibi türemiş tyrannosaurine gruplarında düşen destek değerleri, bu taksonların hangi alt gruba ait olduğunun belirsiz olduğunu gösteriyor. Yazarlar buna dayanarak iki ana tyrannosaurid soyunun daha geç ayrıldığını ve Geç Kretase'de (Santoniyen-Maastrihtiyen) hızlı karakter edinimi ve geçiş yaşandığını savunuyor.

Kanada'nın Alberta eyaletindeki Oldman Formasyonu'ndan yeni bir tyrannosaurid türü tanımlandı: Tromerosaurus solumons. Holotip (tür tanımına esas örnek) 2010'da bulunmuş ve Alberta Üniversitesi ekibi tarafından 2010-2011'de kazılmış. Tür albertosaurine (Albertosaurus ve Gorgosaurus'un bulunduğu alt grup) olarak değerlendiriliyor ama hem Daspletosaurus hem de Gorgosaurus ile ortak özellikler taşıyor. Maxilla (üst çene kemiği) üzerinde yapılan morfometri (şekil ölçümü) analizinde Tromerosaurus, bu iki cins arasında ara şekiller gösteriyor. Örneğin maxillary fenestra (üst çenedeki pencere benzeri açıklık) ön-arka doğrultuda Gorgosaurus libratus'tan daha uzun, pila promaxillaris (fenestraların çevresindeki ince kemik köprü) ise daha dar. Yazarlar daha önce Gorgosaurus'a atfedilen bazı örnekleri de bu türe yönlendirmiş ve iki türün stratigrafik olarak yalnızca sınırlı örtüştüğünü belirtiyor.

Filogenetik analizde Tromerosaurus'un yeri yönteme göre değişiyor. Parsimony (en az evrimsel değişiklik gerektiren ağacı seçen yöntem) altında Albertosaurinae'nin en erken ayrılan üyesi çıkarken, Bayes çıkarımında (olasılık tabanlı yöntem) Tyrannosaurinae'nin en erken ayrılan üyesi olarak yer alıyor. Bu fark ve Lythronax + Teratophoneus ya da Bistahieversor gibi türemiş tyrannosaurine gruplarında düşen destek değerleri, bu taksonların hangi alt gruba ait olduğunun belirsiz olduğunu gösteriyor. Yazarlar buna dayanarak iki ana tyrannosaurid soyunun daha geç ayrıldığını ve Geç Kretase'de (Santoniyen-Maastrihtiyen) hızlı karakter edinimi ve geçiş yaşandığını savunuyor.

Çin'in Liaoning bölgesindeki Jiufotang Formasyonun'dan (Erken Kretase) yeni bir dinozor türü tanımlandı: Norellraptor barsboldi. Tür, Dromaeosauridae içindeki küçük bedenli, uçuşla ilişkilendirilen özellikler taşıyan Microraptorinae grubuna giriyor. Holotip (tür tanımına esas olan örnek) 57 cm uzunluğunda, neredeyse tam bir iskelet ve kolun yanında asimetrik uçuş tüylerine benzeyen izler korunmuş. Kafatasında antorbital fossa (gözün önündeki çukur) içindeki promaxillary ve maxillary fenestra'lar (kemikteki pencere benzeri açıklıklar) alışılmadık ölçüde büyümüş. Radius (önkol kemiği, önkolun kemiklerinden biri) içindeki iki LAG (büyüme durma çizgisi, kemik büyümesinin mevsimsel olarak durduğu dönemlerin bıraktığı iz), hayvanın öldüğünde en az üç yaşında olduğunu gösteriyor.

Çalışmanın asıl konusu uçuşun kökeni.

Microraptorinae'yi tanımlayan 194 özelliğin yaklaşık 57'si (yüzde 30) kuş soyunda (Avialae) da bağımsız olarak ortaya çıkmış, ama bu özelliklerin edinilme sırası iki soyda farklı. Örneğin Microraptorinae'de önce el parmakları kısalırken, kuşlarda sternum (göğüs kemiği) uzaması ve carpometacarpus (bilek ile avuç kemiklerinin kaynaşması) daha önce geliyor. Yazarlar buna dayanarak, Microraptorinae'deki uçuş uyumlarının kuşlardan bağımsız evrildiğini savunuyor.

Çin'in Liaoning bölgesindeki Jiufotang Formasyonun'dan (Erken Kretase) yeni bir dinozor türü tanımlandı: Norellraptor barsboldi. Tür, Dromaeosauridae içindeki küçük bedenli, uçuşla ilişkilendirilen özellikler taşıyan Microraptorinae grubuna giriyor. Holotip (tür tanımına esas olan örnek) 57 cm uzunluğunda, neredeyse tam bir iskelet ve kolun yanında asimetrik uçuş tüylerine benzeyen izler korunmuş. Kafatasında antorbital fossa (gözün önündeki çukur) içindeki promaxillary ve maxillary fenestra'lar (kemikteki pencere benzeri açıklıklar) alışılmadık ölçüde büyümüş. Radius (önkol kemiği, önkolun kemiklerinden biri) içindeki iki LAG (büyüme durma çizgisi, kemik büyümesinin mevsimsel olarak durduğu dönemlerin bıraktığı iz), hayvanın öldüğünde en az üç yaşında olduğunu gösteriyor.

Çalışmanın asıl konusu uçuşun kökeni. Microraptorinae'yi tanımlayan 194 özelliğin yaklaşık 57'si (yüzde 30) kuş soyunda (Avialae) da bağımsız olarak ortaya çıkmış, ama bu özelliklerin edinilme sırası iki soyda farklı. Örneğin Microraptorinae'de önce el parmakları kısalırken, kuşlarda sternum (göğüs kemiği) uzaması ve carpometacarpus (bilek ile avuç kemiklerinin kaynaşması) daha önce geliyor. Yazarlar buna dayanarak, Microraptorinae'deki uçuş uyumlarının kuşlardan bağımsız evrildiğini savunuyor.

Gobbo, Hansen, Manucci ve Maganuco'nun 23 Eylül'de ARPHA Preprints'e yüklediği çalışma, sauropodların ağız çevresinde ne tür bir yumuşak doku taşıdığını kafatasındaki sinir ve damar izlerinden çıkarmaya çalışıyor. Sauropodomorflarda keratinli bir gaga olabileceği yıllardır söyleniyordu ama bunu test edecek objektif ve kapsamlı bir yöntem yoktu. Makale bunun için bir analiz çerçevesi öneriyor ve onu bir Camarasaurus sp. örneği üzerinde deniyor.

Yöntem yaşayan hayvanlardaki ilişkiye dayanıyor. Premaksilla, maksilla ve dentary kemiklerindeki sinir-damar delikleri (foramen) yaşayan gruplarda farklı doku tiplerine karşılık geliyor. Yazarlar kertenkelelerden etli dudak, kuş ve kaplumbağalardan keratinli gaga, timsah grubundan da dudaksız durum olmak üzere üç referans model çıkarmış. Foramenlerin sayısı, şekli ve dağılımı üzerinde istatistiksel analiz (binom korelasyonları ve PCA) yapmışlar, buna ek olarak her doku tipiyle bağlantılı kemik özelliklerini nitel olarak değerlendirmişler.

Camarasaurus'un değerleri, gaga modelini temsil eden kuşlarla karşılaştırılabilir çıkmış. Ancak hayvanın dişleri tamamen yerinde olduğu için yazarlar bunu klasik bir gaga saymıyor ve yeni bir doku durumu olarak tanımlayıp odontoscutum adını veriyor. Dişlerle birlikte bulunan, işlevi dişleri korumak ve mekanik destek sağlamak olan keratinli bir örtüden söz ediyorlar. Makalede bu yapının muhtemel şekli ve uzanımı da sinir-damar izlerinden yola çıkılarak tarif ediliyor.

Yazarlar ayrıca Sauropodomorpha içindeki birçok takson yüksek oranda keratinleşmiş yüz dokularına işaret ettiği için bu durumun grubun atasal özelliği olabileceğini öne sürüyor. Önce rostral bölgede (burnun ucunda) gelişmiş, sonra türemiş eusauropodlarda arkaya doğru yayılıp ağız çevresinin tamamını ve dişleri kaplamış olabilir.

Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprint ve Swiss Journal of Palaeontology'ye gönderilmiş durumda. Test tek bir Camarasaurus sp. örneğiyle yapıldığı için sonucun diğer sauropodlara genellenip genellenemeyeceği başka çalışmalarla netleşecek.

Bristol Üniversitesi'nden araştırmacılar, beş farklı ceratopsian dinozor türünün (Psittacosaurus, Protoceratops, Centrosaurus, Spiclypeus ve Triceratops) kafataslarını 3 boyutlu sonlu elemanlar analiziyle (FEA) simüle ederek boynuzlarının gerçekten dövüş amaçlı kullanılıp kullanılamayacağını test etti.

Yöntem şöyle işledi: her kafatasının dijital modeli binlerce küçük parçaya bölündü, ardından farklı dövüş senaryolarına göre (saplama, kafa kafaya toslama, boynuzları kilitleyerek güreşme gibi) kuvvet uygulanıp kafatasının hangi bölgelerinin ne kadar gerilim taşıdığı hesaplandı. Vücut büyüklüğü etkisini elemek için sonuçlar ayrıca boyuta göre de normalize edildi, çünkü asıl soru büyüklük değil, şekil farkının performansa etkisiydi.

Bulgular türden türe belirgin farklılıklar gösterdi. Boynuzsuz erken dönem türlerden Psittacosaurus'un kafatası boyut düzeltmesinden sonra yüksek stres taşırken, Protoceratops'unki düşük stres gösterdi. Centrosaurus'un burun boynuzu dikey ve uzunlamasına gelen kuvvetlere iyi dayanırken, yanlamasına gelen darbelere karşı belirgin biçimde zayıf çıktı — düz bir toslama tarzına uygun ama yan darbelere dayanıksız bir yapı. Spiclypeus ve Triceratops'un göz üstü boynuzları ise test edilen neredeyse tüm senaryolarda düşük-orta düzeyde, tutarlı stres gösterdi; bu da farklı dövüş tarzlarına karşı daha esnek bir uyum sağladıklarına işaret ediyor.

Araştırmacılar, türler arasındaki dövüş davranışı farklılıklarının ceratopsian kafa silahlarının evrimini yönlendiren bir etken olabileceği sonucuna varıyor. Ancak kafatasının genel sağlamlığının türe özgü bir uyum değil, kladın daha erken üyelerinden miras kalan bir temel özellik (filogenetik atalet) olduğunu da vurguluyorlar — yani boynuzun şekli dövüş tarzına göre evrimleşmiş olabilir, ama kafatasının dayanıklılığı zaten atalardan gelen bir mirastır.

Wyoming'deki Zerbst Çiftliği'nde 1990'larda keşfedilen ama hazırlığı ancak şimdi tamamlanan "Rex Junior" adlı sub-adult (genç yetişkin) bir T. rex iskeleti, paleontolog Paul Sereno tarafından "şimdiye kadar bulunmuş en önemli T. rex örneklerinden biri" olarak tanımlanıyor. Fosil, 67 milyon yıllık Lance Formasyonu'ndan çıkarılmış.

Fosilde sağ kol ve ön kol tamamen eklemli (kemikler birbirine bağlı, dağılmamış) halde korunmuş — bu, şimdiye kadar bulunan tek tam T. rex eli ve kolu. Ayrıca omuz bölgesinde doğru anatomik konumunda bir furcula (kuşlardaki "wishbone"a denk gelen kemik) bulunmuş. Bu, T. rex'in göğüs kafesinin önceden sanıldığı gibi geniş ve fıçı şeklinde değil, daha ince olduğunu gösteriyor — bu bulgu, Chicago'daki ünlü "Sue" iskeletinin yeniden monte edilme şeklini bile etkilemiş.

Sereno'ya göre kol ve kaburgaların doğal duruşu, hayvanın leş halinde değil, muhtemelen canlıyken bir selde ani şekilde gömülerek öldüğüne işaret ediyor. Fosilde "pul görmediklerini" söylüyor — yani T. rex'in derisinin beklenenden farklı bir yapıya sahip olabileceğine dair bir ipucu var, ama detaylar henüz yayınlanmadı.

Not: Bu bilgiler henüz akran değerlendirmesinden geçmiş bir bilimsel makaleye değil, bir haber röportajına dayanıyor. Resmi bulgular 2027'de yayınlanması planlanan bir çalışmada paylaşılacak.

A new therizinosaur has been found in China's Jehol Biota, an Early Cretaceous fossil site famous for feathered dinosaurs and early bird fossils. Therizinosaurs are actually bizarre theropods that evolved from carnivorous ancestors into herbivores — small heads, long necks, and huge claws.

Kayrasaurus changliensis is at least 1.6 times larger than its contemporaries from the same region — about 3.6 m (~11.8 ft) long, with an estimated mass of 117-274 kg (~260-600 lbs). It also has the densest tooth row known in any therizinosaur so far.

The genus name comes from a creation deity in Turkic mythology. That's not a coincidence — the phylogenetic analysis places it close to Erlikosaurus, whose name comes from a death god in the same mythology. The paper also discusses how four different therizinosaur species living in the same environment developed different feeding strategies based on jaw structure.

Çin'in Jehol Biyotası'nda (tüylü dinozorlar ve erken kuş fosilleriyle bilinen bir Erken Kretase yatağı) yeni bir Terizinozaur bulundu. Terizinozaurlar aslında etçil bir soydan gelip zamanla bitkiyle beslenmeye geçmiş, küçük kafalı, uzun boyunlu, büyük pençeli garip Theropodlar.

Kayrasaurus changliensis, bölgedeki diğer akrabalarından en az 1.6 kat daha büyük (~3.6 m, 117-274 kg) ve şimdiye kadar bilinen Terizinozaurlar arasında en yoğun diş dizilimine sahip.

Cins adı Türk mitolojisindeki bir yaratılış tanrısından geliyor. Çünkü filogenetik analizde akraba çıktığı Erlikosaurus'un ismi de aynı mitolojideki bir ölüm tanrısından geliyor. Ayrıca makale, aynı dönemde yaşamış dört farklı Terizinozaur türünün çene yapılarına göre nasıl farklı beslenme stratejileri geliştirdiğine de değiniyor.

Çin'in Jehol Biyotası'nda (tüylü dinozorlar ve erken kuş fosilleriyle bilinen bir Erken Kretase yatağı) yeni bir Terizinozaur bulundu. Terizinozaurlar aslında etçil bir soydan gelip zamanla bitkiyle beslenmeye geçmiş, küçük kafalı, uzun boyunlu, büyük pençeli garip Theropodlar.

Kayrasaurus changliensis, bölgedeki diğer akrabalarından en az 1.6 kat daha büyük (~3.6 m, 117-274 kg) ve şimdiye kadar bilinen Terizinozaurlar arasında en yoğun diş dizilimine sahip.

Cins adı Türk mitolojisindeki bir yaratılış tanrısından geliyor. Çünkü filogenetik analizde akraba çıktığı Erlikosaurus'un ismi de aynı mitolojideki bir ölüm tanrısından geliyor. Ayrıca makale, aynı dönemde yaşamış dört farklı Terizinozaur türünün çene yapılarına göre nasıl farklı beslenme stratejileri geliştirdiğine de değiniyor.

Haven't gotten around to watching this one yet but it's been on my list. Curious what people thought of the science/accuracy compared to stuff like Prehistoric Planet. What did you like or dislike about it so far?

"Caiuajara dobruskii" pterozorun kemiklerine bakılan bir çalışmada, kemik dokusundaki hücre boşluklarının sıklığı metabolizma hızını gösteriyor. Bu türde bu oran sürüngenlerden çok daha yüksek ama kuşlarla memelilerin de gerisinde kalıyor, yani ikisinin ortasında bir yerde duruyor.Uçmasına yetecek kadar güçlü bir metabolizması varmış ama kuşlar kadar uç noktada değilmiş. Yazarlar bunu net bi "sıcakkanlı" ya da "soğukkanlı" etiketine sokmak yerine ara bir kategori olarak (mesothermy) ara metabolizma kavramıyla açıklandırıyorlar.

kaynak: https://www.cambridge.org/core/journals/paleobiology/article/new-insights-on-metabolic-rates-and-aerobic-scopes-of-the-tapejarid-pterosaur-caiuajara-dobruskii/FFCA9092D493066EAD69332652DCCB9A

sitenin linki: https://www.skeletaldrawing.com/compare/

kuyruğu geri çıkarken çekmişim gri ve renksiz o yüzden kuyruk kısmı.

Spinosaurus Shockwave çok iyi olurdu ama fan yapımı bir alt form oldugu icin yapılamadı sanırım ve hala yapılma aşamasındaymış Shockwhale 2027 zamanında çıkması planlanıyormuş.